Katowice: Wyzwania duszpasterstwa polonijnego. Sympozjum w 100. rocznicę urodzin abp. Szczepana Wesołego

Zachowanie polskiej tożsamości, pogłębianie wiary i docieranie do młodego pokolenia – to najważniejsze wyzwania współczesnego duszpasterstwa polonijnego, o których rozmawiali uczestnicy sympozjum „Łączy nas kultura chrześcijańskiej Polski” w Katowicach. Okazją do spotkania była 100. rocznica urodzin abp. Szczepana Wesołego, wieloletniego duszpasterza Polonii.

Spotkanie odbyło się 3 listopada na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W sympozjum uczestniczyli m.in. abp senior Damian Zimoń, abp senior Wiktor Skworc, bp Adam Wodarczyk oraz bp Robert Chrząszcz, delegat Konferencji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Emigracji Polskiej.

Najbardziej zapracowany biskup

Pierwsza część sympozjum miała charakter historyczny. Ks. dr hab. Sławomir Zych, prof. KUL, przedstawił wykład „Kościół a Polonia w XX wieku”, przybliżając dzieje duszpasterstwa emigracyjnego i jego najważniejszych organizatorów. Przypomniał m.in. działalność bp. Józefa Gawliny, któremu Stolica Apostolska powierzyła organizowanie opieki duszpasterskiej nad polskimi uchodźcami podczas II wojny światowej. Omówił także role kard. Augusta Hlonda i kard. Stefana Wyszyńskiego w kształtowaniu struktur opieki nad Polakami za granicą.

Ks. dr hab. Damian Bednarski, prof. Uniwersytetu Śląskiego, w wystąpieniu „Arcybiskup Szczepan Wesoły – duszpasterz Polaków na emigracji” przypomniał postać hierarchy, który przez dziesięciolecia przemierzał świat, odwiedzając polskie wspólnoty.

Zwrócił uwagę na wyjątkowy charakter jego posługi. Abp Wesoły nie miał własnej diecezji, kurii ani podległych sobie bezpośrednio kapłanów, a mimo to należał do najbardziej zapracowanych biskupów Kościoła powszechnego XX wieku. Jego znakiem rozpoznawczym stały się dwie walizki – jedna towarzysząca mu w podróżach, druga czekająca w Rzymie na kolejny wyjazd.

Osobistym wspomnieniem o abp. Szczepanie Wesołym podzielił się abp Wiktor Skworc. Przypomniał, że hierarcha regularnie odwiedzał rodzinne Katowice, które traktował jako miejsce umocnienia i powrotu do źródeł. Podczas wizyt odwiedzał m.in. katedrę Chrystusa Króla, redakcję „Gościa Niedzielnego” oraz swoją rodzinną parafię Świętych Apostołów Piotra i Pawła.

– Przyjeżdżał do Katowic kiedy tylko mógł, jak do źródła – wspominał abp Skworc. Przypomniał również, że abp Wesoły w swoim testamencie zapisał życzenie, by zostać pochowanym w Katowicach.

Anglia i Walia: Szukają czegoś więcej

W drugiej części spotkania odbyła się dyskusja panelowa „Duszpasterstwo polonijne dziś”, moderowana przez ks. dr. hab. Arkadiusza Wuwera, prof. UŚ. Uczestniczyli w niej bp Robert Chrząszcz oraz rektorzy i przedstawiciele Polskich Misji Katolickich z Anglii i Walii, Francji, Niemiec i Rzymu.

Ks. Bogdan Kołodziej, rektor Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii, zwrócił uwagę na przemiany zachodzące w polskich parafiach na emigracji. Dla pokolenia emigracji solidarnościowej były one nie tylko miejscem praktyk religijnych, ale również przestrzenią podtrzymywania polskiej tożsamości, budowania więzi i wyrażania tęsknoty za ojczyzną. Obecnie coraz większego znaczenia nabiera wymiar duchowy wspólnot.

– Kiedy organizuje się rekolekcje, warsztaty, kursy ewangelizacyjne, kursy Alpha, w tym momencie parafia, sala pod kościołem wypełnia się tymi, którzy szukają czegoś więcej – zauważył.

Włochy: szkoły i kultura

O doświadczeniach Polaków we Włoszech mówił ks. Tomasz Jarosz, administrator Kościoła Polskiego w Rzymie. Podkreślił, że działalność duszpasterstwa nie ogranicza się do celebracji liturgicznych. Ważne miejsce zajmują inicjatywy kulturalne i naukowe, realizowane we współpracy z polskimi i włoskimi instytucjami. Jako przykład wskazał Dzień Polonii Rzymskiej, który gromadzi około dwudziestu polonijnych stowarzyszeń i instytucji. Zwrócił również uwagę na znaczenie szkół działających przy kościołach, które pomagają młodemu pokoleniu zachować więź z językiem i kulturą przodków.

Nie zamykać się w enklawach

Szczególnie mocno wybrzmiał temat młodego pokolenia Polaków mieszkających poza granicami kraju. Bp Robert Chrząszcz przestrzegł przed zamykaniem polskich wspólnot w narodowych i językowych enklawach. Podkreślił, że dzieci emigrantów często za swoją ojczyznę uważają kraj, w którym się urodziły i dorastają. Dlatego duszpasterstwo musi uwzględniać ich doświadczenia oraz pomagać im budować relacje z lokalnymi wspólnotami Kościoła.

– Zadaniem Kościoła jest nie to, żeby dzieci tylko i wyłącznie mówiły po polsku do Pana Boga, tylko żeby w ogóle z Panem Bogiem rozmawiały – podsumował bp Chrząszcz.

Sympozjum „Łączy nas kultura chrześcijańskiej Polski” było okazją nie tylko do przypomnienia dorobku abp. Szczepana Wesołego, ale także do refleksji nad przyszłością duszpasterstwa polonijnego. Z wypowiedzi uczestników wyłonił się obraz wspólnot, które powinny łączyć troskę o polskie dziedzictwo z otwartością na lokalne środowiska i przede wszystkim z misją prowadzenia kolejnych pokoleń do wiary.