Kielce: polska wigilia z dużą szansą na wpis na prestiżową listę UNESCO
18 listopada 2026 | 09:39 | dziar, red. efem | Kielce Ⓒ Ⓟ
Wigilia Bożego Narodzenia ma szansę znaleźć się na Liście Reprezentatywnej Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Pozytywna rekomendacja dotycząca tradycji pojawiła się jako jeden z projektów decyzji Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego na stronach UNESCO. Kielecczyzna ma w tym spory udział.
W województwie świętokrzyskim przedsięwzięciu patronowało Muzeum Wsi Kieleckiej, jeden wśród pięciu podmiotów w kraju. Muzeum uczestniczyło w dokumentowaniu tradycji. Rokrocznie etnografowie i edukatorzy z Muzeum Wsi Kieleckiej przygotowują aranżację tradycyjnej wieczerzy wigilijnej w Dworku Laszczyków w Kielcach lub w Parku Etnograficznym w Tokarni, czemu towarzyszą pokazy obrzędowe.
Starania o wpis na listę UNESCO mają swoją historię.
W styczniu 2025 r. tradycje Wigilii Bożego Narodzenia w Polsce wpisano na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Jest to lista Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 11 kwietnia 2025 r. – Polska, Litwa i Ukraina złożyły wspólny wniosek do UNESCO, z racji podobieństw kulturowych i etnograficznych w tradycji przeżywania i przygotowania Wigilii. W 2026 r. wniosek przeszedł ocenę i uzyskał pozytywną rekomendację. Natomiast dniach 30 listopada – 5 grudnia 2026 r. – podczas 21. sesji Międzyrządowego Komitetu UNESCO w Xiamen w Chinach zapadnie ostateczna decyzja.
Prace z ramienia Polski koordynowali przede wszystkim naukowcy i badacze z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, a w regionie świętokrzyskim przedsięwzięciu patronuje Muzeum Wsi Kieleckiej.
Inicjatywa wpisania tradycji Wigilii na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego ma charakter międzynarodowy. Do wspólnego ubiegania się o wpis UNESCO zaprosiła Polskę Litwa, która przygotowała i złożyła wniosek, a do projektu dołączyła również Ukraina. Wniosek bazuje na wspólnych dla tych kultur elementach, takich jak między innymi: dzielenie się opłatkiem (lub jego odpowiednikami), wieczerzy wigilijnej, kolędowaniu oraz gotowości do przyjęcia niespodziewanego gościa.
Polska Wigilia jest znakomitym przykładem dziedzictwa, które nie istnieje wyłącznie w muzeach, skansenach czy archiwach. Jest przekazywane w rodzinach, często bez świadomości, że wykonujemy czynności o ogromnej wartości etnograficznej. Wigilia otwiera cykl świąteczny Bożego Narodzenia, wyznacza początek roku obrzędowego i wegetacyjnego, posiada odrębną unikatową obrzędowość ukształtowaną w toku długotrwałych procesów historycznych. Należy do nich m.in. gest przełamywanego opłatka, połączony z życzeniami, symbolika postnych potraw wigilijnych, ozdoby z opłatków tzw. „światy”, elementy zdobnicze, jak zielone gałęzie i podłaźniczki zawieszane pod sufitem, wykorzystanie słomy i siana jako przekaźnika pewnych wartości, obwiązywanie stołu łańcuchami, dzielenie się opłatkami ze zwierzętami i wiele innych.
Jeśli wpis na listę UNESCO zostanie zatwierdzony w grudniu, będzie to również okazja do pokazania, jak wiele regionalnych odmian kryje się pod wspólnym pojęciem polskiej Wigilii.
cieszymy się, że odwiedzasz nasz portal. Jesteśmy tu dla Ciebie!
Każdego dnia publikujemy najważniejsze informacje z życia Kościoła w Polsce i na świecie. Jednak bez Twojej pomocy sprostanie temu zadaniu będzie coraz trudniejsze.
Dlatego prosimy Cię o wsparcie portalu eKAI.pl za pośrednictwem serwisu Patronite.
Dzięki Tobie będziemy mogli realizować naszą misję. Więcej informacji znajdziesz tutaj.


