Odsłonięto tablicę upamiętniającą Lucianę Frassati-Gawrońską, siostrę św. Pier Giorgia Frassatiego

Tablica poświęcona Lucianie Frassati-Gawrońskiej, siostrze św. Pier Giorgia Frassatiego, żonie polskiego dyplomaty Jana Gawrońskiego i kurierce Rządu RP na uchodźstwie, została w środę odsłonięta w Warszawie. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele rodziny Gawrońskich, ambasador Republiki Włoskiej w Polsce oraz nuncjusz apostolski w Polsce, który poświęcił pamiątkową tablicę.

Na tablicy zostały wyryte słowa: „Kamienica ta wraz ze słynnym Pasażem Italia należała do Luciany Frassati Gawrońskiej 1902-2007, Włoszki, która pokochała Polskę, zasłużonej dla naszej Ojczyzny w II wojnie światowej. Jej bratem był św. Pier Giorgio Frassati”.

Tablica została odsłonięta na fasadzie kamienicy przy ul. Nowy Świat 25, która wraz ze słynnym Pasażem Italia należała do Luciany Frassati-Grawrońskiej. Kamienica powstała w latach 1923-1924. Dwa lata później nabył ją dla Luciany jej ojciec, włoski senator i magnat prasowy, właściciel dziennika „La Stampa” Alfredo Frassati.

Przed odsłonięciem tablicy głos zabrał ambasador Republiki Włoskiej w Polsce Luca Franchetti, który podkreślił, że Luciana Frassati pozostaje dziś wybitną osobistością zarówno dla Włochów, jak i dla Polaków. „Jako ambasador w Polsce czuję się wyrazicielem owego dziedzictwa łączącego oba nasze narody oraz znaczenia tej wielkiej postaci, nie tylko za to, co czyniła w czasie II wojny światowej, ale także po wojnie, kiedy rodzina Gawrońskich pozostała bardzo aktywna w promowaniu solidarności i pomaganiu ludziom w potrzebie. Dziedzictwo Luciany Frassati jest nadal bardzo aktualne” – powiedział dyplomata.

Tablicę poświęcił nuncjusz apostolski w Polsce abp Antonio Guido Filipazzi, który przypomniał, że Polska stała się dla Luciany Frassati drugą ojczyzną, a Warszawa – miastem, z którym zaczęła odczuwać silną więź, za które czuła się odpowiedzialna i któremu służyła. „Gdy wojna i okupacja niemiecka przyniosła Polsce cierpienie, poświęciła własną wolność w służbie na rzecz polskiego narodu. Niech ta tablica podtrzymuję pamięć o niej przez lata, a być może przyczyni się także do zachowania świadomości o wartości poświęcenia, solidarności i odpowiedzialności Luciany Frassati. Niech pamięć o niej wzmacnia więzy przyjaźni między Polską a Włochami” – powiedział nuncjusz.

Odsłonięcia tablicy dokonały wspólnie córki Luciany Frassati-Gawrońskiej: Wanda, Maria Grazia i Giovanna.

W krótkiej rozmowie z dziennikarzami Wanda Gawrońska powiedziała, że to, co jej mama uczyniła dla Polski, jest olbrzymie i szalenie ważne. Za jedno z najważniejszych starań Luciany Frassati uznała jej interwencję u Benita Mussoliniego na rzecz uwolnienia profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego i innych krakowskich uczelni aresztowanych przez Niemców 6 listopada 1939 r. podczas Sonderaktion Krakau.

Wspomniała też o jej staraniach, aby doprowadzić do otwarcia procesu beatyfikacyjnego Pier Giorgio Frassatiego (beatyfikowanego w 1977 a kanonizowanego w 2025 r.). „Dla mnie jedną z jej największych zasług było to, że ten proces został otwarty. Proces Pier Giorgia w pewnym momencie wydawał się zamknięty na zawsze. A mama zebrała jeździła po całej Włoszech, zebrała tyle świadectw, że został w końcu otwarty. I dzisiaj mamy cudownego młodego świętego. Papież Leon wskazał go jako przykład do naśladowania dla młodzieży uniwersyteckiej i całego świata. Moim takim życzeniem jest, żeby rzeczywiście był on patronem młodzieży. Młodzi mają cudownego przyjaciela w niebie” – powiedziała Wanda Gawrońska.

W uroczystości uczestniczyli także m.in. wybitny reżyser Krzysztof Zanussi, były ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej Adam Kwiatkowski i były prezydent Warszawy Marcin Święcicki. Dalsza część spotkania odbyła się w Klubie Niebo, mieszczącym się w dawnym Pasażu Italia.

Luciana Frassati-Gawrońska urodziła się w 1902 r. w Piemoncie. Była córką Alfreda Frassatiego, wydawcy, polityka i dyplomaty, przez wiele lat związanego z dziennikiem „La Stampa”. Jej bratem był Pier Giorgio Frassati, jeden z najbardziej znanych katolickich patronów młodzieży, kanonizowany w 2025 r.

W 1925 r. Luciana poślubiła Jana Gawrońskiego, polskiego dyplomatę, który był m.in. ostatnim ambasadorem II Rzeczypospolitej w Wiedniu. Z Polską związała się nie tylko rodzinnie, lecz także poprzez działalność prowadzoną podczas II wojny światowej.

Korzystając z włoskiego paszportu dyplomatycznego, siedmiokrotnie przedostawała się do okupowanej przez Niemców Polski jako emisariuszka polskich władz na uchodźstwie. Przewoziła korespondencję, informacje i środki finansowe przeznaczone dla Polskiego Państwa Podziemnego. Pomagała również osobom zagrożonym przez okupanta w wydostaniu się z kraju. Wśród nich była Helena Sikorska, żona premiera i Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego.

Frassati-Gawrońska zaangażowała się także w działania na rzecz profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego i innych krakowskich uczelni aresztowanych przez Niemców 6 listopada 1939 r. podczas Sonderaktion Krakau. W ich sprawie interweniowała we Włoszech, m.in. u Benito Mussoliniego. Włoskie zabiegi dyplomatyczne były jednym z elementów międzynarodowej presji podejmowanej w obronie uwięzionych polskich uczonych.

Po wojnie Luciana Frassati-Gawrońska mieszkała w Rzymie. Była autorką książek poświęconych m.in. swojemu ojcu oraz bratu Pier Giorgiowi i aktywnie wspierała starania o jego beatyfikację. Jan Paweł II ogłosił Pier Giorgia Frassatiego błogosławionym w 1990 r.

Swoje wojenne doświadczenia Luciana opisała w książce „Il destino passa per Varsavia” („Przeznaczenie nie omija Warszawy”). W 1993 r. prezydent Lech Wałęsa odznaczył ją Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej za działalność w czasie II wojny światowej.

Luciana Frassati-Gawrońska zmarła 7 października 2007 r. w Pollone we Włoszech, mając 105 lat.

Galeria zdjęć (2 zdjęć)