Biskupi UE bronią integralności ksiąg chrztów przed Trybunałem Sprawiedliwości UE
20 listopada 2026 | 15:09 | www.comece.eu, st, red. jw | Bruksela Ⓒ Ⓟ
Fot.
Amy Stout
/ CathopicKsięgi chrztów dokumentują fakt historyczny i sakramentalny, a ich integralność ma zasadnicze znaczenie dla życia Kościoła – stwierdza Komisja Konferencji Episkopatów Unii Europejskiej (COMECE). 20 listopada opublikowała stanowisko dotyczące opinii rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie możliwości usuwania danych z rejestrów chrztów. COMECE ostrzega również przed konsekwencjami prawnymi i administracyjnymi ewentualnego nakazu usuwania takich wpisów.
Dokument zawiera szczegółową analizę opinii rzecznika generalnego TSUE w sprawie, której nadano sygnaturę C-12/25 „Bisdom Gent” („Bisdom Gent” to po niderlandzku „diecezja w Gandawie”, bo sprawa zaczęła się od oskarżenia tej diecezji przez osobę, która zaskarżyła przed belgijskim sądem decyzję organu ochrony danych nakazującą usunięcie danych osobowych z księgi chrztów). Przygotowano go przy wsparciu Komisji ds. Prawnych COMECE. Autorzy wskazują na argumenty, które ich zdaniem przemawiają za odmienną interpretacją przepisów i powinny zostać uwzględnione w ostatecznym orzeczeniu Trybunału.
Księgi chrztów dokumentują wydarzenie sakramentalne
COMECE kwestionuje założenie, że rejestry chrztów służą przede wszystkim ustalaniu aktualnej przynależności do wspólnoty religijnej. Podkreśla, że dokumentują one fakt historyczny i sakramentalny, a nie obecne przekonania czy stosunek danej osoby do Kościoła.
Ich funkcja nie ogranicza się do zapobiegania ponownemu udzieleniu chrztu. Umożliwiają także ustalanie statusu sakramentalnego i kanonicznego, dokonywanie późniejszych wpisów, wydawanie wiarygodnych zaświadczeń oraz ochronę praw i interesów osób trzecich.
Zdaniem COMECE teoretyczna możliwość obejścia systemu przez osobę ukrywającą fakt wcześniejszego chrztu nie oznacza, że prowadzenie ksiąg jest zbędne lub nieodpowiednie. Organizacja zwraca również uwagę, że wskazane w opinii alternatywne sposoby potwierdzania chrztu, takie jak korespondencja z Kościołem czy zeznania świadków, nie zapewniają wystarczającej wiarygodności.
Interes Kościoła i prawa ochrzczonych
W stanowisku podkreślono, że ważne i uzasadnione powody przemawiające za zachowaniem danych powinny co do zasady przeważać nad interesami osoby, której one dotyczą.
COMECE przypomina, że chrzest jest w Kościele katolickim bramą do pozostałych sakramentów. Ingerencja w system rejestrów mogłaby więc wywołać negatywne konsekwencje dla całego życia sakramentalnego i działalności Kościoła.
Autorzy dokumentu zarzucają opinii rzecznika generalnego, że przypisuje nieproporcjonalnie dużą wagę brakowi zgody osoby ochrzczonej na przechowywanie jej danych. Zwracają uwagę, że wpis w księdze chrztów nie oznacza deklaracji aktualnych przekonań religijnych ani przynależności do wspólnoty.
Krytycznie odnoszą się również do uwzględniania cierpienia emocjonalnego wynikającego z nieakceptowania faktu chrztu jako argumentu przemawiającego za usunięciem wpisu. Ich zdaniem takie podejście mogłoby mieć daleko idące konsekwencje dla innych rodzajów dokumentacji historycznej, edukacyjnej, zawodowej i instytucjonalnej, a nawet rejestrów stanu cywilnego.
COMECE podkreśla ponadto, że wolność religijna ma zarówno wymiar indywidualny, jak i zbiorowy oraz instytucjonalny. W analizie odwołuje się także do wytycznych Europejskiej Rady Ochrony Danych dotyczących przetwarzania danych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu.
Integralność archiwów i adnotacje w księgach
Kolejnym zagadnieniem poruszonym w dokumencie jest archiwizacja w interesie publicznym i prowadzenie badań historycznych. COMECE sprzeciwia się wąskiemu rozumieniu tych pojęć i przypomina o znaczeniu ksiąg chrztów dla badań genealogicznych. Podkreśla, że wartość archiwów wynika między innymi z zachowania ich integralności.
Biskupi UE krytycznie oceniają również odrzucenie w opinii rzecznika generalnego możliwości umieszczania adnotacji na marginesie aktu chrztu, informujących o stanowisku danej osoby.
Zdaniem COMECE takie rozwiązanie nie jest próbą zastąpienia usunięcia danych, lecz sposobem odnotowania sytuacji, w których usunięcie wpisu nie jest możliwe, ponieważ dokumentuje on rzeczywiście udzielony sakrament.
COMECE zwraca uwagę, że fizyczne zasłanianie danych, np. nieprzezroczystymi naklejkami, naruszałoby zasady autentyczności, integralności i wiarygodności dokumentów archiwalnych. Podważa także porównywanie ksiąg chrztów do komercyjnych baz danych. Imię, nazwisko i data urodzenia osoby ochrzczonej nie są bowiem informacjami nadmiernymi, lecz stanowią podstawowe elementy dokumentacji.
Prawo kanoniczne a przepisy unijne
W stanowisku podkreślono, że sądy unijne i krajowe nie powinny interpretować prawa kanonicznego w oderwaniu od jego kontekstu prawnego i doktrynalnego. Nie powinny też nadawać jego przepisom znaczeń sprzecznych z autorytatywną wykładnią przyjętą w Kościele katolickim.
COMECE wyraża zdziwienie, że w opinii rzecznika generalnego nie przywołano noty wyjaśniającej Dykasterii ds. Tekstów Prawnych Stolicy Apostolskiej, opublikowanej 7 kwietnia 2025 r. i dotyczącej kwestii chrztu oraz prowadzenia związanej z nim dokumentacji.
Ostrzeżenie przed niepewnością prawną
Zdaniem COMECE przyjęcie podejścia zaproponowanego w opinii rzecznika generalnego mogłoby doprowadzić do nadmiernego rozbudowania procedur, wzrostu liczby sporów sądowych i poważnej niepewności prawnej dla kościelnych administratorów danych. Szczególnie dotknęłoby to parafie, których możliwości administracyjne są ograniczone. Zagrożona byłaby również spójność zasad obowiązujących w całym Kościele.
COMECE śledzi sprawę „Bisdom Gent” od początku postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości UE. We wrześniu 2026 r. opublikowała stanowisko w związku z rozprawą, a po ogłoszeniu opinii rzecznika generalnego w październiku przedstawiła wstępną reakcję.
Biskupi UE wyrażają nadzieję, że ostateczne orzeczenie Trybunału uwzględni delikatną równowagę relacji między Kościołem a państwem na szczeblu krajowym oraz zapewni pełną ochronę ksiąg chrztów przed usuwaniem wpisów.
cieszymy się, że odwiedzasz nasz portal. Jesteśmy tu dla Ciebie!
Każdego dnia publikujemy najważniejsze informacje z życia Kościoła w Polsce i na świecie. Jednak bez Twojej pomocy sprostanie temu zadaniu będzie coraz trudniejsze.
Dlatego prosimy Cię o wsparcie portalu eKAI.pl za pośrednictwem serwisu Patronite.
Dzięki Tobie będziemy mogli realizować naszą misję. Więcej informacji znajdziesz tutaj.

