Patriarcha Bartłomiej: ludzkość stoi w obliczu największego jak dotąd zagrożenia

Patriarcha Konstantynopola, Bartłomiej I, wystosował dramatyczny apel ostrzegający przed postępującą dewastacją środowiska i zmianami klimatycznymi. Ludzkość stoi w obliczu największego zagrożenia w całej swojej historii, ostrzegł w liście pasterskim z okazji rozpoczynającego się 1 września nowego prawosławnego roku liturgicznego oraz przypadającego tego samego dnia  Światowego Dnia Modlitw o Ochronę Świata Stworzonego. Od 1989 roku tego dnia rozpoczyna się również rokrocznie w prawosławiu tzw. „czas stworzenia”. Konieczne jest fundamentalne przemyślenie naszego pojmowania człowieczeństwa i naszej relacji z naturą, stwierdził Bartłomiej i wezwał do „rewolucji kopernikańskiej” w rozumieniu postępu i relacji między ludzkością a naturą.

Zdaniem 86-letniego duchowego przywódcy prawosławia współczesna ludzkość, kierując się m.in. interesami geopolitycznymi i ekonomicznymi, konsumpcjonizmem oraz nieograniczonym wzrostem potrzeb, przekracza wszelkie miary i ograniczenia. „Człowiek, który uważa się za Boga”, kontynuuje w ten sposób drogę destrukcji – stwierdził Bartłomiej.

Według patriarchy „grzechy nowoczesności” pogłębiają podział między człowiekiem a naturą i zagrażają przyszłości ludzkości. „Człowiek musi wreszcie przestać zachowywać się tak, jakby o niczym nie wiedział” i porzucić przekonanie, że Ziemia może bez końca znosić powodowane przez niego zniszczenia – podkreślił.

Bartłomiej zaznaczył, że odpowiedzialność za ochronę środowiska powinna być podejmowana na poziomie globalnym, krajowym, lokalnym i osobistym. Rozwijanie świadomości ekologicznej i odpowiedzialności za stworzenie nazwał „absolutnym imperatywem” dla ludzkości.

Patriarcha przypomniał o wieloletnim zaangażowaniu Patriarchatu Ekumenicznego w ochronę środowiska. Od 1989 r. organizowano m.in. sympozja ekologiczne, dialogi międzychrześcijańskie i międzyreligijne oraz podejmowano inicjatywy na rzecz rozwijania etyki środowiskowej. Bartłomiej zapewnił, że zamierza kontynuować te działania.

„Czas stworzenia”

Okazją do przypomnienia apeli o ochronę środowiska jest rozpoczynający się 1 września „Czas stworzenia”, trwający do 4 października, wspomnienia św. Franciszka z Asyżu. Inicjatywa wywodzi się z prawosławia. W 1989 r. patriarcha Konstantynopola Dymitr I zaproponował, aby 1 września obchodzono jako dzień modlitwy za stworzenie. Z czasem inicjatywę przyjęły także Kościoły katolickie i ewangelickie.

Od 2015 r. 1 września jest w Kościele katolickim obchodzony jako Światowy Dzień Modlitwy o Ochronę Świata Stworzonego. Bartłomiej, ze względu na wieloletnie zaangażowanie ekologiczne, nazywany jest „zielonym patriarchą”.

Do odpowiedzialności za stworzenie wzywa również papież Leon XIV. W orędziu na tegoroczny Światowy Dzień Modlitw o Ochronę Świata Stworzonego zwrócił uwagę na niszczycielskie skutki wojen dla ludzi i środowiska.

Jak podkreślił papież, konflikty zbrojne i degradacja środowiska tworzą „błędne koło”: wojny niszczą ekosystemy, zanieczyszczają powietrze i wodę oraz osłabiają bezpieczeństwo żywnościowe. Skutkiem są pogłębiające się ubóstwo i nierówności oraz nowe napięcia społeczne, które mogą prowadzić do kolejnych konfliktów.