Bielsko-Biała: 115. rocznica śmierci prekursora ruchu ludowego ks. Stanisława Stojałowskiego

Ks. Stanisław Stojałowski, kapłan i działacz społeczny zaangażowany w walkę o prawa ludności wiejskiej, był człowiekiem, który mimo przeciwności nie zrezygnował z obrony prawdy i sprawiedliwości – podkreślił ks. prof. dr hab. Józef Wołczański z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. 22 października w katedrze św. Mikołaja w Bielsku-Białej wygłosił homilię w ramach „Tygodnia ze Stojałowskim”.

W homilii ks. Wołczański odniósł się do słów Ewangelii o rozłamie, wskazując, że Chrystus nie zawsze przynosi pokój rozumiany jako zachowanie dotychczasowego porządku. – Bóg nie znosi sytuacji, kiedy próbujemy zachować tak zwany święty spokój za każdą cenę. Wkracza w reakcję i wprowadza zamęt, zamieszanie, aby z tego rozłamu wyprowadzić dobro – mówił kapłan. Radykalizm ewangeliczny polega na przyjęciu Boga i Jego słowa jako najwyższej wartości.

Przywołał postać ks. Stanisława Stojałowskiego, którego działalność społeczna naruszała utrwalone schematy i wywoływała konflikty. Stojałowski angażował się w działalność wydawniczą, organizował stowarzyszenia robotnicze i zabiegał o edukację oraz świadomość narodową i społeczną chłopów. Chciał, by ludność wiejska była nie tylko świadoma swojej wiary, ale również praw i obowiązków obywatelskich.

Zwrócił uwagę na trudne losy kapłana, który popadł w konflikty zarówno z władzami kościelnymi, jak i świeckimi. Stojałowski był usuwany z parafii, podlegał karom kościelnym, był więziony i wielokrotnie stawał przed sądem. W 1896 r. został ekskomunikowany, a karę tę cofnięto rok później, po jego staraniach w Rzymie.

Duchowny podkreślił znaczenie wsparcia, jakiego Stojałowski doświadczył ze strony Anny z Działyńskich Potockiej. Ich korespondencja świadczyła o bliskiej relacji, która pomogła duchownemu przetrwać trudny okres. – To nie nakaz, nie agresja, nie presja, ale właśnie życzliwość, dobroć i ciepło – zaznaczył, wskazując na znaczenie ludzkiej solidarności w przezwyciężaniu konfliktów.

Kaznodzieja przypomniał, że do końca swego życia ks. Stojałowski kontynuował działalność społeczną i polityczną. Zyskał w ten sposób poparcie ludności wiejskiej i robotników. Zmarł w 1911 r. w Krakowie, a jego pogrzeb zgromadził liczne rzesze wiernych, w tym mieszkańców Śląska Cieszyńskiego i Galicji.

Na koniec ksiądz profesor przywołał słowa Wincentego Witosa, który przypisywał Stojałowskiemu szczególną rolę w budzeniu świadomości społecznej chłopów. – Warto wracać do jego osoby, podziwiając jego ducha, jego wytrwałość, jego determinację opartą na wierze i na zwycięstwo prawdy – mówił ks. Wołczański. Zachęcał także do wierności wyznawanym wartościom mimo przeciwności.

Msza św. była częścią „Tygodnia ze Stojałowskim”, który rozpoczął się 19 października i potrwa do 25 października. Cykl wydarzeń ma przybliżyć mieszkańcom Bielska-Białej postać kapłana i działacza społecznego, którego imię nosi jedna z głównych ulic miasta.

W programie znalazły się m.in. wykłady historyczne, prezentacja czasopism wydawanych przez Stojałowskiego, lekcja pokazowa dla nauczycieli oraz spacer historyczny jego śladami. 23 października, w 115. rocznicę śmierci duchownego, delegacja z Bielska-Białej ma złożyć kwiaty na jego grobie w Krakowie.

Obchody zbiegają się z działaniami grupy parlamentarzystów na rzecz upamiętnienia ks. Stojałowskiego. Sejm przyjął 22 października uchwałę upamiętniającą tego kapłana, prekursora ruchu ludowego i chrześcijańsko-społecznego, w 115. rocznicę jego śmierci. Za uchwałą głosowało 290 posłów, 23 było przeciw, a 115 wstrzymało się od głosu.

Posłowie wyrazili uznanie dla jego działalności społecznej, oświatowej i politycznej. Podkreślili, że duchowny przyczynił się do aktywizacji mieszkańców wsi, wykorzystując prasę, m.in. pisma „Wieniec” i „Pszczółka”, do edukacji obywatelskiej i kształtowania postaw patriotycznych.

Ks. Stojałowski inicjował powstawanie kółek rolniczych, związków zawodowych i spółek oszczędnościowych. W 1896 r. założył Stronnictwo Chrześcijańsko-Ludowe. Jako poseł upominał się o sprawiedliwość społeczną, powszechny dostęp do edukacji i reformę rolną.

W 1902 r. doprowadził do otwarcia Domu Polskiego w Bielsku, który wspierał integrację polskich robotników i rzemieślników oraz przeciwdziałał germanizacji. Za działalność społeczną i narodową był wielokrotnie więziony.

Ks. Stanisław Stojałowski urodził się w 1845 r. w Zniesieniu koło Lwowa. Zmarł 23 października 1911 r. w Krakowie.