Białystok: warsztaty duszpasterskie dla księży

W dniach 16–17 lutego w Archidiecezjalnym Wyższym Seminarium Duchownym w Białymstoku odbyły się warsztaty duszpasterskie dla księży archidiecezji białostockiej. W ramach programu stałej formacji wysłuchali oni konferencji ks. dr. Grzegorza Strzelczyka z Katowic, poświęconej formacji stałej kapłanów oraz pracowali w grupach, podejmując refleksję nad wyzwaniami i sytuacjami, które mogą prowadzić do kryzysów w ich życiu i posłudze.

W wygłoszonej konferencji ks. dr Grzegorz Strzelczyk zwrócił uwagę, że formacja stała nie może ograniczać się jedynie do kilku spotkań w roku. Powinna oznaczać „wielowymiarowe zadbanie o siebie”: o relację z Bogiem, o relacje z ludźmi oraz o własną dojrzałość duchową, a także o równowagę wewnętrzną i zdrowie.

Prelegent podkreślał, że „ksiądz jest narażony na realne obciążenia i ryzyka, które – jeśli zostaną zlekceważone – mogą osłabiać radość z posługi i prowadzić do kryzysów”.

Wśród najczęściej pojawiających się zagrożeń wymieniał duchowe wyjałowienie, wynikające nie tyle z lenistwa, ile z przeciążenia obowiązkami. Wskazywał, że łatwo wówczas „odkłada się” modlitwę osobistą, która stanowi podstawowe źródło siły i wewnętrznej równowagi.

Zwracał także uwagę na intensywne obciążenie emocjonalne związane z codzienną posługą duszpasterską: częste przechodzenie od radości do cierpienia, od wdzięczności do agresji czy od otwartości do odrzucenia, nieraz w bardzo krótkim czasie. Jak podkreślał, doświadczenia te, „jeśli nie są przepracowane, mogą prowadzić albo do zobojętnienia, albo do kryzysu psychicznego, ucieczek w znieczulenie i zachowań destrukcyjnych”.

Ks. Strzelczyk zwrócił też uwagę na doświadczenie rozdarcia między ideałem a rzeczywistością: zarówno w obrazie samego siebie, jak i w postrzeganiu Kościoła. Mówił o trudnych napięciach we wspólnocie prezbiterów, o ranach zadawanych słowem, o lęku przed oceną, a także o samotności, która bywa jednym z najbardziej niedopowiedzianych kosztów życia w celibacie.

Podkreślał, że zmiany kulturowe i odpływ części wiernych mogą rodzić w księżach poczucie porażki i winy, a długotrwałe trwanie w takim stanie osłabia i prowadzi do zniechęcenia.

W słowie skierowanym do księży abp Józef Guzdek zachęcał do spojrzenia na codzienność z nadzieją i większym optymizmem. Odwołując się m.in. do przemówienia św. Jana XXIII, przypomniał, że Kościół nie może ulegać „prorokom zagłady”. Nawiązał też do wezwania św. Jana Pawła II: „Nie lękajcie się” oraz do słów papieża Franciszka o potrzebie troski „o to, co i jak mówimy do siebie”. Podkreślał, że nadzieja chrześcijańska nie jest jedynie hasłem, lecz postawą, którą trzeba pielęgnować, zwłaszcza w życiu kapłana.

Odwołał się także do świadków wiary związanych z Kościołem białostockim. Wspomniał bł. ks. Michała Sopoćkę, który – jak podkreślał – „imponuje niezłomnością i odpornością, mimo przeciwności, z jakimi mierzył się w Wilnie i później w Białymstoku”. Z uznaniem mówił też o bł. Bolesławie Lament, założycielce Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Świętej Rodziny, która pozostawiła m in. słowa: „jesteśmy w ręku Boga i nie mamy bać się niczego poza grzechem” oraz „Wierzymy w zwycięstwo, nie wierzymy w klęskę, bo dzieła Boże nie znają klęski”.

Arcybiskup mówił także o potrzebie i znaczeniu formacji, która pomaga dojrzewać, chroni przed frustracją i pozwala lepiej służyć ludziom. Dziękował także za dobro, które dzieje się w parafiach oraz za postawę księży, dbających o celebrację Mszy św., głoszone Słowo Boże, sprawowane sakramenty oraz za świadectwo ich osobistej modlitwy i troskę o wewnętrzny rozwój.

Po raz kolejny zapewnił kapłanów o swojej gotowości do niesienia pomocy w trudnościach, przypominając o dyspozycyjności do spotkań i rozmów. Zaapelował także o wzajemną pomoc i wsparcie wśród prezbiterów, „aby żaden kapłan przeżywający kryzys nie pozostał sam”.

Ważną częścią spotkania była praca w grupach. Księża zostali zaproszeni do wskazania powtarzających się sytuacji, które mogą stanowić czynniki ryzyka i przyczyniać się do kryzysów.

W podsumowaniu ks. Strzelczyk zaznaczył, że nie chodzi o „czarne widzenie”, lecz o mądrą prewencję. Zachęcał, aby nie udawać, że nic się nie dzieje, gdy pojawiają się pierwsze symptomy przeciążenia, bezsenności czy narastającego napięcia. Podkreślał, że samo „zaciskanie zębów” nie uczyni człowieka ani zdrowszym, ani szczęśliwszym, ani bardziej owocnym w posłudze.

W ostatniej części konferencji prelegent mocno akcentował perspektywę teologiczną, podkreślając, że formacja jest przede wszystkim autoformacją, czyli codzienną, świadomą współpracą z łaską. Przypominał, że „fundamentem jest świadomość obdarowania: Bóg wybiera i kocha człowieka nie dlatego, że ten zasłużył, ale z darmowej miłości”.

Wskazywał, że „powrót do tej prawdy, do wdzięczności, porządkuje dzień i pomaga przejść przez trudności, których nie da się uniknąć”. Zachęcał do ciągłego zgłębiania sakramentu święceń, który umacnia do służby Chrystusowi i Jego ludowi, a także do integracji własnego życia: troski o modlitwę i osobistą świętość, dobre relacje oraz umiejętnego znajdowania czasu na duchowy i fizyczny odpoczynek.

Słowo końcowe wygłosił bp Henryk Ciereszko, odpowiedzialny za stałą formację duchowieństwa w archidiecezji białostockiej. Dziękował prelegentowi za „panoramę rzeczywistości”, która pomaga dostrzec zarówno wyzwania, jak i źródła siły. Przypomniał, że kapłani – obdarowani łaską – są posłani, by tę łaskę przekazywać, a kryzysy nie muszą oznaczać końca, lecz mogą otwierać nowe perspektywy.

Na zakończenie podkreślił znaczenie relacji z Bogiem jako fundamentu dobrych relacji między księżmi oraz z wiernymi, a także zachęcał do wzajemnego wspierania się, aby kapłanów „widziano szczęśliwych, zadowolonych z posługi i radosnych”.

Warsztaty w białostockim seminarium stały się okazją do wspólnej refleksji nad tym, jak dziś troszczyć się o dojrzałość kapłańską: nie tylko przez zewnętrzne programy, lecz przede wszystkim poprzez codzienną pracę nad sobą, uważność na sygnały przeciążenia i powrót do źródła, jakim jest wdzięczność za Boże obdarowanie łaską kapłaństwa.