Ekumeniczna modlitwa w katedrze polowej w niemieckim Dniu Żałoby Narodowej

W katedrze polowej w Warszawie odbyło się w niedzielę nabożeństwo ekumeniczne w intencji ofiar wojen, przemocy i totalitaryzmów. Modlitwę zorganizowała Ambasada Republiki Federalnej Niemiec z okazji obchodzonego tego dnia w Niemczech Dnia Żałoby Narodowej (Volkstrauertag). Uczestnicy nabożeństwa modlili się również za Ukrainę oraz ofiary zamachu w Krakowie. – Pamięć może łączyć, a pojednanie otwierać drogę ku pokojowi – podkreślił ks. ppor. Cyryl Zieliński z Ordynariatu Polowego.

Nabożeństwu przewodniczył Simon von Kleist z Ewangelickiego Duszpasterstwa Niemieckojęzycznego w Warszawie. W modlitwie uczestniczyli także ks. ppor. Cyryl Zieliński z Ordynariatu Polowego oraz przedstawiciele Ewangelickiego Duszpasterstwa Wojskowego i Prawosławnego Ordynariatu Wojska Polskiego.

Hołd dla poległych

Uczestników nabożeństwa powitał ks. ppor. Cyryl Zieliński. Podkreślił, że wspólna modlitwa w katedrze polowej jest okazją do upamiętnienia tych, którzy ponieśli śmierć wskutek konfliktów zbrojnych i prześladowań. – Spotykamy się dzisiaj w szczególnym miejscu i w szczególnym czasie, aby wspólnie pochylić się nad pamięcią ofiar wojen, przemocy i totalitaryzmów, oddać hołd poległym oraz wszystkim niewinnym ludziom, których życie naznaczyła tragedia konfliktów zbrojnych – powiedział.

Ks. ppor. Zieliński dodał, że „modlitwa w tym dniu jest szacunkiem dla przeszłości, ale także zobowiązaniem wobec przyszłości – do budowania pokoju, pojednania i wzajemnego zrozumienia między narodami”. Wyraził nadzieję, że nabożeństwo będzie świadectwem tego, iż pamięć o ofiarach może jednoczyć ludzi różnych narodowości i wyznań, a pojednanie otwierać drogę do trwałego pokoju.

W katedrze zgromadzili się przedstawiciele Ambasady Niemiec w Warszawie, obywatele Republiki Federalnej Niemiec, przedstawiciele armii sojuszniczych, duchowieństwo oraz nauczyciele i uczniowie Polsko-Niemieckiej Szkoły Spotkań i Dialogu im. Willy’ego Brandta w Warszawie. Uczniowie odczytali tekst upamiętnienia poległych oraz wezwania modlitwy wiernych w trzech językach: polskim, niemieckim i angielskim.

Wspominano ofiary wojen i totalitaryzmów. Szczególne intencje poświęcono walczącej Ukrainie oraz ofiarom zamachu w Krakowie. Modlono się o pokój, ustanie przemocy i przezwyciężenie nienawiści. Następnie uczestnicy odmówili modlitwę „Ojcze nasz” w swoich językach narodowych.

Oprawę muzyczną nabożeństwa zapewnili kwartet dęty Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego.

Ciche dni w Niemczech

Dzień Żałoby Narodowej (Volkstrauertag) obchodzony jest w Niemczech w drugą niedzielę przed pierwszą niedzielą Adwentu. Należy do tzw. dni cichych (stille Tage), podczas których obowiązują określone ograniczenia dotyczące organizowania publicznych wydarzeń rozrywkowych.

Początki obchodów sięgają okresu po I wojnie światowej. W 1919 r. powstał Niemiecki Związek Opieki nad Grobami Wojennymi, który zaproponował ustanowienie dnia pamięci o poległych. Inicjatywa miała przede wszystkim umożliwić wyrażenie solidarności z rodzinami, które straciły bliskich podczas wojny.

Pierwsza oficjalna uroczystość odbyła się 5 marca 1922 r. w Reichstagu w Berlinie. Ówczesny przewodniczący parlamentu Paul Löbe wskazywał na potrzebę pojednania i porozumienia między narodami, które niedawno prowadziły ze sobą wojnę.

Charakter obchodów uległ zasadniczej zmianie po dojściu do władzy narodowych socjalistów. W 1934 r. reżim nazistowski przekształcił Volkstrauertag w państwowy Dzień Pamięci Bohaterów. Zamiast żałoby po poległych i solidarności z rodzinami ofiar na pierwszy plan wysunięto gloryfikację wojennego bohaterstwa. Organizację uroczystości przejęły struktury NSDAP i Wehrmachtu, a ich przebieg podporządkowano celom propagandowym.

Po zakończeniu II wojny światowej w zachodnich strefach okupacyjnych Niemiec powrócono do pierwotnej idei upamiętniania ofiar. W 1950 r. w Bundestagu w Bonn zorganizowano pierwszą powojenną centralną uroczystość żałobną. Dwa lata później przyjęto obowiązujący do dziś termin obchodów, przypadający na drugą niedzielę przed Adwentem.

W NRD funkcjonowała odmienna tradycja skupiająca się na upamiętnianiu ofiar faszyzmu, podporządkowana oficjalnej polityce historycznej władz komunistycznych.

Współcześnie Volkstrauertag poświęcony jest pamięci ofiar wojen i przemocy, niezależnie od ich narodowości. Obejmuje zarówno poległych żołnierzy, jak i cywilne ofiary konfliktów zbrojnych, prześladowań i dyktatur.

Galeria zdjęć (6 zdjęć)

W Bundestagu i na cmentarzach

Główne uroczystości odbywają się w Bundestagu. Tego dnia w wielu miejscowościach organizowane są nabożeństwa, spotkania na cmentarzach wojennych i ceremonie przy pomnikach. Podobne wydarzenia odbywają się również poza granicami Niemiec, z udziałem przedstawicielstw dyplomatycznych i lokalnych społeczności.

Ważnym elementem współczesnych obchodów jest działalność Niemieckiego Związku Opieki nad Grobami Wojennymi, którego motto brzmi: „Pojednanie nad grobami – praca na rzecz pokoju”.

Przesłanie to znajduje szczególny wyraz w katedrze polowej, zbombardowanej przez Niemców w czasie Powstania Warszawskiego. Wspólna modlitwa polskich i niemieckich chrześcijan oraz przedstawicieli armii sojuszniczych przypomina, odbywa się co roku od kilkunastu lat.