Abp Gallagher: państwa powinny zrezygnować z broni jądrowej i odpowiedzialnie korzystać z AI

„Odpowiedzialne korzystanie z prawa do pokojowego wykorzystania technologii jądrowej jest nierozerwalnie związane z towarzyszącymi mu zobowiązaniami i obowiązkami” – powiedział abp Paul Richard Gallagher podczas 70. konferencji generalnej Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) w Wiedniu. Szef watykańskiej dyplomacji wezwał państwa nieposiadające broni jądrowej do tego, by jej nie pozyskiwały, a także zaapelował o ochronę obiektów jądrowych w czasie konfliktów oraz odpowiedzialne wykorzystanie sztucznej inteligencji.

Technologia jądrowa dla dobra wspólnego

Sekretarz Stolicy Apostolskiej ds. stosunków z państwami i organizacjami międzynarodowymi przypomniał, że Watykan od początku istnienia MAEA opowiada się za wykorzystywaniem technologii jądrowej w służbie pokoju i integralnego rozwoju człowieka.

Jak zaznaczył, energia jądrowa może przyczyniać się do zaspokajania rosnącego zapotrzebowania na energię i stanowić przykład wykorzystania postępu naukowego dla dobra ludzkości. Jednocześnie jej pokojowe zastosowanie musi być oparte na odpowiedzialności, przejrzystości oraz zasadach etycznych.

Abp Gallagher podkreślił szczególną rolę MAEA w umożliwianiu państwom korzystania z technologii jądrowych m.in. w ochronie zdrowia, produkcji żywności i energetyce. Zwrócił jednak uwagę, że prawo do pokojowego wykorzystania tej technologii wiąże się z obowiązkami, przede wszystkim z zobowiązaniem państw nieposiadających broni jądrowej do jej niepozyskiwania.

Obiekty jądrowe muszą być chronione podczas wojny

W związku z przypadającą w przyszłym roku 40. rocznicą katastrofy w Czarnobylu abp Gallagher zwrócił uwagę na konieczność zachowania najwyższych standardów bezpieczeństwa jądrowego.

„Bezpieczeństwo i fizyczna ochrona obiektów jądrowych stanowią pilną i wspólną troskę, zwłaszcza w sytuacjach konfliktu zbrojnego” – powiedział.

Według przedstawiciela Stolicy Apostolskiej ataki na obiekty jądrowe „nie mogą nigdy mieć miejsca”. Mogłyby bowiem doprowadzić do wycieków substancji radioaktywnych i wywołać poważne konsekwencje humanitarne oraz środowiskowe, także poza granicami państwa, na którego terytorium znajduje się obiekt.

Abp Gallagher wskazał ponadto na potrzebę odpowiedzialnego podejścia do całego cyklu wykorzystania energii jądrowej, w tym wydobycia uranu i gospodarowania odpadami radioaktywnymi. Podkreślił, że należy uwzględniać przy tym ochronę środowiska, zdrowie publiczne oraz dobro przyszłych pokoleń.

AI wymaga kontroli człowieka

W swoim wystąpieniu szef watykańskiej dyplomacji odniósł się również do coraz szerszego wykorzystywania sztucznej inteligencji w sektorze jądrowym. Stolica Apostolska popiera inicjatywy MAEA w tej dziedzinie, jednocześnie podkreślając konieczność refleksji etycznej i odpowiedzialnego zarządzania nowymi technologiami.

Przypomniał słowa papieża Leona XIV z encykliki Magnifica humanitas, że skupienie się wyłącznie na doraźnych okolicznościach może sprawić, iż to kolejne sytuacje kryzysowe będą wyznaczały kierunek rozwoju.

W ocenie abp. Gallaghera wykorzystanie AI w sektorze jądrowym powinno uwzględniać związane z nią zagrożenia, skuteczny nadzór człowieka, wysokie standardy bezpieczeństwa i ochrony oraz międzynarodową współpracę. Technologie te powinny – jak zaznaczył – służyć pokojowi, bezpieczeństwu, zdrowiu i dobrobytowi obecnych oraz przyszłych pokoleń.