Ks. prof. Antoni Bartoszek o antynatalizmie i wartości rodzicielstwa

Chrześcijańska nadzieja nie polega na negowaniu cierpienia ani na wycofaniu człowieka ze świata, ale na odkrywaniu sensu życia i budowaniu relacji opartych na miłości.

– Wartość ludzkiego życia nie zależy od jego użyteczności, a rodzicielstwo jest przede wszystkim przestrzenią miłości i wzajemnego daru – podkreślił ks. prof. Antoni Bartoszek podczas inauguracji roku akademickiego  2026/2027 na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

W wykładzie „Pronatalizm a nadchodzące królestwo Boże, czyli ludzkie i chrześcijańskie spojrzenie w przyszłość” przedstawił chrześcijańską odpowiedź na współczesne koncepcje antynatalistyczne.

Zwrócił uwagę na rosnącą obecność antynatalizmu w debacie naukowej i społecznej. Pogląd ten podważa wartość przychodzenia na świat kolejnych ludzi, wskazując m.in. na nieuchronność cierpienia i zagrożenia stojące przed ludzkością. Ks. prof. Bartoszek zaznaczył jednak, że nie każda decyzja o bezdzietności z wyboru wynika z takich przekonań. Jej przyczyny mogą być bardzo różne: od braku poczucia bezpieczeństwa ekonomicznego po obawy związane z odpowiedzialnością za drugiego człowieka.

W odpowiedzi na argumenty antynatalistów prelegent odwołał się do personalizmu chrześcijańskiego, który uznaje człowieka za osobę o niezbywalnej godności. Oznacza to, że nie można oceniać jego wartości przez pryzmat użyteczności, korzyści społecznych ani tego, co może wnieść w życie innych. Nowe życie ma wartość samo w sobie, a rodzicielstwo nie powinno być efektem ekonomicznej czy społecznej kalkulacji, lecz wyrazem miłości.

Ks. prof. Bartoszek podkreślił również, że chrześcijańska wizja człowieka obejmuje zarówno jego cielesność i seksualność, jak i wymiar psychiczny oraz duchowy. W tym kontekście nawiązał do teologii ciała św. Jana Pawła II, ukazującej małżeństwo i rodzicielstwo jako przestrzeń wzajemnego oddania i przyjmowania drugiej osoby jako daru.

Wykładowca odniósł się także do prób przedstawiania chrześcijaństwa jako nurtu niechętnego narodzinom ze względu na ewangeliczną zapowiedź królestwa Bożego oraz wartość dziewictwa i celibatu. Wskazał, że małżeństwo i bezżenność dla królestwa niebieskiego nie są rzeczywistościami sprzecznymi, lecz dwiema drogami realizacji powołania do miłości. Rodzina, przyjmując nowe życie, oraz osoby konsekrowane i duchowni, żyjący w bezżenności dla Boga, mogą na różne sposoby świadczyć o nadziei i przybliżać królestwo Boże.

Przypomniał, że chrześcijańska nadzieja nie polega na negowaniu cierpienia ani na wycofaniu człowieka ze świata, ale na odkrywaniu sensu życia i budowaniu relacji opartych na miłości. Podkreślił również znaczenie współpracy teologii z filozofią oraz naukami społecznymi w podejmowaniu pytań o człowieka, rodzinę i przyszłość społeczeństwa.

Ks. prof. Antoni Bartoszek jest teologiem moralistą. Od 25 lat pracuje na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego. Przez dwie kadencje był jego dziekanem. Jest też kapelanem Ośrodka dla Niepełnosprawnych w Rudzie Śląskiej. Jego dotychczasowe badania koncentrowały się m.in. na opiece paliatywnej i duchowości choroby. Obecnie prowadzi także projekt badawczy „Antynatalizm a teologia ciała”.