Czy TSUE uszanuje autonomię Kościoła?

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnie, czy unijne przepisy o ochronie danych osobowych mogą zobowiązać Kościół katolicki do usunięcia z księgi chrztów informacji o faktycznie udzielonym sakramencie. Sprawa z Belgii może mieć konsekwencje dla wszystkich wspólnot religijnych w UE.

Spór rozpoczął się w 2021 r. w diecezji Gandawa. Mężczyzna ochrzczony jako małoletni zwrócił się do diecezji o całkowite usunięcie danych dotyczących jego chrztu. Diecezja nie zakwestionowała jego prawa do opuszczenia Kościoła, lecz pozostawiła wpis w księdze i umieściła przy nim adnotację, że zainteresowany wystąpił z Kościoła.

Mężczyzna uznał to rozwiązanie za niewystarczające i powołał się na prawo do usunięcia danych przewidziane w unijnym rozporządzeniu RODO. Belgijski organ ochrony danych w grudniu 2023 r. nakazał diecezji usunięcie wpisu. Uznał wprawdzie, że Kościół ma uzasadniony interes w prowadzeniu ksiąg chrztów, ale zakwestionował konieczność przechowywania tych danych przez całe życie osoby, której dotyczą.

Diecezja zaskarżyła decyzję, a belgijski sąd w grudniu 2024 r. skierował pytania prejudycjalne do TSUE. Sprawa ma sygnaturę C-12/25 Bisdom Gent.

Spór o RODO i wolność religijną

Sędziowie w Luksemburgu mają odpowiedzieć m.in., czy prawo do usunięcia danych obejmuje księgi chrztów, jak należy je pogodzić z wolnością religijną i autonomią Kościołów oraz czy adnotacja o wystąpieniu z Kościoła jest rozwiązaniem wystarczającym.

Rozprawa odbyła się 30 czerwca 2026 r. 4 września do sprawy publicznie odniosła się Komisja Episkopatów Unii Europejskiej (COMECE), wskazując na możliwe konsekwencje wyroku dla autonomii wspólnot religijnych. Opinia rzeczniczki generalnej TSUE jest oczekiwana 1 października. Nie będzie ona jeszcze wyrokiem, ale dostarczy sędziom analizy prawnej.

Stawką jest nie tylko sytuacja w Belgii. W Irlandii w 2023 r. uznano uzasadniony interes Kościoła w przechowywaniu danych o chrzcie. Podobne stanowisko zajął w 2021 r. sąd w Słowenii. Orzeczenie TSUE może więc ustanowić standard obowiązujący w całej Unii.

Kościół: księga chrztów dokumentuje fakt

Kościół argumentuje, że księga chrztów nie jest zwykłym rejestrem aktualnych członków wspólnoty. Dokumentuje fakt przyjęcia sakramentu w konkretnym dniu. Chrzest, zgodnie z nauczaniem katolickim, jest udzielany raz i nie może zostać powtórzony.

W kwietniu 2025 r. Dykasteria ds. Tekstów Prawnych przypomniała, że księgi chrztów są obiektywnym świadectwem dokonanych aktów sakramentalnych i mają znaczenie dla życia kanonicznego Kościoła.

W praktyce oznacza to możliwość jednoczesnego odnotowania dwóch faktów: osoba została ochrzczona oraz później opuściła Kościół. Zdaniem Kościoła adnotacja w księdze pozwala uszanować decyzję byłego wiernego bez wymazywania informacji o wydarzeniu, które rzeczywiście miało miejsce.

Sprawa dotyka więc granicy między prawem do ochrony danych osobowych a wolnością religijną i autonomią Kościoła w prowadzeniu własnych rejestrów. Wyrok TSUE może określić, jak daleko sięga prawo do usunięcia danych, gdy chodzi o dokumentację sakramentalną.