„Aby zajaśniała prawda i sprawiedliwość”. Kościół i rząd w Hiszpanii wspólnie dla ofiar wykorzystywania seksualnego

Porozumienie między rządem a Kościołem dotyczące odszkodowań dla ofiar wykorzystywania seksualnego przez osoby duchowne podpisano w Hiszpanii. Będzie ono dotyczyć przypadków, w których przestępstwo się przedawniło lub sprawca zmarł. Celem jest, aby „prawda i sprawiedliwość zabłysły” dla ofiar.

Porozumienie podpisane zostało 8 stycznia pomiędzy rządem, Konferencją Episkopatu Hiszpanii oraz Konferencją Zakonów (Confer), skupiającą przełożonych wyższych Instytutów Zakonnych i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego w Hiszpanii.

Na jego mocy za pośrednictwem rzecznika praw obywatelskich zostanie otwarty nowy kanał wsparcia dla ofiar wykorzystania seksualnego, które nie chcą się zwracać bezpośrednio do powołanej przez Kościół komisji ds. wykorzystywania (PRIVA).

Pełna reparacja, zwolnienie z podatku

W wyniku tego porozumienia rząd w Madrycie zobowiązał się – na prośbę Kościoła – do zajęcia się stroną techniczną „pełnej reparacji” wszystkich nieletnich ofiar molestowania seksualnego w jakimkolwiek obszarze życia publicznego. Uzgodniony system uznania i reparacji będzie opierał się na kryteriach technicznych Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, ocenie Komisji PRIVA, zgodzie Kościoła katolickiego i państwa oraz udziale samych ofiar. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich będzie systematycznie analizować zgłaszane przypadki i proponować kanał odszkodowań, który zostanie zbadany i oceniony przez Komisję PRIVA.

W przypadku rozbieżności w ocenie powołana zostanie komisja mieszana, która rozpatrzy sprawę, a ostateczną decyzję podejmie Rzecznik Praw Obywatelskich po wysłuchaniu przewodniczącego Hiszpańskiej Konferencji Episkopatu i Konferencji Zakonów.

Rząd zgodził się, aby odszkodowania finansowe były zwolnione z opodatkowania, szczególnie z podatku dochodowego.

Jest to rozwiązanie tymczasowe, obowiązujące przez rok (z możliwością przedłużenia o kolejny rok), dotyczące przypadków, które nie miały i nie mogą mieć ścieżki sądowej z powodu przedawnienia przestępstwa lub śmierci sprawcy.

Nowy krok

Przewodniczący Hiszpańskiej Konferencji Episkopatu abp Luis Argüello nazwał to porozumienie „nowym krokiem” na długiej drodze, którą Kościół w Hiszpanii podąża od kilku lat.

Nie jest to droga równoległa, lecz uzupełniająca, „inna droga dostępu” – zaznaczył hierarcha, podkreślając, że prawo kanoniczne w poważnych przypadkach pozwala uchylić przedawnienie przestępstw, czego nie przewiduje prawo świeckie.

Abp Argüello zaznaczył, że celem jest to, by „zajaśniała prawda i sprawiedliwość” dla ofiar wykorzystania.

Moralne zobowiązanie Kościoła

Ze swojej strony przewodniczący Konferencji Zakonów o. Jesús Díaz Sariego zaznaczył, że Kościół jest jedyną instytucją w kraju, która bierze odpowiedzialność za tego rodzaju przestępstwa, nawet jeśli są one już przedawnione. Podkreślił także pracę wykonaną w ostatnich latach w zakresie prewencji i edukacji w szkołach oraz innych obszarach, a także dobrą koordynację z Konferencją Episkopatu w tym wspólnym działaniu na rzecz ofiar.

Wsparcie w sytuacji przedawnienia

Kolejnym ważnym krokiem w kierunku ochrony ofiar było powołanie we wrześniu 2024 roku Komisji doradczej planów pełnej reparacji dla ofiar wykorzystania seksualnego, koncentrującej się na tych, których sprawy nie mogły być rozpatrzone prawnie ze względu na przedawnienie lub śmierć sprawcy.

W tym okresie udzielono pomocy ponad stu ofiarom, a odszkodowania wypłacono na kwotę około dwóch milionów euro. W ramach procesu zapoczątkowanego przez Kościół w Hiszpanii kilka lat temu utworzono również 70 biur diecezjalnych do pomocy ofiarom, oprócz tych działających w zgromadzeniach zakonnych.