Benedykt XVI w ONZ

Promocja praw człowieka jest najbardziej skuteczną strategią zmierzającą do obalenia nierówności między państwami i grupami społecznymi oraz zwiększenia bezpieczeństwa – stwierdził Benedykt XVI na forum Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych.

Przemawiając dziś w nowojorskiej siedzibie ONZ zwierzchnik Kościoła katolickiego wyjaśnił, że ludzie, których godność została bezkarnie zdeptana, sami stają się gotowi do użycia przemocy, co zagraża pokojowi.

Cytując Jana Pawła II, papież stwierdził, że ONZ stanowi ośrodek moralny, w którym wszystkie narody czują się u siebie, rozwijając wspólną świadomość przynależności do rodziny narodów.

Za pośrednictwem tej organizacji państwa członkowskie ustaliły wspólne cele, które nawet jeśli nie wyrażają całości dobra wspólnego ludzkości, zawierają jego część zasadniczą. Fundamentalne zasady ONZ: pragnienie pokoju, poczucie sprawiedliwości, szacunek dla godności człowieka, współpraca i pomoc humanitarna – są ideałami, które powinny nadal znajdować się u podstaw stosunków międzynarodowych.

Jest to – zdaniem Ojca Świętego – coraz bardziej konieczne w obecnym kontekście, w którym stosunki te podporządkowane są decyzjom nielicznej grupy państw. Tymczasem problemy świata wymagają od wspólnoty międzynarodowej wspólnego działania – wskazał papież.

Wymienił w tym kontekście m.in. potrzebę zmniejszenia nierówności na szczeblu lokalnym i światowym, ochrony środowiska naturalnego, zasobów naturalnych i klimatu, których rozwiązanie zależy w dużej mierze od dobrej woli i solidarności państw.

W szczególny sposób Benedykt XVI zwrócił uwagę na problemy „niektórych krajów Afryki i innych kontynentów”, które znajdują się na marginesie autentycznego rozwoju i które doświadczają jedynie negatywnych skutków globalizacji. Dlatego konieczne jest promowanie zasad i struktur, podporządkowanych osiąganiu dobra wspólnego.

Zasady te – wyjaśnił Ojciec Święty – nie ograniczają wolności, lecz się do niej przyczyniają poprzez zakaz zachowań i działań przeciwnych dobru wspólnemu i godności człowieka. „W imię wolności, powinna istnieć korelacja między prawami i obowiązkami, zgodnie z którymi każda osoba jest wezwana do podjęcia odpowiedzialności za swoje wybory, biorąc pod uwagę relacje nawiązane z innymi ludźmi” – tłumaczył.

Przyznał, że każde państwo ma obowiązek chronienia swoich obywateli przed poważnym i powtarzającym się naruszaniem praw człowieka, a także konsekwencjami kryzysów humanitarnych spowodowanych przyczynami naturalnymi lub działaniem człowieka. Jeśli jednak państwa nie są w stanie zapewnić takiej ochrony, działania powinna podjąć wspólnota międzynarodowa, posługując się środkami prawnymi przewidzianymi przez Kartę Narodów Zjednoczonych.

Interwencja taka nie powinna być postrzegana jako ograniczanie suwerenności, gdyż to brak interwencji stałby się przyczyną prawdziwych szkód. W tym kontekście Benedykt XVI zaproponował zbadanie sposobów zapobiegania konfliktom i radzenia sobie z nimi za pomocą środków dyplomatycznych, wspierania dialogu i woli pojednania.

Nawiązując do obchodzonej w tym roku 60. rocznicy ogłoszenia przez ONZ Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Ojciec Święty zauważył, że dokument ten jest wyrazem zbieżności między różnymi tradycjami kulturowymi i religijnymi. Same zaś prawa człowieka stanowią „wspólny język i podłoże etyczne stosunków międzynarodowych”. Ich powszechność, niepodzielność i współzależność są gwarancją ochrony godności ludzkiej. Ich podstawa znajduje się w prawie naturalnym, wpisanym w serce każdego człowieka, dlatego dotyczą one wszystkich, niezależnie od przynależności kulturowej danej osoby. Odrzucenie takiego pojmowania praw człowieka w imię różnorodnych koncepcji kulturowych, społecznych, społecznych i religijnych oznaczałoby przekreślenie powszechności tych praw i uleganiu koncepcji relatywistycznej.

Zdaniem papieża, promocja praw człowieka jest najbardziej skuteczną strategią zmierzającą do obalenia nierówności między państwami i grupami społecznymi oraz zwiększenia bezpieczeństwa. Zwierzchnik Kościoła katolickiego wyjaśnił, że ludzie, których godność została bezkarnie zdeptana, sami stają się gotowi do użycia przemocy, czym zagrażają pokojowi.

Wezwał ONZ do wspierania dialogu międzyreligijnego, tak jak wspiera dialog w innych dziedzinach ludzkiej aktywności. Choć bowiem sfera religijna jest oddzielona od politycznej, to stosunki międzynarodowe mogą wiele zyskać z doświadczeń ludzi wierzących, które zostaną oddane na służbę dobra wspólnego. Sami wierzący natomiast muszą przedstawiać swoją wiarę nie w kategoriach nietolerancji, dyskryminacji i konfliktu, lecz szacunku dla prawdy, współistnienia, praw i pojednania.

W dalszej części swego przemówienia, wygłoszonego po francusku i angielsku, Benedykt XVI poruszył kwestię wolności religijnej.

Stwierdził, że prawa człowieka muszą obejmować także prawo do wolności religijnej, rozumianej jako wyraz jednego z wymiarów życia ludzkiego na poziomie indywidualnym i wspólnotowym. Ochrona prawa do wolności religijnej jest tym bardziej potrzebna w czasach, gdy wymiar religijny zderza się z dominującą ideologią sekularyzmu.

Ojciec Święty wskazał, że pełne zagwarantowanie wolności religijnej nie może ograniczać się do swobody sprawowania kultu, lecz musi brać pod uwagę społeczny wymiar religii, a także możliwość udziału ludzi wierzących w budowaniu porządku społecznego. Według papieża, odmowa uznania ich wkładu, zakorzenionego w wymiarze religijnym i poszukiwaniu Absolutu, może przyczynić się do wspierania podejścia indywidualistycznego i rozbijania „jedności osoby”.

Benedykt XVI podkreślił, że jego wizyta w siedzibie ONZ jest znakiem szacunku dla tej organizacji, a także woli Kościoła katolickiego wnoszenia swojego wkładu w tworzenie takich stosunków międzynarodowych, w których każdy człowiek i każdy naród będzie czuł się podmiotem.

Na zakończenie pozdrowił reprezentowane w ONZ narody w sześciu oficjalnych językach tej organizacji: po angielsku, francusku, hiszpańsku, arabsku, chińsku i rosyjsku, życząc im „pokoju i dobrobytu, z Bożą pomocą”.

Było to czwarte wystąpienie głowy Kościoła katolickiego na forum Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych.

Po raz pierwszy, 4 października 1965 r., zabrał tam głos papież Paweł VI, po czym dwukrotnie na trybunie nowojorskiej siedziby tej organizacji stawał Jan Paweł II: 2 października 1979 i 5 października 1995 r.