Przemówienie Leona XIV podczas spotkania z przedstawicielami wspólnot chrześcijańskich i innych tradycji religijnych | 9 listopada 2026

Rok: 2026
Autor: leon XIV

Drodzy Bracia i Siostry w Chrystusie,

Drodzy Przyjaciele, którzy wraz z nami oddajecie cześć jedynemu Bogu,

Szanowni Przedstawiciele różnych tradycji religijnych!

Bardzo się cieszę, że mogę was pozdrowić podczas tej Podróży Apostolskiej. Nasze spotkanie opiera się na filarach dialogu i przyjaźni, które miały fundamentalne znaczenie w życiu Papieża Franciszka, a które obecnie pragniemy umacniać, budując nowe mosty, to znaczy otwierając nowe drogi współpracy w społeczeństwie, w którym żyjemy. Również ja jestem tutaj pośród was jako Następca Apostoła Piotra i wraz z nim wyznaję wiarę w Chrystusa, „Syna Boga żywego” (Mt 16, 16), prawdziwego Boga i prawdziwego człowieka, uznaję zarazem jedność wynikającą ze chrztu, która łączy nas z braćmi należącymi do wyznań chrześcijańskich. Zgodnie z nauczaniem Soboru Watykańskiego II pragnę ponownie potwierdzić duchową więź łączącą Kościół z ludem Izraela (por. Dekl. Nostra aetate, 4) oraz szczery szacunek dla tego, co prawdziwe i święte w różnych tradycjach religijnych (por. tamże, 2).

Tożsamość ludu argentyńskiego kształtowała się jako tygiel ludzi różnych ras, kultur i religii; tworzyły ją zarówno ludy rdzenne, jak i liczni imigranci z różnych części świata, którzy na przestrzeni wieków przybywali na tę ziemię, przywożąc w swoich kufrach marzenia i wiarę – początkowo byli to katolicy, ewangelicy i Żydzi, a później także wyznawcy wielu innych religii. Wszyscy oni, pomimo swojej różnorodności, nauczyli się wspólnie pracować, zakładać rodziny i tworzyć wspólnoty, budować osady i wioski, pozostając „w godnej podziwu symbiozie z tradycjami lokalnymi” (Św. Jan Paweł II, Homilia, Lotnisko w Paranie, 9 kwietnia 1987). W ten sposób przyczyniali się do budowania jedności narodu i realizowali wspólne przedsięwzięcia, a religie nigdy nie stawały się powodem podziałów, lecz przestrzenią spotkania i zaangażowania na rzecz społeczeństwa.

Również dzisiaj każdy z nas daje świadectwo wyznawanej wiary, którą pragniemy przeżywać w taki sposób, aby stawała się wyciągniętą dłonią, pozwalającą dzielić się wartościami kulturowymi i dobrymi dziełami. Podstawą naszej wzajemnej wymiany jest słuchanie, które umożliwia lepsze poznanie się i pozwala nam wspólnie zastanowić się nad gestem, który wykonujemy każdego dnia. We wszystkich religiach modlimy się, wznosząc nasze głosy ku Bogu. Zgodnie z poszczególnymi tradycjami rozmaite języki, pieśni i gesty wznoszą się ku górze, jak gdyby jednocząc się w obliczu niewysłowionej tajemnicy naszego istnienia (por. Dekl. Nostra aetate, 1).

Właśnie ta szczególna forma ludzkiego słowa, jaką jest modlitwa, zachęca nas, abyśmy wsłuchiwali się nie tylko w wypowiadane słowa, lecz także we wzajemne głosy. Kiedy zwracamy się do Boga, to my sami zabieramy głos: modlitwa wyraża zatem to, kim jesteśmy wobec Boga. Wymiar religijny jest niczym zwierciadło, w którym odbija się nasza istota, nasze myśli i uczucia oraz nasze więzi. Zwłaszcza w epoce cyfrowej modlitwa pomaga nam przezwyciężać rozproszenia i odkrywać w ciszy wartość słuchania.

Przyglądając się uważnie temu doświadczeniu, chciałbym dzisiaj rozważyć wraz z wami trzy aspekty, które wyłaniają się ze szczerej modlitwy, w której nasze przekonania religijne znajdują swój wyraz, a mianowicie: religie jako strażniczki godności człowieka, jako wyrazy naszej wolności oraz jako przestrzenie pielęgnowania nadziei.

Przede wszystkim każda religia daje świadectwo o tym, że człowiek jest istotą potrzebującą i pragnącą: wszyscy nosimy w sobie tęsknotę za życiem. Nasze płuca potrzebują powietrza, tak jak sumienie pragnie dobra. Każdego dnia poszukujemy wody, podobnie jak prawdy, i potrzebujemy pokarmu, tak jak sprawiedliwości. W tym kontekście religie przypominają wszystkim, że nie jesteśmy istotami wyłącznie materialnymi: w naszym ciele wpisana jest niezwykła obfitość życia i sensu. To samo pragnienie, które przeradza się w wołanie i błaganie, świadczy zatem o tym, że nie pochodzimy z nicości i nie jesteśmy stworzeni dla śmierci. W ten sposób religie strzegą godności człowieka: w modlitwie – która wyraża naszą wiarę – ideały dobra i sprawiedliwości, zdrowia i pokoju nie są pustymi słowami, które można wypełniać partykularnymi interesami, lecz świadectwem naszego wspólnego dążenia do radości. Dlatego za każdym razem, gdy się modlimy, powinniśmy troszczyć się o tych, którzy żyją obok nas, i poprzez odnowione braterstwo urzeczywistniać słowa, które wypowiadamy. Wysławiając Boga za dar życia, brońmy tego życia zawsze i w odniesieniu do każdego człowieka, od poczęcia aż do naturalnej śmierci, zwłaszcza wtedy, gdy zagrażają mu ubóstwo i przemoc. Właśnie w ten sposób religie krzewią poszanowanie godności każdego mężczyzny i każdej kobiety: w rodzinie i w środowisku nauki, w pracy i w środowisku naturalnym.

Po drugie, kiedy człowiek zwraca się do Boga, ma świadomość, że sam nie jest Bogiem. To nie my stworzyliśmy ziemię. Nie niszczmy zatem własnymi rękami „ogrodu”, który powierzył nam Stwórca! W tym kontekście religie, o ile strzegą mądrości ludów, przyczyniają się do budowania społeczeństwa, kształtują sumienia i wyzwalają nas z niewoli bożków. Z niewoli bożka panowania, ponieważ nie jesteśmy bogami dla innych; bożka próżnej chwały, ponieważ posiadane przez nas dobra nie czynią nas istotami boskimi; bożka wojny, ponieważ tylko jeden jest Pan i Sędzia dziejów. On nieustannie obdarza nas życiem i troszczy się o wszystkie narody: prawdziwym imieniem Jego potęgi jest miłość – miłość, która nie zna kresu. Wysławiając Boga za dar zbawienia, podejmijmy zobowiązanie, aby być dla świata znakiem tego daru. Właśnie w ten sposób religie najpełniej wyrażają naszą wolność.

Po trzecie, kiedy człowiek zwraca się do Boga, otwiera się na przyszłość. Tak, przyszłość jest czasem wiary! Religie stanowią więź między pokoleniami, są pamięcią sięgającą tysiącleci, proroctwem, oczekiwaniem i obietnicą, dlatego ludzie wierzący zawsze patrzą w przyszłość z nadzieją. Kiedy światło wiary przenika mroki śmierci, przyszłość każdego mężczyzny i każdej kobiety, społeczeństwa i całego świata na nowo rozjaśnia się nadzieją. Nasze wspólne oczekiwanie staje się wówczas twórcze, ponieważ nadzieja ta pobudza nas do budowania więzi, które sprzyjają dobremu życiu, wyzwalają z samotności i jednoczą ludy w zgodzie. W tym kontekście wymowne jest samo słowo religia, nawiązujące do łacińskiego religare, czyli łączyć, zespalać ludzi ze sobą. Ta więź podtrzymuje nas w naszej wędrówce przez dzieje. Dlatego wysławiając Boga za dar nadziei, dzielmy się nią zarówno z tymi, którzy cierpią z powodu ubóstwa, jak i z tymi, którzy utracili sens życia, oraz ze wszystkimi, którzy pragną zaangażować się w odnowę świata według sprawiedliwości. Kiedy nasz język staje się modlitwą i głoszeniem, przemienia się w wymowne świadectwo miłości, która ożywia każde działanie.

Na tym właśnie polega nasza służba ludzkości: budować lepszą przyszłość dla wszystkich, mając nadzieję na błogosławione wypełnienie dziejów. Jesteśmy bowiem przekonani, że im bardziej człowiek poznaje prawdę o sobie samym i troszczy się o własną godność, tym bardziej zbliża się do Boga. W ten sposób każde dobre słowo skierowane do spotkanego człowieka i każdy dobry gest wobec bliźniego wznoszą się niczym modlitwa, zawsze miła Twórcy sprawiedliwości, który wszystkich zaprasza do pokoju. W związku z tym, jak stwierdził św. Jan Paweł II, wspólnie „chcemy pokazać światu, że szczere pragnienie modlitwy nie przeciwstawia nas innym ludziom, a tym bardziej nie prowadzi do pogardzania nimi, lecz do konstruktywnego dialogu, w którym każdy, bez popadania w żaden sposób w relatywizm czy synkretyzm, coraz lepiej uświadamia sobie obowiązek świadectwa i przepowiadania” (Przemówienie do przedstawicieli różnych religii świata, Asyż, 24 stycznia 2002, n. 7)[1]. Słowa te, wypowiedziane w Asyżu podczas Dnia Modlitwy o Pokój, pozostają niezwykle aktualne i naglące; dzisiaj stają się powodem do wdzięczności za zaangażowanie każdego z nas oraz źródłem otuchy na dalszą drogę. Drodzy bracia, niech każdy dzień będzie czasem modlitwy, aby życie wszystkich odzwierciedlało tę godność i to dobro, które otrzymujemy od Boga, by dzielić się nimi między sobą.

Uczyńmy naszą modlitwę, którą pozostawił nam mój Poprzednik, Papież Franciszek, a która zobowiązuje nas do czynienia dobra:

„Panie i Ojcze rodzaju ludzkiego,

który stworzyłeś wszystkie istoty ludzkie z równą godnością,

zaszczep w nasze serca ducha braterstwa.

Natchnij nas marzeniem nowego spotkania, dialogu, sprawiedliwości i pokoju.

Pobudź nas do tworzenia zdrowszych społeczeństw i bardziej godnego świata,

bez głodu, bez ubóstwa, bez przemocy, bez wojen.

Niech nasze serce otworzy się

na wszystkie ludy i narody ziemi,

by rozpoznać dobro i piękno,

które zasiałeś w każdym z nich,

aby zacieśnić więzi jedności, wspólnych projektów,

wspólnych nadziei. Amen” (Enc. Fratelli tutti, 287).

Niech Wszechmogący błogosławi naszej gorliwości w służbie ludzkości i inspiruje nasze zaangażowanie na rzecz pokoju – tego pokoju, który w świętym imieniu Boga znajdzie swoje wieczne wypełnienie.

Dziękuję!

[1] ŚW. JAN PAWEŁ II, Budowanie pokoju zadaniem wszystkich (Asyż, 24 stycznia 2002), „L’Osservatore Romano”, wyd. polskie, n. 3 (241)/2002, s. 20.