Wilkowyja: konferencja naukowa z okazji 750-lecia pierwszego zapisu o parafii

– Niech poznawanie Waszego parafialnego dziedzictwa będzie zaproszeniem, by z dobrym duchem, w roztropności, ale także z odpowiedzialnością i rozeznawaniem Bożych wyroków, podejmować to, co przed nami – mówił biskup kaliski Damian Bryl, który przewodniczył Mszy św. inaugurującej konferencję naukową pt. „Wybrane zagadnienia z historii parafii pw. św. Wojciecha w Wilkowyi”. Wydarzenie zostało zorganizowane z okazji 750-lecia pierwszego zapisu w Księdze Przywilejów Kapituły Poznańskiej o istnieniu parafii.

W homilii celebrans podkreślił, że wspominanie dziejów parafii nie może ograniczać się jedynie do wydarzeń i faktów historycznych. – Parafia to przede wszystkim wspólnota ludzi, którzy uwierzyli w Jezusa Chrystusa – zaznaczył biskup kaliski. Jak wskazał, historia wspólnoty jest zarazem historią zaangażowania konkretnych osób, ale także historią obecności Boga, który przez kolejne pokolenia prowadził swoich wiernych.

Zachęcił uczestników jubileuszu, aby podczas refleksji nad 750-letnimi dziejami parafii uczyli się dostrzegać w nich obecnego i działającego Boga. Przypomniał obietnicę Chrystusa, że nie pozostawi swoich uczniów samych, lecz pośle im Ducha Świętego, który będzie ich prowadził. – Wierzymy, że ta obietnica Pana Jezusa, że Duch Święty będzie wśród uczniów, że im będzie towarzyszył, że ich będzie prowadził, wypełnia się w tej wspólnocie – mówił kaznodzieja.

Zwrócił uwagę na znaczenie osób, które przez kolejne pokolenia budowały parafię, angażując w jej życie swoje siły, czas i środki materialne.

Stwierdził, że wspominanie przeszłości powinno prowadzić do odnowienia ducha i podjęcia drogi ku przyszłości. – Możemy w dzieje waszej parafii spojrzeć z nadzieją – mówił bp Bryl, wskazując, że doświadczenie minionych 750 lat pozwala wierzyć, iż Bóg nadal będzie obecny pośród wspólnoty.

Przed zakończeniem Mszy św. ks. dr hab. Jarosław Wąsowicz SDB, kapelan prezydenta RP oraz dyrektor Archiwum Salezjańskiej Inspektorii Prowincji Pilskiej, odczytał list okolicznościowy Karola Nawrockiego, prezydenta RP, skierowany do wspólnoty parafialnej w Wilkowyi, a także złożył na ręce proboszcza ks. kan. Krzysztofa Duchnowskiego flagę Rzeczypospolitej Polskiej.

– Jak znakiem Kościoła Powszechnego jest krzyż tak polską wspólnotę narodową symbolizują i jednoczą barwy naszej flagi. Towarzyszą nam one od wieków w chwilach sukcesów, radości i triumfu, w dobie ciężkich prób i zmagań o prawo do samostanowienia, a także w codziennej pracy, którą pomnażamy dobro wspólne – napisał prezydent Karol Nawrocki.

Po Mszy św. odbyła się konferencja naukowa. Pierwszy wykład nt. „Biskup Franciszek Jedwabski, jako strażnik pamięci o męczeństwie duchowieństwa polskiego w latach II wojny światowej” wygłosił ks.  dr hab. Jarosław Wąsowicz SDB. Kolejny wykład nt. „Dom Boży i brama niebios – z dziejów wilkowyjskich świątyń” przedstawił dr Emilian Prałat, dyrektor Muzeum Adama Mickiewicza w Śmiełowie.

Z kolei Wojciech Talaga, nauczyciel historii, pasjonat dziejów ziemi jarocińskiej opowiedział o powstaniu, położeniu i roli parafii w Wilkowyi w historii i kulturze. Ostatni wykład nt. „Parafia Wilkowyja między wojnami światowymi – świadectwo życia ks. Franciszka Przybylskiego proboszcza w latach 1915-1939 wygłosił ks. prof. dr hab. Sławomir Kęszka, proboszcz parafii Zwiastowania NMP w Dębe i kustosz Diecezjalnego Sanktuarium Matki Bożej Dębskiej Wychowawczyni i Opiekunki Rodzin, prof. w Instytucie Interdyscyplinarnych Badań Historycznych Uniwersytetu Kaliskiego.

Na zakończeni konferencji słowa wdzięczności wypowiedział ks. kan. Krzysztof Duchnowski. – Wspólnie mogliśmy, pochylając się nad przeszłością, zobaczyć, jaką siłą, duchową mocą, jak szeroką rzeczywistością jest Kościół katolicki, do którego zostaliśmy włączeni przez łaskę sakramentu chrztu świętego. Te świadectwa minionych pokoleń na tej ziemi czy świadectwa księży męczenników pokazują, jak ogromną moc ma wiara w Chrystusa – podkreślił proboszcz parafii św. Wojciecha w Wilkowyi.

Po raz pierwszy miejscowość wymieniona została w Księdze Przywilejów Kapituły Poznańskiej, w której zanotowano, że w 1276 r. erygowano parafię Wilkowyja. Kto i kiedy zbudował pierwszą miejscową świątynię niestety nie wiadomo. Przypuszcza się, że nastąpiło to pod koniec XI w., albo najpóźniej w pierwszej połowie XII w. Początkowo nosiła ona wezwanie św. Wojciecha, a od 1510 r. także św. Barbary.

W 1610 r. ks. Kacper Happ, podczas wizytacji kanonicznej, na temat kościoła napisał, że „wieś Wilkowya ma kościół parochialny drewniany, starożytny, pod tytułem św. Wojciecha i św. Jadwigi” Wiemy też, że przy kościele tym istniało Bractwo Miłosierdzia, założone już pod koniec XVI wieku. Kilkanaście lat później wizytowana świątynia „runęła ze starości” lub spłonęła w pożarze, bo na jej miejscu Piotr Opaliński w XVII w. zbudował nowy kościół, który poświęcił w 1659 r., pod dawnym wezwaniem, biskup poznański Wojciech Tholibowski.

W 1834 r. kościół był jednak bardzo zniszczony i został rozebrany. Nową, dzisiejszą świątynię wzniesiono w latach 1853-1858. Została konsekrowana w 1913 r. przez bpa Edwarda Likowskiego z Poznania pod wezwaniem św. Wojciecha.

Z parafii wywodzi się bp Franciszek Jedwabski, w latach 1947-1975 biskup pomocniczy poznański. Jako kapłan w październiku 1941 r. został aresztowany przez Niemców, był przetrzymywany w więzieniu w Forcie VII, skąd przewieziono go do obozu koncentracyjnego w Dachau. W obozie działał w konspiracji i z narażeniem życia pełnił posługę duszpasterską^. Na kilka tygodni przed wyzwoleniem obozu został przewodniczącym konspiracyjnego komitetu mającego przygotować akt zawierzenia opiece św. Józefa, za którego przyczyną obóz został wyswobodzony.