Kard. Luis Antonio Tagle nowym dziekanem Kolegium Kardynalskiego

Papież Leon XIV przyjął rezygnację kard. Giovanniego Battisty Re z urzędu dziekana Kolegium Kardynalskiego. Jego następcą został kard. Luis Antonio Tagle, pro-prefekt Dykasterii ds. Ewangelizacji. Wybór kardynała z Filipin zatwierdził papież 8 października 2026 r. – poinformowało Biuro Prasowe Stolicy Apostolskiej.

92- letni kard. Giovanni Battista Re, który pełnił dotąd funkcję dziekana Kolegium Kardynalskiego, otrzymał tytuł emerytowanego dziekana. Jego kościołem tytularnym pozostaje podmiejski kościół Sabina-Poggio Mirteto.

69-letni kard. Luis Antonio Tagle został wybrany na nowego dziekana przez kardynałów biskupów. Papież zatwierdził wybór 8 października. Nowy dziekan przyjmie – jako tytularny – podmiejski kościół Ostii. Zachowa jednocześnie prawo do tytularnego kościoła podmiejskiego Albano.

Kard. Tagle urodził się 21 czerwca 1957 r. w Manili. Święcenia kapłańskie przyjął 27 lutego 1982 r. Studiował na Katolickim Uniwersytecie Ameryki w Waszyngtonie, gdzie w 1991 r. uzyskał doktorat z teologii. W latach 1997-2002 był członkiem Międzynarodowej Komisji Teologicznej.

W 2001 r. Jan Paweł II mianował go na biskupa Imus, a w październiku 2011 r. Benedykt XVI powierzył mu archidiecezję Manili. Rok później włączył go do Kolegium Kardynalskiego. W 2020 r. papież Franciszek podniósł go do rangi kardynała biskupa, a w maju 2025 r. Leon XIV przydzielił mu tytularną diecezję suburbikarną Albano.

W latach 2015–2022 kard. Tagle przewodniczył Caritas Internationalis, konfederacji katolickich organizacji charytatywnych działających w 162 krajach. W grudniu 2019 r. został prefektem Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów i tymczasowo zarządzał archidiecezją Manili.

Po reformie Kurii Rzymskiej w 2022 r. objął funkcję pro-prefekta Dykasterii ds. Ewangelizacji, utworzonej z połączenia Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów i Papieskiej Rady ds. Nowej Ewangelizacji. Uczestniczył w konklawe w 2013 i 2025 r.

Dziekan Kolegium Kardynalskiego przewodniczy temu gremium, ale nie sprawuje władzy nad pozostałymi kardynałami. Pełni funkcję primus inter pares – pierwszego wśród równych. Do jego najważniejszych zadań należy zwołanie konklawe po śmierci papieża lub jego rezygnacji, a także przyjęcie od nowo wybranego papieża zgody na wybór i decyzji dotyczącej imienia.

Historia urzędu

W 1150 r. papież Eugeniusz III ustalił, że dziekanem Kolegium Kardynalskiego będzie biskup Ostii. W kolejnych wiekach funkcję tę pełnił zazwyczaj kardynał biskup najdłużej sprawujący urząd w jednej z diecezji podmiejskich, określany jako kardynał protobiskup. Zasadę tę uwzględniał również Kodeks Prawa Kanonicznego z 1917 r.

Zmiana nastąpiła w 1965 r. Papież Paweł VI, na mocy motu proprio Sacro Cardinalium Consilio, postanowił, że dziekana wybierają kardynałowie należący do grona kardynałów biskupów, a wybór wymaga zatwierdzenia przez papieża.

Do 2019 r. urząd dziekana był sprawowany bezterminowo. 21 grudnia tego roku papież Franciszek wprowadził pięcioletnią kadencję, z możliwością jej przedłużenia. Ustępujący dziekan otrzymuje tytuł emerytowanego dziekana Kolegium Kardynalskiego. Urząd nie wiąże się z obowiązkiem rezygnacji po osiągnięciu określonego wieku.

Zadania dziekana

Po śmierci papieża lub jego rezygnacji dziekan ma obowiązek zwołać konklawe. Jeśli nie ukończył 80 lat, przewodniczy również obradom kardynałów elektorów. Do jego zadań należy ponadto poinformowanie o śmierci papieża korpusu dyplomatycznego akredytowanego przy Stolicy Apostolskiej oraz głów państw, zgodnie z konstytucją apostolską Universi Dominici Gregis.

Podczas konklawe dziekan pyta nowo wybranego papieża, czy przyjmuje wybór, oraz o imię, które zamierza przyjąć. Jeśli wybrany nie jest jeszcze biskupem, dziekan udziela mu sakry biskupiej. Gdy dziekan nie może tego uczynić, obowiązek ten przechodzi na wicedziekana, a w dalszej kolejności na najstarszego stażem kardynała elektora należącego do grona biskupów.

Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego dziekan otrzymuje tytuł diecezji podmiejskiej Ostii, zachowując jednocześnie kościół tytularny, który posiadał wcześniej. Zasada ta obowiązuje od 1914 r., kiedy wprowadził ją papież Pius X. Wcześniej dziekani zrzekali się dotychczasowych diecezji na rzecz połączonych tytułów Ostii i Velletri.

Dziekani w ostatnich dziesięcioleciach

Losy ostatnich dziekanów pokazują, że urząd ten może kończyć się na różne sposoby. Dwóch z czterech poprzednich dziekanów ustąpiło po ukończeniu 80 lat, a więc po utracie prawa udziału w konklawe. Joseph Ratzinger został w 2005 r. wybrany na papieża Benedykta XVI – jako pierwszy od czasów Pawła IV (wybranego w 1555 r.) dziekan Kolegium Kardynalskiego, który objął urząd papieski; kard. Angelo Sodano odszedł w 2019 roku, po wejściu w życie pięcioletniej kadencji.