Abp Galbas we wspomnienie bł. ks. Popiełuszki: wolność wymaga odpowiedzialności i odwagi w obronie wartości

Wolność nie polega na niezależności od innych, ale osiąga pełnię w dobrowolnej służbie i miłości. Wymaga też odpowiedzialności za Ojczyznę, Kościół i dobro wspólne – mówił abp Adrian Galbas podczas Mszy św. w sanktuarium bł. ks. Jerzego Popiełuszki na warszawskim Żoliborzu. Eucharystia sprawowana 19 października była częścią obchodów 42. rocznicy śmierci kapelana „Solidarności”.

We Mszy św. sprawowanej w poniedziałek w Kościele pw. św. Stanisława Kostki wzięła udział rodzina ks. Jerzego Popiełuszki, parlamentarzyści i przedstawiciele władz rządowych i samorządowych, członkowie „Solidarności” wraz z władzami związku oraz licznie zgromadzeni mieszkańcy Warszawy.

W homilii abp Galbas podkreślił, że bł. ks. Jerzy Popiełuszko był człowiekiem prawdziwie wolnym, który mimo prześladowań i cierpienia nie pozwolił odebrać sobie godności ani zdolności do miłości. – Spętano mu dłonie, ale nie spętano serca, zdeptano jego ciało, ale nie podeptano jego godności – powiedział.

Metropolita warszawski zwrócił uwagę na różnicę między wolnością zewnętrzną a wewnętrzną. Człowiek może żyć w wolnym kraju, korzystać z praw obywatelskich i swobody wyboru, a jednocześnie pozostawać niewolnikiem własnych nałogów, pragnień czy przyzwyczajeń. Wolność wewnętrzną trzeba zdobywać przez pracę nad sobą, sumieniem i sercem przy pomocy Bożej łaski.

Przywołując św. Augustyna, arcybiskup wskazał na mechanizm prowadzący od pragnienia przez uleganie mu i przyzwyczajenie aż do uzależnienia. Zachęcał do osobistego rachunku sumienia i rozpoznania tego, co odbiera człowiekowi wewnętrzną swobodę. Wśród możliwych zniewoleń wymienił m.in. uzależnienia, toksyczne relacje, nadmierne przywiązanie do pracy, pieniędzy i własnego wizerunku.

Wolność spełnia się w służbie

Metropolita warszawski przestrzegał przed utożsamianiem wolności z całkowitą niezależnością i unikaniem trwałych zobowiązań. Odwołując się do słów św. Pawła z Listu do Galatów, podkreślił, że wolność osiąga pełnię w dobrowolnej służbie drugiemu człowiekowi. – Wierność nie jest przeciwieństwem wolności, ale jej najdojrzalszą postacią – zaznaczył. Człowiek wolny służy innym nie z przymusu, lecz z miłości. Jako przykład podał matkę wstającą w nocy do dziecka: rezygnacja z własnej wygody nie odbiera jej wolności, ponieważ świadomie wybiera ona dobro drugiej osoby. Prawdziwa wolność oznacza bowiem tak głębokie związanie z dobrem, że człowiek nie chce go zdradzić, nawet jeśli ma możliwość wyboru zła. Najpełniejszym wzorem tak rozumianej wolności jest Jezus Chrystus. Podczas kuszenia na pustyni odrzucił On pokusę natychmiastowego zaspokajania potrzeb, imponowania innym i zdobywania władzy. Szczyt Jego wolności ujawnił się jednak podczas męki i śmierci na krzyżu. – Nie jest nim zejście z krzyża, lecz kochanie z wysokości krzyża – powiedział hierarcha.

W tym kontekście przypomniał postawę ks. Jerzego Popiełuszki, który mimo upokorzeń, ośmieszania, prześladowań i tortur nie uległ nienawiści. – I to jest jego wielka wolność i wielkie zwycięstwo! – podkreślił. Abp Galbas wspomniał także Mszę św., w której uczestniczył jako niemal siedemnastolatek w rodzinnym Bytomiu 8 października 1984 r., jedenaście dni przed śmiercią kapelana „Solidarności”. Ks. Popiełuszko mówił wówczas, że zachowanie godności pozwala powiększać dobro i zwyciężać zło, a wewnętrzna wolność umożliwia pozostanie sobą nawet w warunkach zewnętrznego zniewolenia.

Odpowiedzialność za wolność Polski

Hierarcha podkreślił, że troska o wolność wewnętrzną nie umniejsza znaczenia wolności zewnętrznej, która nie jest dana raz na zawsze. Wymaga ona czujności, wdzięczności i gotowości do obrony. Przywołując słowa św. Jana Pawła II z Jasnej Góry z 1983 r., przypomniał, że wolność wiąże się z odpowiedzialnością za wspólne dziedzictwo, któremu na imię Polska.

– Wolność kosztuje, wymaga poświęceń i ofiar – mówił abp Galbas. Nie muszą to być ofiary na miarę tej, którą poniósł ks. Jerzy, ale codzienna praca na rzecz wolności: uczciwe dążenie do prawdy, sumienność, rzetelność, wierność zasadom i przestrzeganie prawa.

Odnosząc się do zasad funkcjonowania demokratycznego państwa, metropolita warszawski zwrócił uwagę na znaczenie podziału władz i mechanizmów zapobiegających skupieniu pełni władzy w jednych rękach. Przywołał również wskazania św. Jana Pawła II z encykliki „Veritatis splendor” dotyczące m.in. uczciwości w relacjach między rządzącymi a obywatelami, jawności administracji publicznej, poszanowania praw przeciwników politycznych oraz uczciwego wykorzystywania pieniędzy publicznych.

Dodał, że słowa te są „do głębokiej medytacji dzisiaj, jesienią tego burzliwego 2026 roku”.

Kościół jako gwarant wolności

Metropolita warszawski zaznaczył, że Kościół powinien wspierać ochronę wolności wszystkich obywateli, niezależnie od ich stosunku do wiary. Jednym ze sposobów jest pełnienie funkcji krytycznej wobec władzy państwowej i przypominanie o zasadach moralnych, których nie można zmieniać w zależności od bieżącego konsensusu politycznego.

Przywołał w tym kontekście refleksję kard. Josepha Ratzingera o znaczeniu publicznego autorytetu sumienia dla ochrony demokratycznego państwa przed przekształceniem się w system totalitarny. Rolę tę w historii Polski odgrywali m.in. św. Jan Paweł II, bł. kard. Stefan Wyszyński i bł. ks. Jerzy Popiełuszko. Jak podkreślił, zapotrzebowanie na takie świadectwo nie skończyło się wraz z upadkiem komunizmu. Abp Galbas przypomniał również, że ks. Popiełuszko wskazywał na konieczność przezwyciężenia lęku w procesie wyzwalania człowieka i narodu. – W danej sytuacji nie wolno się bać więcej niż trzeba! – zacytował jego słowa.

Na zakończenie homilii metropolita warszawski wyraził nadzieję, że naśladowanie bł. ks. Jerzego pomoże ludziom odrzucać zniewolenia i stawać się wewnętrznie wolnymi. Życzył wiernym, aby z pokojem w sercu budowali na ziemi Królestwo Boże, korzystając z pomocy kapelana „Solidarności”, którego określił jako mistrza prawdziwej wolności.

W modlitwie wiernych zgromadzeni modlili się o rychłą kanonizację bł. ks. Jerzego Popiełuszki i bł. kard. Stefana Wyszyńskiego.

Obchody 42. rocznicy śmierci bł. ks. Jerzego Popiełuszki trwały od 16 października pod hasłem „Służąc staję się wolnym” odnoszącym się do słów wypowiedzianych przez kapłana. Złożyły się na nie m.in. rodzinna gra miejska szlakiem miejsc związanych z ks. Popiełuszką oraz charytatywny koncert z udziałem gwiazd polskiej estrady i artystów młodego pokolenia. Na zakończenie obchodów w kościele św. Stanisława Kostki odbyło się młodzieżowe czuwanie modlitewne.

Ks. Jerzy Popiełuszko urodził się w 1947 r. w Okopach na Białostocczyźnie. Po zdaniu matury wstąpił do warszawskiego seminarium duchownego. Jako kleryk odbywał przymusową służbę wojskową w specjalnej jednostce kleryckiej w Bartoszycach, gdzie wobec komunistycznej indoktrynacji dał się poznać jako niezłomny obrońca wiary i wartości.

Po święceniach kapłańskich w 1972 r. pełnił posługę w kilku parafiach archidiecezji warszawskiej, zajmując się m.in. duszpasterstwem młodzieży i służby zdrowia.

W ostatnich latach życia posługiwał w parafii św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu, gdzie związał się z „Solidarnością” oraz celebrował comiesięczne Msze święte za Ojczyznę gromadzące wokół świątyni wielotysięczne tłumy. W czasie stanu wojennego ks. Jerzy występował w obronie internowanych, wskutek czego stał się obiektem nękania i prowokacji ze strony służb komunistycznego reżimu.

Swoją ostatnią duszpasterską podróż odbył 19 października 1984 r. do Parafii Świętych Polskich Braci Męczenników w Bydgoszczy. Podczas podróży powrotnej został bestialsko zamordowany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Jego umęczone ciało wrzucono do Wisły na wysokości tamy we Włocławku.

Pogrzeb ks. Jerzego, który odbył się 3 listopada 1984 r., zgromadził blisko milionową rzeszę ludzi.

Od 1984 r. grób męczennika odwiedziło blisko 23 mln wiernych, w tym liczni prezydenci i przedstawiciele świata kultury. Papież Benedykt XVI 6 czerwca 2010 r. zaliczył ks. Jerzego Popiełuszkę do grona błogosławionych, a papież Franciszek w 2014 r. ustanowił go patronem „Solidarności”.