Abp Randazzo: synodalność oznacza nowe pędy starego drzewa Kościoła

Nowy prefekt Dykasterii ds. Tekstów Prawnych, abp Anthony Randazzo, ostrzegł przed rozumieniem synodalności jako okazji do odrzucenia elementów życia i tradycji Kościoła uznawanych za przestarzałe. „Kościół nie odnawia się poprzez porzucenie swoich korzeni, lecz poprzez umożliwienie tym korzeniom posilania nowego wzrostu” – powiedział w pierwszym obszernym wywiadzie od nominacji.

Rozmowa z australijskim arcybiskupem kurialnym została opublikowana we wrześniu przez specjalistyczny magazyn Vox Canonica. Abp Randazzo mówił w niej o relacji między prawem kanonicznym, synodalnością, odnową Kościoła i jego misją ewangelizacyjną.

„Nie wycinać martwego drewna”

Swoją wizję odnowy kościelnej abo Randazzo przedstawił odwołując się do obrazu starego drzewa. Kościół może – jak zaznaczył – przeżywać obecny czas jako „nową wiosnę”, w której stare drzewo wydaje nowe pędy, a drzewo pozostaje tym, czym jest. „Niektóre zbyt entuzjastyczne interpretacje synodalności mogą postrzegać ten moment jako okazję do wycięcia tego, co jest uważane za martwe drewno” – przestrzegł. Jego zdaniem problem pojawia się wtedy, gdy „przycinanie” Kościoła odbywa się bez właściwego rozeznania. Wówczas zamiast odnowy może dojść do „niepotrzebnej szkody”, osłabiającej wspólnotę.

Abp Randazzo podkreślił, że synodalność nie jest jego zdaniem zerwaniem z dotychczasowym życiem Kościoła. „Synodalność i towarzyszenie nie są nowymi rzeczywistościami” – powiedział. Jego zdaniem współczesny język kościelny nadaje tym pojęciom nowe znaczenie, ale odnoszą się one do rzeczywistości obecnych już w tradycji Kościoła.

Synodalność zakorzeniona w prawie kanonicznym

Prefekt Dykasterii ds. Tekstów Prawnych wskazał na Kodeks Prawa Kanonicznego Kościoła łacińskiego oraz Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich jako przykłady zakorzenienia synodalności w tradycji prawnej Kościoła.

Wśród jej podstawowych wymiarów wymienił wspólnotę, uczestnictwo i misję poprzez towarzyszenie. Odwołał się m.in. do kanonu 208 Kodeksu Prawa Kanonicznego, mówiącego o równości wszystkich wiernych w godności i działaniu na rzecz budowania Ciała Chrystusa, oraz do kanonu 212 §3, który określa prawo, a w określonych okolicznościach także obowiązek wiernych do wyrażania pasterzom opinii dotyczących dobra Kościoła.

W kontekście towarzyszenia wskazał m.in. na kanon 1063, dotyczący pomocy duszpasterskiej udzielanej małżonkom. „Kanony te dowodzą, że towarzyszenie nie jest jedynie metodą duszpasterską, lecz prawnym wyrazem komunii, uczestnictwa i misji Kościoła” – stwierdził.

Zamiast „reformy” – „odrodzenie”

Abp Randazzo opowiedział się za mówieniem o „odrodzeniu” Kościoła, zwłaszcza gdy pojęcie reformy jest rozumiane przede wszystkim jako zmiana struktur lub odejście od elementów odziedziczonych po poprzednich pokoleniach.

Wyjaśnił, iż odrodzenie oznacza „powrót do genezy naszej tożsamości i misji jako uczniów Jezusa Chrystusa”.

W tym kontekście umieścił także prawo kanoniczne w ciągłości między Pismem Świętym a Świętą Tradycją. Przywołując konstytucję Dei Verbum Soboru Watykańskiego II, przypomniał, że obie te rzeczywistości pochodzą „z tego samego boskiego źródła” i zmierzają do tego samego celu.

„Prawo nie jest zatem oddzielone od Objawienia, lecz jemu służy. Jego celem jest ochrona i wspieranie wspólnoty wiary otrzymanej od Apostołów” – powiedział.

Prawo kanoniczne nie jest narzędziem kontroli

Prefekt Dykasterii ds. Tekstów Prawnych przestrzegł również przed traktowaniem prawa kanonicznego jako zwykłego narzędzia administracyjnego lub instrumentu służącego narzucaniu określonej wizji Kościoła.

Jak zaznaczył, niektórzy kanoniści, zarówno świeccy, jak i duchowni, mogą podchodzić do Kodeksu w taki sposób, jakby miał on wskazywać, w jaki sposób Kościół powinien się uświęcać, nauczać i rządzić zgodnie z ich „własną, szczególną wizją”.

Zdaniem abp. Randazzo niesie to ryzyko przekształcenia prawa kanonicznego w „środek kontroli”, zamiast postrzegania go jako służby wspólnocie Kościoła.

„Jezus Chrystus jest naszym stałym punktem odniesienia”

Australijski arcybiskup kurialny zakwestionował również przekonanie, że współczesny Kościół znajduje się w wyjątkowym momencie kryzysu. Każde pokolenie – zauważył – musiało mierzyć się z własnymi wyzwaniami.

Podstawowy punkt odniesienia pozostaje jednak niezmienny. „Jezus Chrystus jest «drogą, prawdą i życiem»” – przypomniał. „On musi być naszym początkiem i naszym końcem; tylko On jest naszym stałym punktem odniesienia”.

Abp Randazzo odniósł tę zasadę także do interpretacji i stosowania prawa kanonicznego. „Nie sądzę, abym mógł zajmować się prawem kanonicznym, jeśli wcześniej nie czerpałem z Ewangelii, ponieważ prawo zawsze służy Ewangelii” – powiedział.

Dlatego – podkreślił – zadaniem kanonistów jest troska o to, aby życie prawne Kościoła pozostawało podporządkowane jego misji ewangelizacyjnej. „Ewangelia musi nadal być soczewką, przez którą rozumiemy, interpretujemy i stosujemy powierzone nam prawo” – zaznaczył.

Nowy prefekt Dykasterii ds. Tekstów Prawnych

25 marca Leon XIV mianował bp. Anthony’ego Randazzo prefektem Dykasterii ds. Tekstów Prawnych i nadał mu osobisty tytuł arcybiskupa. Wcześniej był on biskupem Broken Bay w Australii, gdzie pełnił posługę przez sześć i pół roku.

Dykasteria ta wspiera papieża w sprawach legislacyjnych oraz zajmuje się promowaniem znajomości, prawidłowej interpretacji i stosowania prawa kanonicznego w Kościele łacińskim oraz w katolickich Kościołach wschodnich.

Abp Randazzo zapowiedział, że jako prefekt chce wsłuchiwać się w potrzeby Kościoła i zachęcać katolików do pozostawania „niezachwianymi w Chrystusie, wiernymi wyznaniu naszej wiary i zjednoczonymi w Kościele jednym, świętym, katolickim i apostolskim”.

Jako zasadę swojej pracy wskazał kanon 1752 Kodeksu Prawa Kanonicznego: „mając przed oczyma zbawienie dusz, które zawsze musi być w Kościele najwyższym prawem”.

„To jest nasz modus operandi. To jest nasza misja” – powiedział.

Spotkanie o prawie kanonicznym i synodalności

Wypowiedzi prefekta padały w przededniu międzynarodowego spotkania poświęconego prawu kanonicznemu i synodalności, które odbędzie się na rzymskim uniwersytecie Angelicum od 30 września do 3 października.

W obradach dotyczących kanonicznych implikacji synodalności wezmą udział m.in. prefekt Dykasterii ds. Tekstów Prawnych abp Anthony Randazzo, kard. Mario Grech oraz kard. Kurt Koch.