„Parafia wspólnotą misyjną” – XVIII Ogólnopolskie Forum Duszpasterskie

O tym, co jest istotne w życiu parafii, o parafii jako wspólnocie misyjnej oraz o parafii w ujęciu synodalnym i socjologicznym rozmawiali uczestnicy XVIII Ogólnopolskiego Forum Duszpasterskiego, które odbyło się w stolicy Wielkopolski. Celem wydarzenia było wprowadzenie w treści nowego Programu duszpasterskiego Kościoła w Polsce na rok 2026/2027, któremu będzie towarzyszyć hasło: „Parafia wspólnotą misyjną”.

Gościem specjalnym spotkania był kard. Grzegorz Ryś, metropolita krakowski. W forum uczestniczyli także bp Andrzej Czaja, biskup opolski i przewodniczący Komisji Duszpasterstwa KEP, abp Zbigniew Zieliński, metropolita poznański, abp Stanisław Gądecki, poznańscy biskupi pomocniczy Grzegorz Balcerek i Jan Glapiak, bp Zdzisław Fortuniak oraz bp Romuald Kujawski, biskup senior diecezji Porto Nacional w Brazylii.

Sympozjum z udziałem Zygmunta Pirogowicza, prezesa Akcji Katolickiej Archidiecezji Poznańskiej, przedstawicieli ruchów, stowarzyszeń i parafialnych rad duszpasterskich oraz przedstawicieli Akcji Katolickiej m.in. z archidiecezji warszawskiej, łódzkiej, szczecińsko-kamieńskiej, poznańskiej, diecezji łomżyńskiej, opolskiej, legnickiej odbyło się w auli Centrum Wykładowo-Konferencyjnego Politechniki Poznańskiej.

Ogólnopolskie forum zainaugurowała Msza św. w poznańskim Kościele pw. św. Rocha, której przewodniczył kard. Grzegorz Ryś. „Chleb, którego używamy do Eucharystii, jest przestrzenią spotkania Boga, który posiał ziarno, i człowieka, który potrafi przy nim pracować” – mówił metropolita krakowski, nawiązując do czytanej dziś Ewangelii wg św. Łukasza.

Zwrócił uwagę, że ostatnie słowo Pana Jezusa  z przypowieści o siewcy mówi o potrzebie wytrwałości, cierpliwości. „Ona jest potrzebna, bo wokół siebie nierzadko widzimy różne reakcje na Boży siew i różne losy ziarna” – tłumaczył ks. kardynał.

Zwrócił uwagę, że „mimo prostoty przekazu, pięknego obrazu, niektórzy mają oczy – a nie widzą, mają uszy – a nie słyszą, dlatego potrzebna jest wytrwałość i cierpliwość”. Podkreślił, że przynoszą owoc ci, którzy zatrzymują słowo „sercem szlachetnym i dobrym”, czyli ci, którzy je pokochali. „Ten, kto pokocha słowo, mając w sobie wytrwałość, przyniesie owoc stokrotny” – stwierdził metropolita krakowski.

Następnie uczestnicy forum zgromadzili się w auli Centrum Wykładowo-Konferencyjnego Politechniki Poznańskiej.

W słowie rozpoczynającym wydarzenie abp Zbigniew Zieliński przypomniał hasło trwającego roku duszpasterskiego: „Uczniowie-misjonarze”. Podkreślił, że każdy z nas jest uczniem, a im bardziej jesteśmy dojrzali, tym bardziej odkrywamy walor nauki. Metropolita poznański zwrócił uwagę, że misje to nie tylko odległe tereny, ale to miejsca, w których żyjemy. Nawiązując do słów św. Jana Pawła II, zauważył, że „misją Kościoła we współczesności jest niesienie nadziei”, którą należy czerpać ze źródła nadziei.

W swoim referacie pt. „Parafia w ujęciu synodalnym” kard. Ryś nawiązał do dokumentu końcowego Synodu o synodalności, zwołanego przez papieża Franciszka w latach 2021-2024. Zwrócił uwagę, że Kościół istnieje wyłącznie ze względu na ewangelizację, która jest kwestią eklezjologiczną. „W ewangelizacji chodzi o spotkanie z Jezusem Chrystusem, zmartwychwstałym Panem i Zbawicielem” – mówił prelegent.

Metropolita krakowski zaznaczył, że potrzebujemy wspólnej drogi do Jezusa Chrystusa, a słowo „my – wspólnota” pojawia się na poziomie liturgii. „Wspólnota wyraża się przez liturgię, która pokazuje nam, czy parafia jest synodalna, wspólnotowa. Tak pojęta parafia ma charakter prorocki, daje świadectwo w świecie, który jest podzielony, cierpi na samotność” – zauważył gość specjalny forum. Kard. Ryś zwrócił uwagę na konieczność nawrócenia relacyjnego, skoncentrowanego na spotkaniu z Założycielem Kościoła. Podkreślił, że pierwszą ikoną Kościoła jest Maryja. Stwierdził, że nie należy traktować Kościoła w kategoriach instytucji, ale jako „jedność w różnorodności”, co jest darem Ducha Świętego.

O tym, że parafia jest rzeczywistością eklezjalną, której nie da się niczym zastąpić, formą uobecnienia i funkcjonowania Kościoła na danym miejscu, mówił bp Andrzej Czaja. Przewodniczący Komisji Duszpasterstwa KEP przedstawił, podczas XVIII Ogólnopolskiego Forum Duszpasterskiego, założenia Programu Duszpasterskiego Kościoła w Polsce na rok 2026/2027. Wskazał, że parafia „to coś więcej niż podstawowa jednostka administracyjna Kościoła i nie można w niej widzieć jedynie instytucji świadczącej usługi religijne”.

Zaznaczył, że w nowym programie duszpasterskim na rok 2026/2027 podkreślono wspólnotową naturę parafii i uwypuklenie jej misyjnego charakteru. Bp Czaja zwrócił uwagę, że pierwsze wskazanie domaga się przywrócenia parafii i rozwoju w niej wspólnotowości, wspólnotowego ducha, życia i funkcjonowania. „Chodzi o odnowę parafii w kluczu synodalnym, co oznacza konieczność uczynienia jej uprzywilejowanym miejscem dla przyjmowania Bożej łaski, umacniania relacji człowieka z Bogiem i między ludźmi oraz rozeznawania i wspólnotowości” – zaznaczył. Podkreślił, że obudzenie ducha misyjnego w parafii domaga się podjęcia konkretnych form ewangelizacji, czyli głoszenia żyjącego Chrystusa.

„Refleksję socjologiczną nad stanem parafii w Polsce” przedłożył dr hab. Marcin Jewdokimow, dyrektor Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego w Polsce. O odnowie parafii w duchu synodalnym i misyjnym mówił ks. prof. Tomasz Wielebski, prof. UKSW. Dr hab. Wioletta Szymczak, prof. KUL przedstawiła wykład pt. „Parafia wspólnotą wspólnot: idea i doświadczenie”.

Program Duszpasterski Kościoła w Polsce będzie towarzyszyć pracy duszpasterskiej w diecezjach i parafiach od pierwszej niedzieli Adwentu 2026 roku.

Organizatorem Ogólnopolskiego Forum Duszpasterskiego jest Diecezjalny Instytut Akcji Katolickiej Archidiecezji Poznańskiej.

Forum duszpasterskie w stolicy Wielkopolski odbyło się po raz osiemnasty.