Nowe Miasteczko: Nagrody lubuskiego konserwatora zabytków dla parafii

„Odzyskane i ocalone. Ślady pamięci dziedzictwa lubuskiego” – to hasło inauguracji Europejskich Dni Dziedzictwa, które 11 września odbyły się w Nowym Miasteczku. Podczas spotkania wręczono nagrody prace konserwatorskie w zabytkach. Wśród nagrodzonych znalazły się też parafie. Dwie otrzymały nagrodę „Lubuskie Konserwacje 2026”, a kolejne dwie wyróżnienia.

Nagroda „Lubuskie Konserwacje” przyznawana jest właścicielom zabytków za działania podejmowane w tych obiektach. – Mamy taką kategorię za realizację prac konserwatorsko-restauratorskich w zabytku. Tu jedną z trzech równorzędnych nagród przyznano dla parafii rzymskokatolickiej pw. św. Marii Magdaleny w Pszczewie za bardzo kompleksowe prace konserwatorsko-restauratorskie, które objęły jedynie prezbiterium kościoła parafialnego w Pszczewie, ale wyznaczają nowy kierunek działań, czyli przywracanie wystroju malarskiego, który znamy z ikonografii – wyjaśnia Barbara Bielinis-Kopeć, Lubuska Wojewódzka Konserwator Zabytków.

– Konserwator, bardzo skrupulatnie badając zabytek, szukając analogii i odnajdując resztki farby, przywrócił to, czego już od dawna w tym obiekcie nie było. Przywrócił ten sposób aranżacji wnętrza na ścianach i sklepieniu, jaki stosowano przy dekoracji kościołów na tym terenie, ale w ogóle też w całej Polsce i Europie – dodaje.

Nagrodę w imieniu parafii odebrał proboszcz ks. Karol Batycki, który podkreśla, że to ogromne wyróżnienie dla wspólnoty. – Nie jesteśmy największą wspólnotą, ale na pewno o gorących sercach – zauważa duchowny. – Jestem niewiele ponad rok w parafii i pewne sprawy były już przygotowane przez mojego poprzednika, przy ogromnej pomocy i współpracy z Urzędem Gminy w Pszczewie. Udało nam się odtworzyć w polichromie prezbiterium. To największe dzieło z tych wykonanych w ostatnim roku, ale również to dzieło odwodnienia wokół kościoła. Natomiast trzecie dzieło, przy dofinansowaniu marszałka lubuskiego, to zamontowanie profesjonalnego systemu przeciwpożarowego – dodaje.

Również w tej kategorii doceniono dwie inne parafie. Wyróżnienie otrzymał Kościół pw. św. Józefa w Stańsku, który należy do parafii pw. MB Szkaplerznej w Czarnowie oraz Kościół pw. Matki Bożej Różańcowej należący do parafii pw. Narodzenia NMP w Laskach Lubuskich. W obu przypadkach prowadzone były prace związane z remontem dachów kościoła. – Istotne jest to, że historyczne pokrycie dachu, które współgra z całą architekturą zostało ponownie wykorzystane: oczyszczone, zabezpieczone i ponownie ułożone na dachu. To z jednej strony ukłon w stronę historycznej tkanki obiektu, a z drugiej, po prostu oszczędność – wyjaśnia lubuska konserwator.

W kategorii: za realizację prac remontowo-konserwatorskich przy zabytku architektury drewnianej otrzymała natomiast Parafia Rzymskokatolicka pw. Pięciu Braci Męczenników w Międzyrzeczu za kompleksowe prace remontowo-konserwatorskie przy kościele pw. Św. Wojciecha w Świętym Wojciechu. – Mamy tam drewniany kościół w konstrukcji szkieletowej, gdzie przeprowadzono kompleksowe prace w obrębie ścian i dachu. Wykonano pokrycie dachu gontem – tłumaczy Bielinis-Kopeć. – Mamy utrzymaną tę historyczną substancję w bardzo dobrym stanie i formie, jaką miała wcześniej – dodaje.

Nagrodę odebrał proboszcz ks. Kamil Szymczak SAC. – Poprzednicy uzyskali pieniądze na ten remont, a ja go dokończyłem – wyjaśnia. – To miejsce kultu Pierwszych Męczenników Polski, gdzie prawdopodobnie znajdował się ich pierwszy erem. Cieszę się, że to miejsce na nowo odżywa i ten kult patronów naszej diecezji zielonogórsko-gorzowskiej możemy rozszerzyć przez to wydarzenie. Jest ono ważne dla całej parafii, diecezji i całej Polski, ponieważ możemy podziwiać poświęcenie, jakim wyróżniali się święci: Benedykt, Jan, Mateusz, Izaak i Krystyn – dodaje.

W trakcie spotkania wykład „Dziedzictwo w zagrożeniu – dziedzictwo ocalone. Działania służb konserwatorskich na rzecz ochrony i odzyskiwania zabytków województwa lubuskiego” wygłosiła Kamila Domagalska – zastępczyni Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Natomiast o stratach wojennych na Ziemi Lubuskiej mówiła Anna Polak z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Paweł Karp ze Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Badań Historycznych i Edukacji Monumentum. Przedsięwzięcie rozpoczęto w 2022 roku i przez ten czas eksperci odwiedzili kościoły na terenie powiatu żarskiego oraz krośnieńskiego. W publikacjach, które ukazują się na koniec każdego roku, opisano ponad sto budowli sakralnych – do tej grupy zaliczamy istniejące, nieistniejące i pozostające w stanie ruiny. Uzupełniona o 82 obiekty została także ministerialna baza strat wojennych.