Apele o pojednanie – najważniejsze w ostatnich latach wypowiedzi Episkopatu Polski
18 listopada 2026 | 17:13 | Tomasz Królak (KAI), red. jw | Warszawa Ⓒ Ⓟ
Fot. KEPO odmawianie nowenny w intencji ojczyzny o zgodę i pojednanie w narodzie za wstawiennictwem św. Andrzeja Boboli, patrona Polski, poprosili wiernych biskupi po obradach na Jasnej Górze. Nowenna odprawiana będzie we wszystkich parafiach od 21 do 29 listopada. Inicjatywa episkopatu wpisuje się w wieloletnią już tradycję ukazywanie sensu polityki jako roztropnej troski o dobro wspólne. Apele o dialog i współpracę ponad podziałami oraz o unikanie populizmu i demagogii to stałe elementy nauczania Kościoła w Polsce w odniesieniu do zasad, jakie winny obowiązywać w życiu społecznym. Przypominamy najważniejsze spośród publikowanych po przełomie 1989 roku wystąpień Episkopatu na ten temat.
Każdy człowiek ma godność
Niewątpliwie jedną z najważniejszych wypowiedzi Episkopatu Polski dotyczących potrzeby dialogu różnych stron politycznego sporu w duchu troski o dobro wspólne jest wydany w marcu 2017 r. dokument „Chrześcijański kształt patriotyzmu”. Tekst został przygotowany przez Radę ds. Społecznych KEP, kierowaną przez abp. Józefa Kupnego (obecnego zastępcę przewodniczącego KEP).
W tym obszernym dokumencie biskupi wskazali, że w sytuacji głębokiego sporu politycznego dzielącego Polskę patriotycznym obowiązkiem wydaje się „angażowanie się w dzieło społecznego pojednania poprzez przypominanie prawdy o godności każdego człowieka, łagodzenie nadmiernych politycznych emocji, wskazywanie i poszerzanie pól możliwej i niezbędnej dla Polski współpracy ponad podziałami oraz ochronę życia publicznego przed zbędnym upolitycznianiem”.
Pierwszym krokiem na tej drodze jest refleksja nad językiem, jakim opisujemy sferę publiczną. „Wszędzie bowiem, w rozmowach prywatnych, w wystąpieniach oficjalnych, w debatach, w mediach tradycyjnych i społecznościowych obowiązuje nas przykazanie miłości bliźniego. Dlatego miarą chrześcijańskiej i patriotycznej wrażliwości staje się dziś wyrażanie własnych opinii oraz przekonań z szacunkiem dla – także inaczej myślących – współobywateli, w duchu życzliwości i odpowiedzialności, bez uproszczeń i krzywdzących porównań” – napisano w dokumencie.
Biskupi zwrócili uwagę, że w perspektywie chrześcijańskiej miłość własnej ojczyzny wyraża się przede wszystkim przez postawę służby oraz troski i odpowiedzialności za potrzeby i los konkretnych ludzi, których Pan Bóg postawił na naszej drodze. „Dlatego też za niedopuszczalne i bałwochwalcze uznać należy wszelkie próby podnoszenia własnego narodu do rangi absolutu, czy też szukanie chrześcijańskiego uzasadnienia dla szerzenia narodowych konfliktów i waśni. Miłość do własnej ojczyzny nigdy bowiem nie może być usprawiedliwieniem dla pogardy, agresji oraz przemocy” – napisali biskupi.
Tekst kończy się apelem do całego społeczeństwa i ludzi różnych środowisk, „aby nie ustawali w kształtowaniu szlachetnego, opartego o chrześcijańską miłość bliźniego, polskiego patriotyzmu”.
Zmaganie się o coś, a nie z kimś
Dwa lata później w marcu 2019 r. biskupi wydali list społeczny zatytułowany „O ład społeczny dla wspólnego dobra”. Stwierdzili w nim, że wobec dramatycznej polaryzacji życia politycznego konieczne są: dialog, wybaczenie, nawrócenie i refleksja nad językiem. Biskupi ocenili, że „rywalizacja polityczna dawno przekroczyła granice demokratycznych polemik (…) i dotyka najgłębszych fundamentów naszej narodowej wspólnoty”.
Przypomnieli, że choć spory są czymś normalnym, to spór polityczny powinien być „zmaganiem się o coś”, a nie „zmaganiem się z kimś”. W tej drugiej sytuacji staje się wyłącznie walką o władzę lub bardziej wyrafinowaną grą. Obecny dziś w Polsce sposób uprawiania polityki „wywołuje autentyczny niepokój i często trwałe, bolesne podziały, a także zniechęcenie i zmęczenie polityką oraz wycofywanie się w sferę prywatną”.
W końcowej części dokumentu biskupi ostrzegali zarówno przed wykluczaniem Kościoła z życia publicznego, jak i próbami jego instrumentalizacji przez polityków. Ostrzegli, że „szkodliwe byłoby wykorzystywanie Kościoła bądź wyrwanych z kontekstu fragmentów jego nauczania, do celów bieżących partyjnych rozgrywek”, co w konsekwencji „podważałoby wiarygodność apostolskiej misji Kościoła”.
Moralna odpowiedzialność polityków
Kolejny raz o prymacie troski o dobro wspólne w życiu publicznym biskupi przypomnieli w kwietniu 2020 r. w związku z kontrowersjami wokół sposobu, w jaki sposób w okolicznościach pandemii należy zorganizować wybory prezydenckie. „Apelujemy do sumień ludzi odpowiedzialnych za dobro wspólne naszej Ojczyzny, zarówno do ludzi sprawujących władzę, jak i do opozycji, aby w tej nadzwyczajnej sytuacji wypracowali wspólne stanowisko (…)” — napisano w słowie Rady Stałej KEP.
Biskupi zaznaczyli, że Kościół nie ma mandatu, by uczestniczyć w czysto politycznych sporach na temat formy czy terminu wyborów, a tym bardziej by opowiadać się za tym lub innym rozwiązaniem. „Misją Kościoła w takiej sytuacji jest jednak zawsze, pełne życzliwości, przypominanie o szczególnej, moralnej i politycznej odpowiedzialności, jaka spoczywa na uczestnikach życia politycznego” – czytamy w komunikacie Rady Stałej KEP.
Rada Stała KEP zwróciła też uwagę, że „W tej trudnej sytuacji, jaką przeżywamy, powinniśmy dbać o kultywowanie dojrzałej demokracji, ochronę państwa prawa, budowanie – mimo różnic – kultury solidarności, także w sferze polityki”.
W czerwcu 2021 Episkopat wydał list pasterski zatytułowany „Budujmy cywilizację miłości”. W dokumencie ogłoszonym w 100. rocznicę poświęcenia narodu polskiego Najświętszemu Sercu Pana Jezusa biskupi skonstatowali, że życie społeczne i polityczne w Polsce naznaczone jest niekończącymi się napięciami, konfliktami, nienawiścią i wrogością, w której trudno się dopatrzyć troski o dobro wspólne. Zwrócili uwagę, że zagrożona wydaje się wręcz jedność wspólnoty narodowej, i poprosili, by w tej sytuacji każdy dokonał rachunku sumienia prosząc Boga o łaskę nawrócenia. „W perspektywie zawierzenia Sercu Jezusa módlmy się o dar miłości, abyśmy w każdym człowieku – także innym czy myślącym inaczej – potrafili dostrzec brata. Rozmawiajmy językiem miłości, przebaczajmy tym, którzy nas skrzywdzili, nie chowajmy w sercu urazy, pierwsi wyciągając rękę do zgody. Budujmy mosty ponad podziałami, a spory rozwiązujmy w duchu dialogu i pojednania. Nie zapominajmy, że dialog należy do samej istoty chrześcijaństwa. Dajmy dziś temu świadectwo!” – zaapelowali autorzy listu.
Ani lewica, ani prawica, tylko Ewangelia
Kolejny apel o kierowanie się dobrem wspólnym zawarty jest w Stanowisku Rady Stałej z 2 maja 2023 roku r. wydanym w kontekście nadchodzących wyborów do parlamentu.
Podkreślając szlachetny wymiar politycznej służby, biskupi po raz kolejny w ostatnich latach zaapelowali do polityków wszystkich stronnictw o to, by tocząc swą wyborczą rywalizację, w imię odpowiedzialności za los ojczyzny „unikali pokusy demagogii i populizmu, bezwzględnego dyskredytowania oponentów czy nasycania zbędnymi emocjami i tak głębokich już podziałów”.
Stanowisko zawiera też jasne przesłanie do mediów jako środowisk współodpowiedzialnych za kształt spraw publicznych i społeczne postawy. „Chcemy zachęcić wszystkie media i dziennikarzy do takiego właśnie odważnego wychodzenia poza pokusę budowania uproszczonego, jednostronnego, zideologizowanego, a czasem zgoła upartyjnionego, obrazu życia społecznego. Sprawą szczególnie zaś pilną jest odrzucenie wszelkich form medialnej stygmatyzacji, która siejąc w ludzkich sercach lęk i wrogość, prowadzić może do prawdziwych tragedii i nieszczęść” – napisali biskupi.
Także po raz kolejny zaapelowano w tym dokumencie do wszystkich uczestników kampanii wyborczej o powstrzymanie się od instrumentalizowania Kościoła. Wskazano, że może ono przybierać zarówno formę nieuprawnionego wykorzystywania go w partykularnych rozgrywkach poszczególnych partii, jak i kształt niesprawiedliwego, obliczonego wyłącznie na antyklerykalną emocję, piętnowania.
„Nie raz już publicznie podkreślaliśmy, że Kościół nie jest po stronie prawicy, lewicy ani po stronie centrum, ponieważ Kościół ma swoją własną stronę; Kościół winien stać po stronie Ewangelii” – napisano w dokumencie.
Gotowość do roli mediatora
4 listopada br. odnosząc się do napięć wokół Trybunału Konstytucyjnego i nadchodzącego Święta Niepodległości, Rada Stała KEP zabrała głos wobec „narastających od lat głębokich podziałów społecznych i politycznych, które przekształcają się w nienawiść i agresję”. Biskupi wezwali do nieeskalowania konfliktu, podjęcia konstruktywnego dialogu, pokojowego rozwiązywanie wszystkich trudności, porzucenie uprzedzeń i działań siłowych.
Oceniając, że wszystkim stronom konfliktu potrzebne są dary roztropności, pokory i odpowiedzialności, Rada Stała KEP złożyła konkretną deklarację: „Jako biskupi deklarujemy gotowość do udzielenia wszelkiej pomocy, aby uruchomić i wesprzeć proces mediacji i dialogu w poszukiwaniu rozwiązań bieżącego kryzysu, jak również budowania zaufania i pojednania społecznego”.
Biskupi zwrócili się do wszystkich wiernych w Polsce o modlitwę w intencji pokoju społecznego, narodowego porozumienia i pojednania. „Módlmy się o światło i mądrość dla rządzących i wszystkich odpowiedzialnych za życie publiczne, by troska o dobro wspólne naszego społeczeństwa była dla nich najważniejszą powinnością. Czyńmy to w tych dniach słowami Suplikacji, hymnu Boże coś Polskę i modlitwy za Ojczyznę ks. Piotra Skargi. Podejmijmy też w najbliższy wtorek 10 listopada post i pokutę” – napisano w stanowisku Rady Stałej KEP.
Nowenna o zgodę i pojednanie
Po zakończonym wczoraj na Jasnej Górze zebraniu plenarnym Episkopatu biskupi zwrócili się do wiernych z prośbą o odmawianie nowenny w intencji Ojczyzny – o zgodę i pojednanie w narodzie za wstawiennictwem św. Andrzeja Boboli, patrona Polski. Modlitwy te będą odmawiane od 21 do 29 listopada br. w całej Polsce, przed przypadającą 30 listopada 435. rocznicą urodzin św. Andrzeja Boboli.
Biskupi proszą, by modlitwę odmawiać o godz. 21.20 indywidualnie i we wspólnotach, w miarę możliwości gromadząc się w kościołach. Można ją odprawiać w łączności z Sanktuarium Matki Bożej na Jasnej Górze, najpierw odmawiając Apel Jasnogórski i dziesiątkę różańca.
„Prośmy Boga o narodowe porozumienie i pojednanie, o to, byśmy umieli pokojowo rozwiązywać wszystkie trudności, kierując się roztropnością, odpowiedzialnością za wspólne dobro i wzajemnym szacunkiem” – napisał w zaproszeniu do modlitwy nowennowej przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Tadeusz Wojda SAC.
cieszymy się, że odwiedzasz nasz portal. Jesteśmy tu dla Ciebie!
Każdego dnia publikujemy najważniejsze informacje z życia Kościoła w Polsce i na świecie. Jednak bez Twojej pomocy sprostanie temu zadaniu będzie coraz trudniejsze.
Dlatego prosimy Cię o wsparcie portalu eKAI.pl za pośrednictwem serwisu Patronite.
Dzięki Tobie będziemy mogli realizować naszą misję. Więcej informacji znajdziesz tutaj.

