Abp Guzdek do katechetów: wspierajcie rodziny, nie zastępujcie rodziców

„Nie chodzi tylko o programy, podręczniki, wymagania i oceny. Chodzi o człowieka. O dziecko, które ma odkryć, że jest umiłowanym dzieckiem Boga” – mówił abp Józef Guzdek podczas Mszy św. rozpoczynającej 12 września Archidiecezjalny Dzień Katechetyczny w Białymstoku. Spotkanie poświęcono współpracy z rodzinami oraz wykorzystaniu sztucznej inteligencji w szkole i duszpasterstwie.

W homilii wygłoszonej w białostockiej archikatedrze metropolita nawiązał do ewangelicznych obrazów drzewa wydającego dobre owoce i domu zbudowanego na skale. Podkreślił, że rodzina jest pierwszym środowiskiem przekazywania wiary, a rodzice uczą dzieci modlitwy, miłości i odpowiedzialności przede wszystkim własnym przykładem. Zaznaczył, że fundamentem rodzinnego życia powinien być Chrystus oraz wartości, których naucza.

Zdaniem abp. Guzdka jednym z najważniejszych zadań współczesnej katechezy jest odbudowanie i pogłębienie relacji z rodzicami. Nie wystarczy prowadzenie lekcji religii ani przygotowanie dzieci do sakramentów. Potrzebne są również katecheza dorosłych, rozmowa, słuchanie i towarzyszenie rodzinom. „Kościół nie może rodzicom stawiać jedynie kolejnych wymagań. Powinni także usłyszeć zapewnienie: Nie jesteście sami. Chcemy wam pomóc. Chcemy was wspierać, ale nie zastępować” – mówił.

Metropolita białostocki zauważył, że młodzi ludzie otrzymują wiele sprzecznych informacji i wzorców, dlatego szczególnie potrzebują oparcia w rodzinie. Zachęcił katechetów do podejmowania współpracy z rodzicami w duchu życzliwości i szacunku.

Po Eucharystii w Centrum Kościelna 1A dr hab. Monika Przybysz, prof. UKSW, wygłosiła wykład „Człowiek i AI. O sztucznej inteligencji w szkole i w duszpasterstwie”. Podkreśliła, że nowe technologie mogą wspomagać edukację, ale nie zastąpią relacji wychowawczej ani osobistego świadectwa wiary.

„Algorytm nie jest spowiednikiem” – zaznaczyła, zwracając uwagę na samotność młodych ludzi i poszukiwanie przez nich zrozumienia w rozmowach z chatbotami. Przestrzegła przed utożsamianiem symulowanej empatii z rzeczywistą bliskością. Zachęcała, aby za trudnym zachowaniem ucznia dostrzegać jego potrzeby i poświęcać czas na rozmowę.

Zasadę odpowiedzialnego korzystania z AI ujęła w słowach: „Najpierw mózg, potem technologia”. Wskazała, że pracę należy rozpoczynać od własnego pomysłu i samodzielnego wysiłku, a dopiero później sięgać po pomoc programu. Ostrzegła przed bezrefleksyjnym przejmowaniem gotowych odpowiedzi, które może osłabiać samodzielność i kreatywność.

Wśród przydatnych zastosowań AI wymieniła przygotowywanie prezentacji, infografik, pytań sprawdzających i ćwiczeń dostosowanych do możliwości uczniów. Podkreśliła konieczność korzystania z wiarygodnych źródeł, weryfikowania wygenerowanych treści, szczególnie teologicznych oraz ochrony danych osobowych. Zachęcała również do angażowania uczniów w porównywanie źródeł, wyszukiwanie błędów i uzasadnianie własnych ocen.

Prof. Przybysz zaznaczyła, że katecheta nie musi znać wszystkich aplikacji. Jego zadaniem pozostaje prowadzenie uczniów w świecie wartości, rozwijanie ich krytycznego myślenia i towarzyszenie im w dojrzewaniu. Czas zaoszczędzony dzięki technologii warto przeznaczyć na budowanie relacji.

W spotkaniu uczestniczyli proboszczowie, katecheci duchowni i świeccy, osoby konsekrowane oraz nauczyciele szkół i przedszkoli katolickich. Organizatorem był Wydział Katechetyczny Kurii Metropolitalnej Białostockiej. W szkołach na terenie archidiecezji pracuje blisko 330 katechetów, w tym ponad 200 świeckich.