Warszawa: piąta edycja projektu „Namalować katolicyzm od nowa”

Dziesięcioro polskich malarzy przedstawi własne interpretacje Ofiarowania Chrystusa w świątyni w ramach piątej edycji projektu „Namalować katolicyzm od nowa”. Wystawę „Ofiarowanie” będzie można oglądać od 14 listopada do 24 stycznia w podziemiach katedry warszawsko-praskiej. Celem zaplanowanej aż na 21 lat inicjatywy jest odnowienie zachodniego malarstwa sakralnego i ożywienie mecenatu artystycznego.

„Malarstwo daje do myślenia” – podkreśla dr Dariusz Karłowicz, pomysłodawca projektu „Namalować katolicyzm od nowa”, komentując tegoroczne prace. Jak zaznacza, scena Ofiarowania Chrystusa w świątyni pozwala dostrzec związek radości i cierpienia, codzienności i nadprzyrodzoności, a także zapowiedź eucharystycznego życia Kościoła. „Dziewczyna ofiarowująca syna w świątyni to przecież Mater Dei, Mater Dolorosa i Mater Ecclesiae” – pisze w katalogu wystawy.

Wernisaż wystawy „Ofiarowanie” odbędzie się w piątek, 13 listopada, o godz. 19.00 w podziemiach Katedry św. Floriana na warszawskiej Pradze. Poprzedzi go o godz. 18.00 Msza św. w katedrze warszawsko-praskiej przy ul. Floriańskiej 3, koncelebrowana przez honorowych patronów projektu, bp. Romualda Kamińskiego i bp. Jacka Grzybowskiego.

Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających od 14 listopada 2026 r. do 24 stycznia 2027 r. Wystawę można będzie oglądać od poniedziałku do soboty w godz. 12.00–19.00, a w niedziele w godz. 10.00–20.00. Wejście znajduje się w baszcie.

Dziesięć malarskich interpretacji Ofiarowania

Tematem piątej edycji projektu jest Ofiarowanie Jezusa w świątyni, czwarta radosna tajemnica różańca. Swoje interpretacje tej sceny przygotowali Jarosław Modzelewski, Ewa, Ignacy i Stanisław Czwartosowie, Wojciech Głogowski, o. Jacek Hajnos OP, Krzysztof Klimek, Bogna Podbielska, Beata Stankiewicz i Grzegorz Wnęk.

Każdy z artystów namalował również drugi, mniejszy obraz poświęcony Matce Bożej Bolesnej, przeznaczony do kultu domowego. Przygotowania do powstania prac obejmowały warsztaty malarskie w pocysterskiej posiadłości w Krzeszówku na Dolnym Śląsku.

W katalogu towarzyszącym wystawie Dariusz Karłowicz zwraca uwagę na wielowymiarowość przedstawionej sceny. Ofiarowanie, choć należy do tajemnic radosnych, zawiera również zapowiedź cierpienia Chrystusa i Maryi. W tej perspektywie staje się opowieścią o drodze prowadzącej od wydarzenia w świątyni jerozolimskiej do Eucharystii, a zarazem o Maryi jako Matce Boga, Matce Bolesnej i Matce Kościoła.

Konferencja o sztuce, Kościele i recepcji dzieł

Ważnym elementem Festiwalu Sztuki Sakralnej będzie doroczna konferencja, która odbędzie się w sobotę 14 listopada w godz. 10.00–17.00 w Akademiku Praskim przy ul. Floriańskiej 3a.

Spotkanie rozpocznie pokaz filmu z udziałem artystów uczestniczących w projekcie oraz wprowadzenie Dariusza Karłowicza. Pierwszy panel pt. „Ofiarowanie. Artyści” zgromadzi Beatę Stankiewicz, Krzysztofa Klimka i Grzegorza Wnęka. Dyskusję poprowadzi Judyta Dąbrowska.

W drugim panelu, poświęconym relacjom między Kościołem, architekturą i liturgią, udział wezmą ks. Wojciech Lippa, Lech Szymborski i ks. Bartosz Wronikowski. Moderatorem będzie Juliusz Gałkowski.

Ostatnia część konferencji, „Recepcja sztuki sakralnej”, będzie poświęcona temu, jak współczesne dzieła religijne są odbierane i interpretowane. W dyskusji uczestniczyć będą o. Jacek Hajnos OP, Łukasz Krupski, Łukasz Murzyn i Mateusz Środoń, a poprowadzi ją Dariusz Karłowicz.

Organizatorzy przygotowali także cykl spotkań towarzyszących wystawie. 2 grudnia odbędzie się rozmowa teologów „obraz po obrazie” z udziałem s. Judyty Pudełko PDDM, o. Jarosława Kupczaka OP i ks. Jerzego Szymika. 10 grudnia obrazy będą omawiać krytycy sztuki: Piotr Bernatowicz, Judyta Dąbrowska i Marta Tarabuła. Na 28 grudnia zaplanowano oprowadzanie kuratorskie z Juliuszem Gałkowskim i Dariuszem Karłowiczem.

W styczniu odbędą się kolejne spotkania interpretacyjne: 11 stycznia z udziałem Michała Gołębiowskiego, Jana Maciejewskiego i s. Joanny Nowińskiej, a 14 stycznia wykład ks. Waldemara Chrostowskiego poświęcony scenie Ofiarowania Jezusa w świątyni. Cykl zamknie 19 stycznia spotkanie „Maryja, Matka Boga”, które poprowadzi ks. Robert Skrzypczak. Wszystkie wydarzenia towarzyszące wystawie odbędą się w podziemiach katedry warszawsko-praskiej.

21 lat dla odnowy sztuki sakralnej

Projekt „Namalować katolicyzm od nowa” zainaugurowano w 2022 r. z inicjatywy trzech instytucji: Fundacji Świętego Mikołaja, Teologii Politycznej oraz Instytutu Kultury św. Jana Pawła II na Papieskim Uniwersytecie św. Tomasza z Akwinu (Angelicum) w Rzymie. Przedsięwzięcie jest w całości finansowane przez polskich przedsiębiorców.

Celem inicjatywy jest odnowienie zachodniego malarstwa sakralnego, wprowadzenie do przestrzeni kościelnej współczesnych obrazów o wysokiej wartości artystycznej oraz ożywienie mecenatu artystycznego. Projekt zaplanowano na 21 lat. W tym czasie zaproszeni artyści mają stworzyć nowe malarskie interpretacje dwudziestu tajemnic różańcowych.

Publiczną inauguracją przedsięwzięcia była wystawa nowych wersji obrazu „Jezu, ufam Tobie” w 2022 r. Kolejne edycje poświęcono tajemnicom różańca, a prace nad obrazami poprzedzają warsztaty, podczas których malarze pogłębiają wiedzę teologiczną, filozoficzną i artystyczną. Zajęcia odbywały się m.in. w opactwie benedyktyńskim w Tyńcu, klasztorze w Hebdowie i pokamedulskim klasztorze w Wigrach.

Inicjatorzy przedsięwzięcia zwracają uwagę, że współczesna kultura coraz rzadziej posługuje się językiem zdolnym przekazywać treści chrześcijańskie w sposób zrozumiały dla kolejnych pokoleń. Przy tym jednym z założeń projektu jest zgodność teologiczna powstających dzieł.

W ocenie Karłowicza kryzys sztuki sakralnej nie jest jedynie problemem estetycznym, ale dotyczy także przekazywania wiary. „Dobra Nowina nie przetłumaczona na język kultury XXI wieku coraz częściej staje się niema lub niezrozumiała” – podkreśla pomysłodawca projektu.

Przedsięwzięcie obejmuje nie tylko tworzenie obrazów i organizowanie wystaw, ale także działalność wydawniczą, seminaria, konferencje i wykłady. Ma służyć zarówno artystom, jak i odbiorcom, przywracając sztuce sakralnej miejsce w życiu Kościoła oraz we współczesnej debacie o kulturze.

Znaczenie inicjatywy podkreśliło też spotkanie z papieżem Leonem XIV. Podczas audiencji generalnej 1 października ub. roku przedstawiciele projektu wręczyli Ojcu Świętemu obraz Beaty Stankiewicz „Kontemplacja Dzieciątka”. Papież pobłogosławił inicjatywę, prosząc, by kultura była odnawiana w duchu chrześcijańskim.