Kard. Müller broni Leona XIV przed niesprawiedliwą krytyką niemieckiego biskupa

Jako „niesprawiedliwe oskarżenia i fałszywe insynuacje” określił kard. Gerhard Müller publiczną krytykę biskupa Georga Bätzinga pod adresem Ojca Świętego. Niemiecki hierarcha zarzucił Leonowi XIV, iż nie uznał istnienia „systemowego” problemu nadużyć seksualnych w Kościele. Były prefekt Kongregacji Nauki Wiary podkreślił, że odpowiedzialność za przestępstwa ponoszą ich sprawcy, choć nie wykluczył współodpowiedzialności przełożonych, którzy nie reagują na nadużycia.

Spór dotyczył wypowiedzi Leona XIV z wrześniowej konferencji prasowej na pokładzie samolotu. Papież, zapytany o problem nadużyć seksualnych, nie potwierdził, że mają one charakter systemowy, lecz stwierdził, że „nadużycia seksualne są przede wszystkim problemem ludzkim”.

Spór o systemowy charakter nadużyć

Do tych słów odniósł się bp Georg Bätzing, były przewodniczący Konferencji Episkopatu Niemiec. W artykule opublikowanym w gazecie diecezjalnej uznał wypowiedź papieża za „wysoce problematyczną” i wezwał go do jednoznacznego uznania systemowych przyczyn przemocy seksualnej.

W odpowiedzi kard. Müller zarzucił biskupowi posługiwanie się uproszczonymi sloganami i brak rozróżnienia między przyczynami, warunkami i okolicznościami nadużyć.

Odpowiedzialność sprawcy i przełożonych

Niemiecki purpurat kurialny podkreślił, że przestępstwo nie wynika z sakramentu święceń ani z urzędu kapłańskiego, lecz z ludzkiej natury osoby, która dopuszcza się zła. Kapłan popełniający wykroczenie nie czyni tego na mocy święceń, lecz z własnej winy.

Zaznaczył jednocześnie, że środowisko może sprzyjać przestępstwom, osłabiać poczucie odpowiedzialności sprawcy lub utrudniać ich wykrywanie. Przyznał również, że przełożeni kościelni mogą ponosić osobistą winę, jeśli świadomie nie podejmują działań zapobiegających nadużyciom.

Odrzucił jednak przenoszenie odpowiedzialności jednostki na bliżej nieokreślony „system”. Jego zdaniem takie podejście jest charakterystyczne dla ideologii totalitarnych i systemów ateistycznych, a nie dla chrześcijańskiej wizji człowieka.

Spór o przyszłość Kościoła w Niemczech

Kard. Müller ocenił, że posługiwanie się określeniem „systemowe” może służyć podważaniu hierarchiczno-sakramentalnej struktury Kościoła i sakramentalnego kapłaństwa. Jego zdaniem za taką argumentacją kryje się niekiedy dążenie do przekształcenia Kościoła w liberalną wspólnotę na wzór niemieckiego Kościoła narodowego.

Krytycznie odniósł się także do przedstawiania bp. Bätzinga jako obrońcy ofiar. Uznał, że jego wypowiedzi nie pomagają pokrzywdzonym ani nie służą zapobieganiu kolejnym przestępstwom. Skuteczna profilaktyka wymaga bowiem wspólnego wyciągania wniosków z błędów przeszłości.

Artykuł kard. Müllera wpisuje się w szerszy spór o kierunek niemieckiej drogi synodalnej. Kwestia wykorzystywania seksualnego stała się jednym z argumentów wykorzystywanych przez jej zwolenników do uzasadniania zmian w strukturze i nauczaniu Kościoła. Zdaniem byłego prefekta Kongregacji Nauki Wiary krytyka papieża przez bp. Bätzinga jest częścią tego konfliktu teologicznego.