Kielecczyzna: „Zaduszki Kajetanowskie” – upamiętnienie bohaterów i ofiary II wojny światowej

„Zaduszki Kajetanowskie” –  spotkanie edukacyjne, modlitwa za ofiary II wojny światowej i prelekcja Marka Jończyka z Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach złożyły się na dzisiejsze wydarzenie w Kajetanowie koło Kielc. Bitwa pod Kajetanowem i Barczą była jednym z najważniejszych starć obronnych w tym regionie w pierwszych dniach II wojny światowej.

Organizatorami wydarzenia były: Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach we współpracy z parafią pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Wiśniówce i Szkołą Podstawową im. Armii Krajowej w Kajetanowie. Zaangażowały się w nie lokalne stowarzyszenia, samorządowcy, społecznicy, Koło Gospodyń Wiejskich „Lubrzaneczki”.

„Zaduszki Kajetanowskie” rozpoczęły się zbiórką uczestników – uczniów i nauczycieli Szkoły Podstawowej w Kajetanowie oraz osób zainteresowanych, przy charakterystycznym, znanym mieszkańcom krzyżu. Stąd udali się wszyscy do miejscowości Barcza, gdzie uporządkowano mogiły żołnierzy Wojska Polskiego z Grupy „Kielce” (m.in. 64, 65, 66, 93 i 154 pułków piechoty oraz 55 pułku artylerii lekkiej), poległych w trakcie działań kampanii wrześniowej 1939 r. w rejonie Kajetanów, Barcza, Zagnańsk. Dzieci szkolne przy pomniku w Kajetanowie  przygotowały program muzyczny popularyzujący wiedzę o wojennych wydarzeniach.

Pracownik Biura Poszukiwań i Identyfikacji Delegatury IPN w Kielcach Marek Jończyk wygłosił prelekcję „Bitwa pod Kajetanowem, 5-7 września 1939 r. i jej dowódcy”. Modlitwę w intencji poległych poprowadził proboszcz parafii pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Wiśniówce, ks. Marek Blady. Jednym z inicjatorów tego upamiętnienia był poprzedni proboszcz ks. Leszek Struzik.

– To wydarzenie, łączące upamiętnienie i mocny akcent modlitwy odbywa się od kilkunastu lat, a w tym roku towarzyszyła mu szczególnie rozbudowana promocja – mówi KAI Katarzyna, nauczycielka historii. – Poszła wiadomość do rodziców, aby angażowali się w przekaz pokoleniowy, aby nasi uczniowie  czcili pamięć tych, którzy przelewali krew za ojczyznę. Poprzez przekazywaną wiedzy, przedstawienia, realizowane projekty chcemy zaznaczyć, że dla szkoły w Kajetanowie pamięć o żołnierzach walczących w czasie okupacji jest zawsze częścią tożsamości i lekcją patriotyzmu – dodaje.

Bitwa pod Kajetanowem i Barczą to starcie zbrojne, stoczone w dniach 5–7 września 1939 r., na terenie Gór Świętokrzyskich, podczas kampanii polskiej 1939 r.

Polskich pozycji obronnych, wytyczonych w dwóch liniach – pierwsza: od podkieleckiej Dąbrowy, przez Masłów, Krajno, Zagórze po Świętą Katarzynę i druga: od Zagnańska, przez Lekomin, Barczę po Klonów – broniły oddziały Grupy „Kielce” pod dowództwem płk. Kazimierza Glabisza i ppłk. Bronisława Kowalczewskiego. Istotną rolę w walkach odegrał również ppłk Aleksander Idzik, dowódca 154. pułku piechoty, walczącego na pierwszej linii obrony.

W skład Grupy „Kielce” wchodziły oddziały m.in. 64, 65, 66, 72, 93 i 154 pułków piechoty oraz 55 pułku artylerii lekkiej. Liczyły one łącznie około 7 tys. żołnierzy, wchodzących w skład dziewięciu batalionów piechoty i pododdziałów artylerii.

Pozycje polskie od wczesnego popołudnia 5 września 1939 r. były atakowane przez oddziały niemieckiej 2. Dywizji Lekkiej, wchodzącej w skład 10. Armii. Zadaniem polskich oddziałów było powstrzymanie marszu wojsk niemieckich, napierających z południa w kierunku Warszawy, po tym jak wróg przebił się klinem między polskimi Armiami „Łódź” i „Kraków”.

Pierwsze walki obronne rozpoczęły się 5 września. Polacy w tym dniu i rankiem następnego odparli trzy niemieckie ataki pod Dąbrową. 6 września środek ciężkości walk przesunął się na obszar między Kajetanowem, Barczą, Zagnańskiem i Dąbrową. Niemcy posiadali miażdżącą przewagę ogniową, dysponowali wojskami pancernymi, ciężką artylerią i wsparciem z powietrza. Ze względu na pogarszającą się sytuację strategiczną, nocą z 6 na 7 września oraz 7 września Polacy rozpoczęli uporządkowany odwrót w kierunku Skarżyska-Kamiennej.

Bitwa była jednym z najważniejszych starć obronnych na Kielecczyźnie we wrześniu 1939 r. i stanowiła preludium m.in. do późniejszej bitwy pod Iłżą.

Wydarzenia te upamiętniają pomniki w Kajetanowie i Lekominie oraz zbiorowa mogiła żołnierzy Wojska Polskiego na Cmentarzu Parafialnym w Zagnańsku, jak również groby nieznanych żołnierzy polskich w lasach między Kajetanowem i Barczą.