Żegnamy wielkiego, cichego i pokornego obrońcę życia i godności człowieka – ks. Stanisława Małkowskiego

W dniu 7 września 2026 r. w wieku 82 lat odszedł do Domu Ojca wielki obrońca ludzkiego życia. Ks. Stanisław Małkowski był niezwykle pokornym człowiekiem, który zawsze mówił prawdę, broniąc człowieka i jego godności, nawet wtedy, gdy była ona niewygodna czy niebezpieczna. Był cenionym kapelanem Solidarności, działaczem antykomunistycznej opozycji, socjologiem i publicystą. Prezydent Andrzej Duda odznaczył go Orderem Orła Białego.

Instytut Pamięci Narodowej podaje, że w aktach operacyjnych SB dotyczących Polskiego Komitetu Obrony Życia, Rodziny i Narodu znajduje się nazwisko ks. Małkowskiego. Akta te dotyczyły nielegalnej wówczas organizacji – utworzonej w czerwcu 1977 r. Komitet miał przede wszystkim działać na rzecz zniesienia obowiązującej w PRL ustawy dopuszczającej możliwość przerywania ciąży.

Kiedy w latach osiemdziesiątych rozpoczął się okres zmian ustrojowych w Polsce, ks. Małkowski bezpośrednio zaangażował się w obronę życia poczętych dzieci. Przerywanie ciąży było wówczas legalne, praktycznie z każdego powodu – każdego roku ginęły setki tysięcy dzieci w łonach matek, a kobiety cierpiały. To prawo było chronione politycznie przez rządzącą wówczas Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR), jako fundament państwa socjalistycznego.

Ks. Stanisław zaangażował się w ruch obrony życia bezpośrednio i od samego początku. Kościół w Polsce zawsze stał na straży poczętego życia. Ten problem był obecny w nauczaniu i poruszany podczas wszystkich rekolekcji. Ale to ks. Małkowski budował fundament społecznej aktywności pro-life w Polsce – zaczyn, na którym opierali się liderzy i powstawały kolejne organizacje, gdy wreszcie pozwolono im zaistnieć.

„Naszym powołaniem jest budowanie tu wspólnoty, cywilizacji miłości, życia, prawdy. Czy kto wierzy, czy nie wierzy. Oczywiście, że lepiej jeżeli ktoś wierzy i swoją postawę w obronie życia opiera na piątym przykazaniu dekalogu ‘Nie zabijaj’, na woli Boga stwórcy i zbawcy. Natomiast jeżeli ktoś nie wierzy, a ma szacunek do życia ludzkiego, to także powinien być przeciw aborcji” – mówił ks. Stanisław.

Warszawski Ruch Obrony Dzieci Poczętych Gaudium Vitae powstał w 1979 roku z inspiracji o. Ludwika Wiśniewskiego, ale ostatecznie założył go właśnie ks. Stanisław Małkowski, wspólnie z o. Jackiem Salijem i częściowo ks. Stanisławem Ługowskim. Ks. Stanisław był najbliżej, najbardziej oddany i dyspozycyjny. Odprawiał regularnie Msze św. dla członków Gaudium Vitae, prowadził rozmowy duszpasterskie z kobietami w trudnych sytuacjach życiowych rozważających możliwość przerwania ciąży czy cierpiącymi po aborcji.

„To nie jest kwestia światopoglądu, to kwestia człowieczeństwa” – tłumaczył nieustannie ks. Stanisław. Razem z pierwszymi liderami ruchu Gaudium Vitae mocno angażował się w konfrontacyjne debaty na temat ochrony życia czy aborcji, które kilkakrotnie, raz na tydzień, emitowano w Telewizji Polskiej w znakomitym czasie antenowym po Dzienniku Telewizyjnym. Po jednej stronie siedzieli zwolennicy (raczej zwolenniczki przerywania ciąży), a z drugiej znakomicie przygotowani obrońcy życia z ks. Małkowskim.

Ewa Kowalewska prezes Human Life International Polska wspomina, że razem z przyjaciółmi obserwowała te debaty z wielkim przejęciem. – Nie byliśmy wówczas jeszcze zaangażowani w tym ruchu, on dopiero powstawał. Śledziliśmy jednak te debaty z wielką uwagą, przyznając, że strona obrony życia była lepiej przygotowana, a argumentów dotyczących ochrony godności człowieka od poczęcia nie można było niczym pokonać. Te debaty zakończyły się wyemitowaniem filmu dr. Bernarda Nathansona pt. „Niemy krzyk”. Ukazuje on aborcję w czasie rzeczywistym na obrazie wówczas jeszcze bardzo prostego aparatu USG. Film był wielokrotnie zapowiadany i oglądalność była olbrzymia. Miało to olbrzymie znaczenie dla budzenia polskich sumień, bo wcześniej ukazywano przerwanie ciąży jak usunięcie grudki komórek czy jakiegoś „konika morskiego”, wszystkiego tylko nie dziecka. Prawda stała się nie do podważenia – mówi Ewa Kowalewska.

Po tej emisji już niczego nie można było dodać – przestraszone władze TVP zaprzestały tego typu programów.

Przez lata, pracując w kaplicy cmentarnej w Wólce Węglowej, ks. Małkowski wspierał rodziców po stracie poczętego dziecka. Dbał także o formację duchową ojców oraz ich odpowiedzialność, angażując się w Męski Różaniec.

„Obrona życia nie jest kwestią światopoglądu, jest kwestią człowieczeństwa. Ci którzy sprzeciwiają się ochronie życia niech wiedzą, że sprzeciwiają się i człowieczeństwu istot ludzkich od poczęcia i człowieczeństwu własnemu. Sami siebie kwestionują jako ludzi” – dodawał ks. Stanisław Małkowski.

Msza Święta pogrzebowa ks. Stanisława Małkowskiego pod przewodnictwem abp. Adriana Galbasa, Metropolity Warszawskiego, zostanie odprawiona w czwartek 17 września 2026 roku o godz. 12.00 w Świątyni Opatrzności Bożej w Wilanowie. Homilię wygłosi ks. infułat Jan Sikorski. Ks. Małkowski zostanie pochowany na Powązkach Wojskowych.

Odszedł świadek epoki, dla którego wierność Bogu, prawdzie, godności człowieka i wolnej Ojczyźnie zawsze stała ponad własnym bezpieczeństwem. Uczył Polaków odwagi i szacunku dla poczętego życia.

Wzywamy obrońców życia do modlitwy i zachowania otwartej, serdecznej pamięci o niezłomnym kapłanie, nieustraszonym obrońcy ludzkiego życia, który tworzył podwaliny powstania szerokiego zaangażowania społecznego pro-life oraz wielu ruchów i organizacji.