Aborcja eugeniczna jako forma dyskryminacji – głos Ordo Iuris

Instytut Ordo Iuris przekazał Komisji Europejskiej opinię dotyczącą opracowywanej Strategii na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami do 2030 r. Stanowisko zostało przygotowane w odpowiedzi na zaproszenie KE do składania uwag do dokumentu, który ma wyznaczać ramy unijnej polityki w obszarze niepełnosprawności oraz wspierać realizację europejskiego filaru praw socjalnych i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

Aborcja eugeniczna jako forma dyskryminacji

W przesłanej opinii prawnicy Ordo Iuris zwracają uwagę, że dyskryminacja osób z niepełnosprawnościami ma charakter wieloaspektowy i przybiera różne formy. W pierwszej kolejności wskazują na aborcję eugeniczną, określając ją jako szczególną postać gorszego traktowania osób z niepełnosprawnościami na prenatalnym etapie rozwoju.

Eksperci wyjaśniają, że termin ten odnosi się do przerywania ciąży ze względu na stwierdzenie lub podejrzenie występowania u dziecka nienarodzonego niepełnosprawności bądź nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu. Zwracają uwagę, że w wielu państwach, gdzie aborcja jest dostępna na życzenie, decyzje o jej przeprowadzeniu często zapadają właśnie z powodu podejrzenia wad rozwojowych, w tym takich jak zespół Downa. Podobne mechanizmy jak wskazują autorzy opinii, funkcjonują także w krajach, w których aborcja formalnie nie jest dostępna na życzenie, lecz dopuszczalna ze względu na wady płodu.

Odwołanie do prawa międzynarodowego

Prawnicy Ordo Iuris przywołują w tym kontekście zapisy międzynarodowych umów dotyczących ochrony praw człowieka. Wskazują m.in. na Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych z 2006 roku, której preambuła podkreśla, że dzieci z niepełnosprawnościami powinny korzystać ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności na równi z innymi dziećmi.

W opinii odwołano się także do Konwencji o prawach dziecka z 1989 roku, w której „dziecko” zostało zdefiniowane jako każda istota ludzka poniżej 18. roku życia, a preambuła dokumentu wskazuje na potrzebę zapewnienia dziecku szczególnej ochrony prawnej zarówno przed, jak i po urodzeniu. Autorzy stanowiska podkreślają, że zapisy te mają znaczenie również w odniesieniu do dzieci nienarodzonych, w tym dotkniętych niepełnosprawnością.

Wsparcie dla kobiet w ciąży i rodzin

W dalszej części opinii Ordo Iuris zwraca uwagę na potrzebę zapewnienia wsparcia kobietom w ciąży oraz ich dzieciom, u których stwierdzono lub podejrzewa się choroby mogące prowadzić do niepełnosprawności. Eksperci podkreślają znaczenie dostępu do specjalistycznej opieki medycznej, a także do pomocy psychologicznej i psychiatrycznej dla rodziców, którzy mierzą się z trudnymi diagnozami i perspektywą cierpienia dziecka.

Autorzy opinii wskazują również na codzienne trudności, z jakimi mierzą się osoby z niepełnosprawnościami i ich rodziny. Zwracają uwagę na wysokie koszty związane z leczeniem, rehabilitacją, zakupem specjalistycznego sprzętu oraz dostosowaniem mieszkań do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. W skrajnych przypadkach konieczna jest całodobowa opieka.

Rekomendacje dla Komisji Europejskiej

Po przedstawieniu głównych problemów Ordo Iuris sformułowało rekomendacje dla Komisji Europejskiej. Prawnicy postulują, aby w opracowywanej strategii znalazły się zapisy promujące politykę podkreślającą wartość życia i godność osób z niepełnosprawnościami oraz przeciwdziałającą stereotypom, zgodnie z którymi życie takich osób jest postrzegane jako mniej wartościowe.

W tym kontekście autorzy opinii wskazują na potrzebę jednoznacznego potępienia aborcji eugenicznej jako praktyki stygmatyzującej osoby z niepełnosprawnościami i naruszającej ich podstawowe prawo do życia. Apelują także o rekomendowanie państwom członkowskim zwiększenia środków na wsparcie kobiet w ciąży, opiekę paliatywną, w tym perinatalną, oraz pomoc rodzinom wychowującym dzieci z niepełnosprawnościami.