Bp Marek Mendyk: szkoła nie jest świecka, szkoła jest publiczna

– Szkoła nie jest świecka; szkoła jest publiczna i każdy ma do niej prawo – podkreśla bp Marek Mendyk. Wieloletni przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego KEP wskazuje, że spór dotyczący miejsca religii w systemie edukacji jest w istocie sporem o wychowanie i wizję człowieka. Podobnie kard. Grzegorz Ryś zwracał uwagę, że problemem nie jest sama obecność religii w szkole, lecz brak odpowiadającej jej formacji we wspólnocie parafialnej.

Bp Marek Mendyk ocenia, że dyskusji dotyczącej nauczania religii nie można sprowadzić do liczby godzin lekcyjnych, organizacji planu zajęć czy sytuacji zawodowej katechetów.

– Nie chodzi o godziny w szkole, nie chodzi o etaty, ale o integralną wizję człowieka – podkreśla biskup świdnicki.

Jego zdaniem zasadnicze znaczenie ma sposób rozumienia szkoły publicznej i jej zadań wychowawczych.

– Szkoła nie jest świecka; szkoła jest publiczna i każdy ma do niej prawo – wskazuje bp Mendyk.

Biskup przez dziesięć lat, w latach 2010–2020, kierował Komisją Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski. Problematyka nauczania religii, wychowania oraz obecności wartości religijnych w edukacji od lat należy do głównych obszarów jego działalności.

Bp Mendyk stawia spór o religię w szkole w szerszym kontekście antropologicznym. W jego ocenie sposób organizowania edukacji nie pozostaje neutralny wobec pytania o to, kim jest człowiek i jaka jest odpowiedzialność szkoły za jego wychowanie.

– Atak na lekcje religii i wprowadzana siłą „edukacja zdrowotna” to tak naprawdę jeden poważny spór: spór o człowieka – ocenia hierarcha.

Inny aspekt relacji między szkolnym nauczaniem religii a wychowaniem chrześcijańskim wskazywał kard. Grzegorz Ryś. W 2022 r., odpowiadając na pytania Katolickiej Agencji Informacyjnej podczas zebrania plenarnego Episkopatu w Zakopanem, podkreślał, że szkolne lekcje religii nie mogą zastąpić katechezy prowadzonej we wspólnocie wiary.

– Problemem nie jest religia w szkole. Problemem jest brak tego, co powinno być przy parafii – powiedział wówczas KAI kard. Ryś.

Zwracał także uwagę, że obecność nauczyciela religii w gronie pedagogicznym może pomagać w tworzeniu spójnego środowiska wychowawczego. Podkreślał, że oddzielenie przekazu religijnego od całego doświadczenia szkolnego może utrudniać młodemu człowiekowi budowanie spójnej wizji świata.

W tym ujęciu stanowiska obu hierarchów spotykają się w jednym punkcie: szkoła nie zastępuje wspólnoty religijnej, ale jej publiczny charakter nie musi oznaczać eliminowania z niej religii. Pytanie dotyczy raczej miejsca, jakie państwowy system edukacji pozostawia dla przekonań religijnych uczniów i ich rodzin.

Podobna dyskusja toczy się obecnie także w innych państwach europejskich. W Bułgarii trwają prace nad rozwiązaniami dotyczącymi obowiązkowego przedmiotu „Cnoty i religie”, przewidującego różne warianty programu w zależności od wyboru rodziców.

Wypowiedzi bp. Marka Mendyka stały się punktem wyjścia do opublikowanej 22 września przez brukselski portal „Brussels Signal” analizy zestawiającej polską dyskusję o religii w szkole z debatą prowadzoną w Bułgarii. W artykule „The school is not secular: Bulgaria wants religion back, Poland is taking it out” przywołano zarówno jego stwierdzenie, że „szkoła nie jest świecka”, jak i argument, że spór nie dotyczy etatów, lecz „integralnej wizji człowieka”. Autorem analizy jest Miłosz Manasterski, prezes Agencji Informacyjnej.

Link: https://brusselssignal.eu/2026/09/the-school-is-not-secular-bulgaria-wants-religion-back-poland-is-taking-it-out/