Ewangeliczny Leon XIV w krajach Ameryki Łacińskiej – papież „nijaki”?

Pielgrzymka Leona XIV do Urugwaju, Argentyny i Peru ukazała papieża jako pasterza bliskiego ludziom, współczującego ich cierpieniom i niosącego im nadzieję oraz radość Ewangelii – podkreślił ks. prof. Henryk Witczyk, biblista z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W polemice z określeniem papieża mianem „nijakiego” wskazuje, że posługa obecnego następcy św. Piotra, pozbawiona ideologicznych sporów i politycznych deklaracji, odsłania istotę świadectwa ewangelicznego.

Trudno przejść obojętnie wobec artykułu Pawła Chmielewskiego dla portalu Fronda (14.11.2026) pt. „Papież nijaki. Leon daje ważną lekcję”. Czytałem go z dużym zdziwieniem. Sam autor streszcza go słowami: „Podróż Leona XIV do Ameryki Łacińskiej nie interesuje niemal nikogo poza samą Ameryką Łacińską. (…) Leon XIV bardzo stara się o to, żeby nie powiedzieć nic kontrowersyjnego”. Autor podsumowując tę pielgrzymkę nakłada na nią swoje społeczno-polityczne oczekiwania, uwikłane w kulturze zachodnio-europejskiej. Dodaje jednostronne, erudycyjne zestawienia z poprzednimi papieżami, a nade wszystko oczekiwania na kontrowersyjne zdania, które rozpaliłyby jałowe z punktu widzenia wiary chrystologicznej spory i walki ideologiczne.

Ale czy te jego oczekiwania, schematy myślenia o roli papieża w Kościele i świecie są ewangeliczne? Czy odpowiadają roli Dobrego Pasterza, Jego wikariusza? Czy nie dostrzegając tego, co najistotniejsze w tej pielgrzymce do krajów wciąż misyjnych nie krzywdzi Leona XIV nazywając go „papieżem niejakim”?

1. Pielgrzymka Leona XIV do krajów Ameryki Łacińskiej objawia, że doprawdy jest to papież „z ludu wzięty i dla ludu ustanowiony”. W wyjątkowy sposób bliski ludziom jak Chrystus, który nie wstydzi się nas nazywać swoimi braćmi i przyjaciółmi (por. Hbr 2,11-12; J 15,14-15; 20,17). Od pierwszego momentu wizyty w Urugwaju, Argentynie i w Peru każdy mógł dostrzec tę podstawową prawdę – przesłanie, które ten papież niesie w sobie. To Kapłan uobecniający w samej swej osobie Chrystusa, który został ustanowiony Arcykapłanem „w sprawach odnoszących się do Boga, aby składał dary i ofiary za grzechy. Może on współczuć z tymi, którzy nie wiedzą i błądzą, ponieważ sam podlega słabości” (Hbr 5,1-3). Jezus z Nazaretu, wcielony Syn Boga od pierwszych chwil swej ziemskiej działalności niósł to współczucie – swoje i Boga – ludowi „ubogiemu w duchu” i pokornemu (hebr.: ananim; por. Mt 9,36; Mk 6,34 – wobec owiec bez pasterza; Mt 14,14 – wobec chorych; Mt 15,32; Mk 8,2 – wobec głodnych). A ileż razy św. Paweł odwołuje się do swojego „współ-czucia” z wierzącymi lokalnych Kościołów! (por. Flp 1,8; 2,1; Kol 3,12-15; Flm 7.12.20). Właśnie to z istoty swej Chrystusowe (i apostolskie!) „współ-czucie”, serdeczność i głębokie wzruszenie na widok Ludu Bożego (określenie refren w jego przemówieniach: Pueblo de Dios) Leon XIV ma wypisane w całej swej postawie, w oczach, z których płyną łzy wzruszenia i miłości, na twarzy promieniującej skupieniem, pokojem i wrażliwością, dobrocią Chrystusa. Ale i radością Chrystusa, gdy śpiewa z młodymi na stadionach i z Ludem Bożym podczas liturgii Najświętszej Ofiary ich pieśni pełne chwały, ale też bólu i nadziei. Ta głęboko osobowa komunia – współ-czucie – z Ludem Boga są podczas tej pielgrzymki najbardziej osobistym i najważniejszym wkładem tego Papieża w „dobro wspólne” nie tylko tych narodów i państw, które odwiedza, ale i wszystkich osób i wspólnot na świecie, które w niej uczestniczą przez media. Objawiają wspólnotę wierzących w Chrystusa – Kościół – jako Rodzinę pełną serdecznej troski, wrażliwości, bliskości i czułości. Papież Leon XIV objawia nam Kościół, który w osobie Kapłana – Pasterza ma czułe, współ-czujące serce!

Ci, do których Leon XIV – pielgrzym przybywa reagują wybuchami emocji, entuzjazmu i radości, bo są osobami skromnymi, pełnymi godności i pokory. Są otwarci na znaki wrażliwej i współczującej – sakramentalnej wręcz obecności Pana poprzez osobę Pasterza Kościoła – w ich trudnym „wczoraj i dziś”. Tę sakramentalną obecność żyjącego i zwycięskiego przez zmartwychwstanie Pana papież Leon XIV dopełnia obecnością pasyjno-ofiarniczą: to do ukrzyżowanego i składającego Ofiarę Jezusa Chrystusa – Zbawiciela nieustannie się odwołuje w swoim nauczaniu pielgrzymkowym i odsyła do niej słuchających go. A oni rozumieją, o czym brat Leon mówi! W ten sposób głoszący im Ewangelię i przeżywający ją razem z nimi papież przenosi ich doczesny trud życia rodzinnego, pracy, różnorodnych zaangażowań i zmagań, pokorę i wytrwałą walkę o sprawiedliwość, pokonywanie przeciwności codziennego życia na poziom Królestwa Bożego (Il Regno), a ich samych w nie wpisuje jako „synów Królestwa” (ulubione określenia chrześcijan latynoamerykańskich; por. „błogosławieni” w Mt 5). Może dlatego tym, „którzy się dobrze mają” w Polsce i w Europie, wytrawnym w sporach, a zwłaszcza krytykowaniu innych to przesłanie papieża Leona XIV z jego pielgrzymki do krajów Ameryki Łacińskiej jawi się jako „nijakie”? A on sam jako „papież nijaki”. Ale czy słusznie? Czy nie dokonują tym samym banalizacji swojego myślenia?

2. Papież Leon XIV realizuje podczas swej pielgrzymki do Ameryki Łacińskiej samą istotę Ewangelii – Radość (Evangelii gaudium!!!). Pielgrzym ten objawia współczesnym ludziom bardzo czytelnie żyjącego w nim Chrystusa, który budzi w nich radość! I dlatego do Niego lgną – bo ona nadaje sens ich życiu na ziemi, już teraz! Tę pokorną, ale zarazem zwycięską Radość Ewangelii objawia wierzącym i niewierzącym, ludziom dobrej i złej woli. Daje świadectwo, że ponad panami i królami, premierami, ministrami i prezydentami, którzy wałczyli i dalej walczą z Barankiem i Jego Kościołem, jest jedyny KRÓL KRÓLÓW I PAN PANÓW – zmartwychwstały Chrystus (Ap 19,16; por. 17,14). A ci, którzy zgodnie ze swoimi kompetencjami współpracowali przez lata i nadal są otwarci na współpracę z dziełem głoszenia Ewangelii i kultury chrześcijańskiej, rzecz jasna w harmonii z innymi kulturami (np. Inków), mogą się wraz z Papieżem i swoimi społecznościami i narodami radować, a nawet wzruszać do łez! Bo są na drodze do autentycznej świętości i radości – jak wielcy misjonarze, których Leon XIV z miłością przywołuje; zwłaszcza wielkiego pioniera św. biskupa Turybiusza. I to nie są wzory przeszłe, lokalne!!! To przesłanie Radości Ewangelii, które niesie Leon XIV jako Pielgrzym do krajów Ameryki Łacińskiej ma równie wielką, a może dzisiaj nawet znacznie bardziej potrzebną moc oddziaływania jak eseje teologiczne, napomnienia społeczno-polityczne, dysputy z niewierzącymi, z masonami, z hedonistami, czy nihilistami z własnego wyboru, gdziekolwiek żyją. Ono ugruntowuje godność ludzi – wszystkich bez względu na status społeczny czy materialny. Daje im siłę do zmagań na drodze nadziei! Zapala do wytrwałej walki o lepsze jutro tam, gdzie żyją.

Na spotkanie z nim – uobecniającym Chrystusa i budzącym Bożą Radość Ewangelii w ludzkich sercach – pielgrzymowali tysiące i setki kilometrów. To ona – rozbrzmiewająca w ich pieśniach, wypisana na twarzach – jest zwieńczeniem pielgrzymiego przesłania Leona XIV z krajów Ameryki Łacińskiej do Kościoła na całym świecie i dla świata. Trudno jej nie widzieć i nie słyszeć – w transmisjach na żywo, czy nawet w nagraniach facebookowych. Tak mówi o niej jedno ze świadectw: „Nie praktykuję wiary katolickiej, ale w tych dniach byłam bardzo poruszona świadectwem ludzi. Ich słowa, zachowanie pełne radości, obecność dzieci, młodzieży, rodzin i osób żyjących wiarą wywarły na mnie ogromne wrażenie. Byłam zaskoczona. Mam wrażenie, że stworzyłam sobie jakiś zamknięty, odizolowany świat. Tymczasem tuż obok ludzie żyją inaczej. Ogromnie poruszył mnie widok tak zjednoczonej Argentyny” – Miriam.

3. Ten współczująco-radosny, tchnący nadzieją model posługi papieża Leona XIV, wyraźnie widoczny w tej pielgrzymce, a osadzony w jego wcześniejszej posłudze biskupiej w Kościele jest bez wątpienia nie tylko ważną lekcją, ale świadectwem. Taki Papież jest w drodze do Ludu Bożego, przemierza nie tylko te nowoczesne arterie drogowe, ale i te pełne kurzu drogi lokalne – idzie do nich! Zna bardzo dobrze swoich wiernych, wsłuchuje się w to, co mówią, czym się dzielą! A za najważniejszy czyn miłosierdzia uznaje z całą stanowczością głoszenie Ewangelii! I to jako wspólne dzieło duszpasterzy, misjonarzy, wiernych świeckich, uczonych i studentów, których świadectw słucha z najwyższą uwagą. To przed takim papieżem i przed idącym w nim Chrystusem tak młodzi, jak i dorośli, seniorzy i cierpiący otwierają serca!

Czyż ten dar Chrystusa – Jego współczucia, Jego Pasji przemieniającej cierpienia w chwałę, Jego radości paschalnej wpisanej w Ewangelię, Jego słuchającej obecności – i tego, który Go niesie współczesnemu światu (tak w Ameryce Łacińskiej jak i w krajach Europy) godzi się nazwać „Papieżem nijakim”?