Abp Gallagher: Europa potrzebuje wspólnego kierunku, nie eliminowania różnorodności

Europa nie potrzebuje eliminowania swojej różnorodności, lecz nadania jej wspólnego kierunku – stwierdził abp Paul Richard Gallagher, sekretarz Stolicy Apostolskiej ds. relacji z państwami i organizacjami międzynarodowymi. W przesłaniu skierowanym do uczestników rozpoczynającej się dziś międzynarodowej konferencji „Ile Europ w Europie? Rola chrześcijan w procesie integracji europejskiej” podkreślił, że europejska jedność nigdy nie oznaczała jednolitości, a harmonijne łączenie różnic.

Abp Gallagher, który nie mógł osobiście uczestniczyć w konferencji, nawiązał do jej tytułowego pytania: „Ile Europ jest w Europie?”. Jak zaznaczył, pytanie to wykracza daleko poza geografię czy instytucje. Dotyczy bowiem tego, „czy nadal istnieje zasada jednocząca, zdolna spajać kontynent tak bogaty i różnorodny pod względem języków, kultur, tradycji i wrażliwości”.

Sekretarz ds. Kontaktów z Państwami Stolicy Apostolskiej zwrócił uwagę, że Europa przeżywa obecnie okres naznaczony głębokimi kryzysami. Wymienił m.in. konflikty zbrojne, w tym te znajdujące się u granic Unii Europejskiej, napięcia geopolityczne, transformację technologiczną, wyzwania energetyczne, migrację, trudności gospodarcze oraz narastającą fragmentację społeczną i kulturową. – Historia uczy nas, że nasz kontynent zawsze charakteryzował się niezwykłą różnorodnością. Jego siła zawsze polegała na zdolności do pomieszczenia głębokich różnic we wspólnym horyzoncie – powiedział abp Gallagher.

Jak powiedział, „europejska jedność nigdy nie oznaczała jednolitości, lecz harmonijną integrację różnorodności”. Przypomniał w tym kontekście niedawne słowa papieża Leona XIV, który wskazywał, że projekt europejski wyrósł wprawdzie z konkretnych historycznych i politycznych konieczności, ale był również przeniknięty wizją idealną – dążeniem do współpracy, która pozwoliłaby przezwyciężyć stulecia podziałów.

Zdaniem abp. Gallaghera Europa „nie może być sprowadzona do zbioru procedur, rynków czy zbieżnych interesów”. „Prawdziwie żyje tylko wtedy, gdy nadal kształtuje wspólną wizję swojej przyszłości” – wskazał.

Hierarcha zauważył jednocześnie, że europejska jedność pozostaje niepełna. Unia Europejska osiągnęła, jak powiedział, „nadzwyczajne rezultaty” w sferze gospodarczej i instytucjonalnej, wciąż jednak ma trudności z przełożeniem wzajemnej zależności państw na zdolność do wspólnego podejmowania decyzji i skoordynowanego działania w najważniejszych kwestiach strategicznych.

Wśród tych wyzwań wymienił bezpieczeństwo i obronność, innowacje technologiczne, energię, ochronę granic zewnętrznych, konkurencyjność na świecie oraz kryzys demograficzny. – Żadne europejskie państwo nie jest dziś zdolne samo stawić czoła wyzwaniom naszych czasów, a tym bardziej bez wspólnego horyzontu wartości – podkreślił. W tym kontekście abp Gallagher zwrócił uwagę na znaczenie chrześcijańskich korzeni Europy. Przywołał papieża Leona XIV, który – jak zaznaczył – w ciągłości z poprzednikami na Stolicy Piotrowej wskazuje, że europejska tożsamość może być rozumiana i rozwijana w odniesieniu do jej korzeni judeochrześcijańskich.

Zdaniem hierarchy wspólne dziedzictwo może nadal dostarczać zasad pomocnych w odpowiadaniu na współczesne wyzwania. Wśród nich wymienił centralne miejsce osoby ludzkiej, godność każdego człowieka, solidarność, zasadę pomocniczości oraz dążenie do dobra wspólnego. Zasady te – jak zaznaczył – mogą być również punktem odniesienia dla rozwiązywania problemów, które wcześniej nie istniały w obecnej postaci, takich jak rozwój sztucznej inteligencji i transformacja cyfrowa. – Technologia musi pozostać w służbie człowieka, a nie odwrotnie – podkreślił.

Abp Gallagher zwrócił także uwagę na znaczenie jakości debaty publicznej dla przyszłości Europy. Przypomniał słowa Leona XIV, że prawdziwie obywatelskie społeczeństwo to takie, w którym różnice są przedmiotem dyskusji prowadzonej z uprzejmością i szacunkiem, a jego członkowie starają się nie tylko wyrażać odmienne zdania, lecz także słuchać i podejmować dialog z tymi, których mogą postrzegać jako przeciwników. – Jest to lekcja szczególnie ważna w epoce charakteryzującej się polaryzacją i konfrontacją – zauważył watykański dyplomata.

Wracając do pytania o „wiele Europ” obecnych na kontynencie, abp Gallagher stwierdził, że odpowiedź prawdopodobnie musi brzmieć: „wiele”, ponieważ Europa jest domem dla wielości historii, tożsamości i tradycji. – Prawdziwym wyzwaniem nie jest jednak wyeliminowanie tej różnorodności, lecz nadanie jej wspólnego kierunku – powiedział.

W jego ocenie przyszłość Europy zależy od tego, czy będzie ona potrafiła „pogodzić wolność z solidarnością, tożsamość z otwartością, a pluralizm ze wspólną odpowiedzialnością”. Wówczas – zaznaczył – europejski projekt będzie mógł nadal oferować światu nie tylko instytucję czy model gospodarczy, ale przede wszystkim „wizję współistnienia opartą na godności osoby ludzkiej, dialogu i dążeniu do dobra wspólnego”.

– To z tej perspektywy projekt europejski może patrzeć w przyszłość, czyniąc ze swojej różnorodności nie źródło podziału, lecz zasób dla odnowionej jedności – podsumował abp Gallagher.

W dniach 25-26 września 2026 roku w Krakowie odbywa się XXVI Międzynarodowa Konferencja z cyklu „Rola chrześcijan w procesie integracji europejskiej”, organizowana przez Grupę Europejskiej Partii Ludowej w Parlamencie Europejskim oraz Fundację im. bp. Tadeusza Pieronka. Tegorocznej edycji przyświeca pytanie: „Ile Europ w Europie?”. Patronatem konferencję objął kard. Grzegorz Ryś, metropolita krakowski.

Tegoroczna konferencja odbywa się pod hasłem „Ile Europ w Europie?”, poświęcona jest miejscu chrześcijaństwa w kształtowaniu europejskiej wspólnoty oraz wyzwaniom stojącym przed procesem integracji. W centrum dyskusji znajdują się m.in. pytania o europejską tożsamość, relację między różnorodnością a jednością oraz rolę wartości i dialogu w odpowiedzi na współczesne kryzysy społeczne i polityczne. W spotkaniu uczestniczą przedstawiciele Kościołów, środowisk chrześcijańskich, świata nauki i życia publicznego.

Idea krakowskich spotkań narodziła się w 2000 roku, w czasie, gdy Polska przygotowywała się do członkostwa w Unii Europejskiej. Przez 18 lat pracom Komitetu Organizacyjnego przewodniczył bp prof. Tadeusz Pieronek, a po jego śmierci kontynuację dzieła przejęła Fundacja jego imienia. Od 2021 roku konferencja odbywa się pod nazwą „Rola chrześcijan w procesie integracji europejskiej”, podkreślając jej otwarty, ekumeniczny charakter.

Stałym elementem konferencji jest uroczyste wręczenie Nagrody „In Veritate”, ustanowionej przez Fundację im. bp. Tadeusza Pieronka. Wyróżnienie przyznawane jest osobom szczególnie zasłużonym w łączeniu wartości chrześcijańskich i europejskich. Laureaci otrzymują pamiątkową statuetkę podczas uroczystej gali odbywającej się w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, będącej oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie.  Nazwa nagrody nawiązuje do biskupiego zawołania bp. Tadeusza Pieronka – In veritate („W prawdzie”). Laureatami tegorocznej edycji zostali prof. Irena Lipowicz Ambasador RP w Austrii (2000-2004), Rzecznik Praw Obywatelskich (2010-2015) oraz prof. Myrosław Marynovycz – działacz praw człowieka, były więzień polityczny, współzałożyciel Ukraińskiej Grupy Helsińskiej, doradca rektora i prezes Instytutu Religii i Społeczeństwa na Ukraińskim Katolickim Uniwersytecie we Lwowie.