Leon XIV: synodalność „konstytutywnym wymiarem” Kościoła

Przemówienie skierowane do zespołów synodalnych stanowi syntezę papieskiego spojrzenia na tę kwestię: wspólnego podążania drogą, słuchania, rozeznawania i współodpowiedzialnego uczestnictwa w misji.

Są takie przemówienia, które choć krótkie, mogą mieć charakter programowy i wyznaczać kierunek dalszej drogi. Z pewnością należy do nich przemówienie wygłoszone przez Papieża Leona XIV w sanktuarium Matki Bożej Królowej Pokoju w Chiclayo, podczas spotkania z duchowieństwem, zakonnikami i siostrami zakonnymi oraz zespołami synodalnymi diecezji i innych regionów Peru. Jego znaczenie z pewnością wykracza daleko poza granice tego południowoamerykańskiego kraju.

Przede wszystkim Następca św. Piotra, w swoim wystąpieniu, ponownie podkreślił, że synodalność jest konstytutywnym i integralnym wymiarem życia Kościoła, dając do zrozumienia, że nie można jej pomijać ani się bez niej obyć. Synodalność – tak bliska papieżowi Franciszkowi, który w ostatnich latach swojego pontyfikatu pragnął, aby była przedmiotem dyskusji i pogłębionej refleksji na wszystkich szczeblach życia Kościoła – nie jest zatem czymś obcym codziennemu życiu wspólnot chrześcijańskich. Nie można sprowadzać jej do pustego sloganu ani sądzić, że da się ją realizować w sposób czysto funkcjonalny, poprzez wprowadzanie praktyk zaczerpniętych z polityki, które są obce samej naturze życia kościelnego. Nie jest ona również kolejnym biurokratycznym obowiązkiem do odhaczenia, realizowanym jedynie deklaratywnie, bez jakiejkolwiek rzeczywistej zmiany w sposobie funkcjonowania wspólnot.

Jeśli synodalność jest konstytutywnym i integralnym wymiarem życia Kościoła, jesteśmy wezwani do ponownego odkrycia i ożywienia czegoś, co należy do naszej tradycji. Tutaj, w Peru, na przykład, jak przypomniał w tych dniach kard. Carlos Castillo Mattasoglio, to św. Turybiusz z Mogrovejo, arcybiskup Limy w XVI wieku, „wprowadził do historii tę tak bardzo chrześcijańską formę zwoływania Kościoła, zwłaszcza na synody i sobory”.

Leon XIV przedstawił najpierw istotę synodalności, ujmując ją w następujących słowach: „wspólne podążanie drogą, słuchanie, rozeznawanie i współodpowiedzialne uczestnictwo w misji”. To właśnie „misja” stanowi klucz do zrozumienia wszystkiego. Papież powiązał ją z chrztem, który jest fundamentem chrześcijańskiej tożsamości, przypominając, że sakrament ten poprzedza jakąkolwiek „służbę, urząd, zawód czy posługę”. Chrzest czyni nas wszystkimi dziećmi Bożymi, uczestnikami kapłaństwa Chrystusa i współodpowiedzialnymi za ewangelizację. Wszystkich bez wyjątku.

W przemówieniu skierowanym do zespołów synodalnych w Chiclayo Biskup Rzymu jasno stwierdził, że władza w Kościele powinna być sprawowana jako służba, rozeznawanie oraz docenianie charyzmatów i inicjatyw. Podkreślił przede wszystkim, że „uczestnictwo świeckich nie jest przywilejem”, którego duchowni udzielają świeckim, lecz wyrazem ich godności wynikającej z chrztu świętego.

Podkreślając misyjny charakter Kościoła, Ojciec Święty dodał: „Pierwszym świadectwem, jakie powinny dawać wspólnoty chrześcijańskie, jest braterska miłość między ich członkami”, ponieważ nie ma misji bez komunii. Głoszenie Ewangelii jest bowiem nierozerwalnie związane z komunią przeżywaną i dawaną na świadectwo. „Po tym wszyscy poznają, żeście uczniami moimi, jeśli będziecie się wzajemnie miłowali” – powiedział Jezus.

Wspólnota, w której promieniują relacje naznaczone miłością braterską i w której żyje się współodpowiedzialnością, sama w sobie stanowi pierwszą formę głoszenia Ewangelii, pierwszą formę misji. W tej misyjnej perspektywie synodalność jest konkretnym sposobem przeżywania i wyrażania komunii, która nas jednoczy. Słowa Chrystusa mogą bowiem znajdować swoje urzeczywistnienie w każdym wymiarze życia chrześcijańskiego.

Synodalność nie jest parlamentem ani sondażem opinii, lecz drogą duchową i wspólnotową, która rodzi się ze słuchania Ducha Świętego. Jej źródłem jest zatem uczestnictwo w Eucharystii, modlitwa i adoracja. Jest ona „stylem życia wspólnotowego i duszpasterskiego, który należy przyswoić sobie wewnętrznie, aby można go było konsekwentnie wcielać w życie. Łatwo jest bowiem mówić o synodalności, ale jej praktykowanie stanowi wyzwanie i wymaga od wszystkich ponownego przyjrzenia się własnym postawom i zachowaniom – począwszy od pasterzy, którzy są pierwszymi sługami wspólnoty”.

To ostatnie podkreślenie ma szczególne znaczenie.

Dwa pozostałe aspekty wskazane w przemówieniu Leona XIV to, po pierwsze, przeżywanie komunii nie jako jednolitości, lecz jako docenianie różnorodności kultur. Po drugie zaś – znaczenie tego, aby Kościół synodalny dzielił radości, nadzieje, smutki i trwogi współczesnej ludzkości, zwłaszcza ludzi ubogich i cierpiących.

Słuchanie, obrona godności człowieka, zaangażowanie na rzecz sprawiedliwości, pokoju i dobra wspólnego „nie są zadaniami fakultatywnymi, lecz wymogami naszej misji kościelnej”.

Wymogami, a nie opcjonalnymi dodatkami.