Buenos Aires: papież spotkał się ze światem pracy (opis)

Do tworzenia gospodarki, w której człowiek znajduje się w centrum, a praca jest źródłem godności i służy dobru wspólnemu, wezwał Leon XIV podczas spotkania z przedstawicielami świata pracy w Argentynie. Odbyło się ono 9 listopada na Papieskim Katolickim Uniwersytecie Argentyny w Buenos Aires. Uczestniczyli w nim przedstawiciele pracowników i przedsiębiorców, związków zawodowych, ruchów ludowych oraz środowiska akademickiego. Papież przestrzegł przed wyzyskiem pracowników, podporządkowaniem gospodarki interesom nielicznych oraz zagrożeniami związanymi ze sztuczną inteligencją i niekontrolowaną automatyzacją.

W siedzibie uczelni Ojca Świętego powitał jej Wielki Kanclerz, arcybiskup Buenos Aires Jorge Ignacio García Cuerva, zachęcając Leona XIV, by czuł się tu jak u siebie w domu.

„Bienvenido, Papa León”

Przewodniczący komisji episkopatu ds. duszpasterstwa społecznego bp Dante Gustavo Braida z diecezji La Rioja przedstawił zgromadzonych reprezentantów świata pracy: robotników, przedsiębiorców, związkowców, członków spółdzielni, przedstawicieli ruchów społecznych, środowisk akademickich i duszpasterstwa społecznego. Podziękował papieżowi za znaczenie, jakie nadał kwestii pracy w swojej pierwszej encyklice, podkreślając, że jej wartość wykracza poza wydajność i efektywność, ponieważ służy integralnemu rozwojowi człowieka, jego rodziny i całego społeczeństwa. Zaznaczył, że Argentyna wielokrotnie wychodziła z kryzysów dzięki pracy swoich mieszkańców, choć nadal niepokoją wysokie bezrobocie i niepewność zatrudnienia. Podkreślił zarazem zdolność Argentyńczyków do mobilizacji, samoorganizacji i rozpoczynania wszystkiego od nowa.

Piosenkę „Bienvenido, Papa León” (Witaj, Papieżu Leonie) zaśpiewał, owacyjnie przyjęty, Agustín Day, muzyk, wokalista i gitarzysta z Salty, współzałożyciel zespołu folklorystycznego Los del Portezuelo, który w swojej twórczości łączy tradycje folkloru północnej Argentyny ze współczesnymi inspiracjami, a muzykę określa jako dar otrzymany od Boga, którym należy dzielić się z innymi.

„Nie żyjemy po to, by pracować, lecz pracujemy, by godnie żyć”

Następnie świadectwa złożyły cztery osoby pochodzące z różnych regionów kraju i reprezentujących odmienne środowiska zawodowe. Ich historie miały ukazać zarówno trudności, jak i zdolność do tworzenia, pracy, organizowania się i przezwyciężania przeciwności.

Przedsiębiorca Juan Martín Allende opowiedział o doświadczeniu cierpienia po śmierci najmłodszej córki Sereny, które wystawiło jego wiarę na próbę. Od siedmiu lat rozwija przedsięwzięcia związane z przeciwdziałaniem zmianom klimatycznym i ochroną wspólnego domu. Jako doradca firm górniczych uczestniczył w projektach służących społecznościom lokalnym. Zwrócił uwagę na trudności przedsiębiorców, którzy chcą prowadzić działalność uczciwie i odpowiedzialnie. Poprosił papieża o słowo umacniające tych, którzy wybierają drogę dobra.

Działaczka związkowa z miasta Avellaneda, Sabrina Soledad Sapone powiedziała, że reprezentowanie pracowników oznacza przede wszystkim słuchanie, empatię i troskę o ich godność. Mówiła o konieczności obrony miejsc pracy i rodzin w czasach przemian gospodarczych. Skrytykowała traktowanie pracy wyłącznie jako kosztu oraz rozwój sztucznej inteligencji nieuwzględniający ludzkiej godności. „Nie żyjemy po to, by pracować, lecz pracujemy, by godnie żyć” – podkreśliła.

Verónica San Martín, pracownica spółdzielni Recicladores Unidos z Ensenady, opowiedziała o swojej drodze od bezrobocia i przemocy domowej do działalności społecznej. Po utracie pracy zaczęła zbierać makulaturę i surowce wtórne. Wraz z innymi osobami założyła spółdzielnię skupiającą dziś ponad 200 członków. „Pokazaliśmy, że zbieracze makulatury nie są śmieciami: jesteśmy pracownikami, mamy godność, a swoją pracą dbamy o wspólny dom” – powiedziała. Zaznaczyła, że spółdzielnia pomaga także osobom wychodzącym z uzależnień i więzień.

Soledad Cuellar, pochodząca z rdzennej społeczności Ava Guaraní z Pichanal w prowincji Salta, mówiła z kolei o pomocy kobietom doświadczającym przemocy, dyskryminacji i uzależnień. W ośrodku Hogar de Cristo Santa Clara wspiera kobiety w wychodzeniu z nałogów. Współtworzy również przedsięwzięcie Ñande, w którym kobiety wspólnie szyją ubrania, tekstylne buty i torby. Sprzedając swe wyroby, odzyskują samodzielność finansową i poczucie własnej wartości.

Ekonomistka i nauczycielka z miasta Paraná, Dolly Magali Jojot przedstawiła inicjatywę promującą gospodarkę opartą na poszanowaniu człowieka. Opowiedziała o mieszkańcu ubogiej dzielnicy tego miasta, który dzięki wsparciu fundacji przezwyciężył lęk związany z samozatrudnieniem. Dziś sam odpowiada w niej za kwestie prawne i księgowe. Jojot zaapelowała o taki model gospodarki, który służy integracji społecznej i rozwojowi człowieka.

Praca służy człowiekowi

W swoim przemówieniu Leon XIV przypomniał, że praca nie jest narzędziem konfliktu, lecz sposobem współuczestniczenia w dziele stworzenia i budowania społeczeństwa. Nawiązując do encykliki św. Jana Pawła II „Laborem exercens”, papież podkreślił, że człowiek przez swoją pracę uczestniczy w dziele Stwórcy.

Zaznaczył, że podstawową zasadą katolickiej nauki społecznej jest godność osoby ludzkiej. Człowiek powinien być twórcą, ośrodkiem i celem życia społeczno-gospodarczego, dlatego gospodarka ma służyć człowiekowi, a nie odwrotnie. Bezrobocie jest natomiast dramatem, który nie tylko pozbawia dochodów, ale także rani godność człowieka, odbiera mu możliwość wnoszenia wkładu w życie społeczeństwa i prowadzi do wykluczenia.

Ojciec Święty wskazał również na związek pracy z dobrem wspólnym, solidarnością i powszechnym przeznaczeniem dóbr. Przypomniał, że własność prywatna, choć uznawana i broniona przez Kościół, wiąże się z odpowiedzialnością społeczną. Ziemia i jej zasoby zostały bowiem dane całej ludzkości.

Odpowiedzialność przedsiębiorców i związków zawodowych

Mówiąc o roli różnych środowisk, papież podkreślił znaczenie zasady pomocniczości. Państwo i wielkie korporacje nie powinny zastępować inicjatyw lokalnych wspólnot, lecz je wspierać. Jako przykład przywołał ruchy ludowe, drobnych rolników, rzemieślników i pracowników sektora nieformalnego, którzy organizują się oddolnie, aby odpowiadać na potrzeby swoich społeczności.

Przedsiębiorców zachęcił do traktowania firm nie tylko jako narzędzi produkcji i pomnażania kapitału, lecz jako wspólnot osób. Przywołał w tym kontekście postać argentyńskiego przedsiębiorcy, czcigodnego sługi Bożego Enrique Shawa, którego proces beatyfikacyjny jest w toku. Ostrzegł zarazem przed chciwością i podporządkowaniem działalności gospodarczej wyłącznie zyskowi. Taka logika prowadzi bowiem do dehumanizacji przedsiębiorstw i wykluczenia.

Leon XIV wskazał, że związki zawodowe powinny być narzędziami solidarności i obrony osób, których głos nie jest słyszany. Zachęcił je do większego zaangażowania na rzecz pracowników zatrudnionych w niepewnych warunkach, w sektorze nieformalnym oraz wykluczonych z oficjalnego rynku pracy.

Sztuczna inteligencja nie może zastąpić człowieka

Ojciec Święty zwrócił uwagę na zagrożenia związane ze sztuczną inteligencją i nieuregulowaną automatyzacją, które mogą prowadzić do likwidacji wielu miejsc pracy i utrudniać integralny rozwój człowieka. Podkreślił, że technika musi pozostawać podporządkowana etyce, a algorytm nie może zastąpić ludzkiego rozeznania ani wartości osobistej obecności i wysiłku pracownika.

Wezwał władze publiczne do prowadzenia stabilnej polityki, sprzyjającej pełnemu zatrudnieniu i włączeniu społecznemu. Dostęp do pracy dla wszystkich powinien pozostać jednym z priorytetowych celów polityki publicznej i procesów gospodarczych – powiedział papież.

Na zakończenie przemówienia, wielokrotnie przerywanego oklaskami i okrzykami aprobaty, Leon XIV zachęcił Argentyńczyków do przezwyciężania podziałów i budowania przyjaźni społecznej opartej na sprawiedliwości i dialogu. Przypomniał, że żadna praca nie jest mało ważna w oczach Boga, a jej wielkość zależy nie tyle od osiągniętych rezultatów, ile od miłości wkładanej w codzienne obowiązki.

Dziedzic papieża Franciszka

Ojciec Święty zaprosił wszystkich do odmówienia modlitwy „Ojcze nasz”, po czym udzielił apostolskiego błogosławieństwa. W prezencie otrzymał ponczo z papieskim herbem. „Dziękujemy Ci, że jesteś dziedzicem papieża Franciszka” – powiedział konferansjer spotkania, dziękując Leonowi XIV za przybycie i skierowane do zgromadzonych słowa.

Z gmachu Uniwersytetu Katolickiego Argentyny papież odjechał do Palacio San Martín – ceremonialnej siedziby Ministerstwa Spraw Zagranicznych – na spotkanie ze zwierzchnikami wspólnot chrześcijańskich i innych tradycji religijnych.