Abp Gallagher w Pakistanie: pokój i godność człowieka filarami papieskiej dyplomacji

Dyplomacja Stolicy Apostolskiej nie kieruje się interesami gospodarczymi ani politycznymi; służy natomiast godności człowieka, wolności religijnej i pokojowi – powiedział 9 października abp. Paul Richard Gallagher, watykański sekretarz ds. relacji z państwami i organizacjami międzynarodowymi, podczas konferencji w Islamabadzie upamiętniającej 75. rocznicę ustanowienia stosunków dyplomatycznych między Stolicą Apostolską a Islamską Republiką Pakistanu.

Dyplomacja oparta na wartościach

W przemówieniu poświęconym dyplomacji Stolicy Apostolskiej ze szczególnym uwzględnieniem niektórych krajów azjatyckich abp Gallagher podkreślił specyfikę działań międzynarodowych Stolicy Apostolskiej, zaznaczając, że opierają się one na duchowej misji Kościoła oraz na obronie podstawowych praw człowieka.

Pozytywna neutralność

Przypomniał, że Stolica Apostolska utrzymuje obecnie stosunki dyplomatyczne ze 184 państwami i uczestniczy w pracach Organizacji Narodów Zjednoczonych jako stały obserwator. Jej obecność na arenie międzynarodowej ukierunkowana jest na promowanie dobra wspólnego i integralnego rozwoju człowieka poprzez dyplomację zachowującą „pozytywną neutralność”, polegającą na unikaniu opowiadania się za konkretnymi ideologiami czy systemami politycznymi, przy jednoczesnym podejmowaniu kwestii dotyczących pokoju i praw człowieka. Ta bezstronność, wyjaśnił arcybiskup, pozwala Stolicy Apostolskiej pełnić w określonych okolicznościach rolę mediatora w konfliktach międzynarodowych, przedkładając ochronę osób najbardziej narażonych nad interesy narodowe.

Wolność religijna i dialog w Azji

Sekretarza ds. relacji z państwami i organizacjami międzynarodowymi szczególną uwagę poświęcił relacjom dyplomatycznym z państwami azjatyckimi, gdzie obecność chrześcijan ma wielowiekowe korzenie. Abp Gallagher zwrócił uwagę, że umowy zawarte z różnymi krajami tego kontynentu pomogły chronić wolność religii, sumienia i wypowiedzi, zapewniając wspólnotom katolickim możliwość prowadzenia działalności duszpasterskiej, edukacyjnej i charytatywnej. Obok wymiaru religijnego hierarcha podkreślił znaczenie współpracy kulturalnej i humanitarnej, przywołując porozumienia dotyczące uznawania stopni naukowych, ochrony dziedzictwa artystycznego oraz wspierania instytucji charytatywnych – obszarów, w których obecność Kościoła może wnieść wymierny wkład w rozwój lokalnych społeczności.

Relacje z Pakistanem i świadectwo papieży

Nawiązując do Pakistanu, abp Gallagher zauważył, że relacje tego kraju ze Stolicą Apostolską cechowały znaczące gesty bliskości i braterstwa. Jako pierwszy przykład przywołano postać Pawła VI, który 27 listopada 1970 roku zatrzymał się w Dhace, będącej wówczas częścią Pakistanu Wschodniego, po katastrofalnym w skutkach żywiole, który pochłonął tysiące istnień ludzkich. Papież pragnął podzielić cierpienie mieszkańców i zwrócić uwagę społeczności międzynarodowej na tragedię, o której mogłoby zapomnieć światowe forum. „Przybywam do was jako przyjaciel wśród przyjaciół, jako brat wśród braci” – powiedział Paweł VI, wyrażając ideę solidarności zakorzenioną w przekonaniu, że wszyscy ludzie należą do jednej rodziny, niezależnie od wyznawanej wiary.

Jedenaście lat później, 16 lutego 1981 roku, Jan Paweł II odwiedził Karaczi, potwierdzając szacunek Kościoła katolickiego dla islamu i odwołując się do postaci Abrahama, wspólnej dla tradycji chrześcijańskiej, muzułmańskiej i żydowskiej. Był to gest, który, zdaniem abp Gallaghera, przyczynił się do wzmocnienia dialogu i wzajemnego zaufania między wspólnotami religijnymi.

Siostra Ruth Pfau i „dyplomacja życia”

Jednym z najważniejszych przykładów przywołanych przez arcybiskupa była postać siostry Ruth Pfau, zakonnicy, która ponad pół wieku poświęciła opiece nad osobami chorymi na trąd w Pakistanie. Abp Gallagher określił jej zaangażowanie mianem „dyplomacji życia”, charakteryzującej się cichą i bezinteresowną służbą. Zauważył, że zakonnica nie ograniczała się jedynie do leczenia choroby; pomagała przywrócić godność, obecność i miejsce w społeczeństwie ludziom często zepchniętym na margines. Po jej śmierci w 2017 roku Pakistan zorganizował jej państwowy pogrzeb, uznając uniwersalną wartość jej pracy, która wykraczała poza podziały religijne, etniczne i narodowe. Jej przykład, zdaniem szefa watykańskiej dyplomacji, dowodzi, że działania dyplomatyczne Stolicy Apostolskiej nie ograniczają się do relacji instytucjonalnych, lecz znajdują również wyraz w konkretnej bliskości z osobami najbardziej potrzebującymi.

Pokój jako wspólna odpowiedzialność

Podsumowując abp Gallagher podkreślił, że dyplomacja papieska nie kieruje się doraźnymi korzyściami politycznymi, lecz promuje wartości uniwersalne. Opiera się ona na przekonaniu, że sprawowanie władzy musi zawsze wynikać z prawa moralnego i ochrony przyrodzonej godności każdego człowieka. Z okazji 75. rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych z Pakistanem arcybiskup wyraził przekonanie, że relacje między tymi dwoma podmiotami na arenie międzynarodowej nie opierają się na oportunizmie, lecz na głęboko podzielanych wartościach: „godności każdej osoby ludzkiej, wolności religijnej, pokoju i sprawiedliwości społecznej”. Zasady te, jak powiedział, są obecne zarówno w tradycji islamskiej, jak i w wizji chrześcijańskiej, stanowiąc fundament współpracy zdolnej przyczynić się do budowania bardziej sprawiedliwego i pokojowego społeczeństwa.