Badanie UKSW: młodzież rozstrzyga dylematy moralne przede wszystkim we własnym sumieniu

Własne sumienie jest głównym kryterium (52,9 proc.), którym kieruje się młodzież przy rozwiązywaniu problemów moralnych. Na nauczanie Kościoła powołało się zaledwie 1,8 proc., a z rad księży korzysta 0,5 proc. badanych – wynika z badania przedstawionego podczas konferencji „Pokolenie Z. Anatomia kryzysu czy nowego porządku religijno-moralnego”, która odbyła się 28 października na UKSW.

Podczas wystąpienia „Między sumieniem a Kościołem, czyli o sposobach rozwiązywania problemów moralnych” prof. Wojciech Świątkiewicz z Uniwersytetu Śląskiego przedstawił wyniki badań dotyczących kryteriów, jakimi kierują się młodzi ludzie w sytuacjach konfliktów moralnych.

Socjolog zwrócił uwagę na wyraźną przewagę (52,9 proc.) odwoływania się do własnego sumienia nad korzystaniem z nauczania Kościoła i porad duchownych.

– Sumienie jest główną instancją rozstrzygającą osobiste problemy moralne młodzieży – podkreślił prof. Świątkiewicz.

Wśród respondentów 14,5 proc. wskazało na rady rodziny. Nauczanie Kościoła jako punkt odniesienia w rozstrzyganiu dylematów moralnych wybrało zaledwie 1,8 proc. badanych, natomiast rady księży i spowiedników – 0,5 proc.

Prof. Świątkiewicz zaznaczył, że wyniki należy interpretować w szerszej perspektywie przemian społecznych i religijnych. Porównanie badań prowadzonych w latach 1988, 1998, 2005, 2017 i 2026 pokazuje, że sumienie wciąż pozostaje najczęściej wskazywanym kryterium rozstrzygania problemów moralnych, choć jego znaczenie w deklaracjach młodzieży zmieniało się na przestrzeni lat.

W najnowszym badaniu odnotowano rzadsze wskazywanie własnego sumienia niż w poprzednich pomiarach oraz częstsze odwoływanie się do rodziny jako źródła wsparcia. Zdaniem socjologa, może to świadczyć o osłabieniu poczucia indywidualnej sprawczości wśród młodzieży i rosnącej potrzebie szukania pomocy w najbliższym otoczeniu.

Badacz zwrócił uwagę na szczególnie niski odsetek respondentów, którzy w rozwiązywaniu problemów moralnych kierują się nauczaniem Kościoła lub korzystają z porad duchownych. W jego ocenie zjawisko to należy wiązać z szerszymi przemianami kulturowo-religijnymi, w tym osłabieniem praktyk religijnych oraz dystansem młodych ludzi wobec kościelnego nauczania w sprawach moralnych i rodzinnych.