Biskup z Syrii: gdzie jest miejsce dla chrześcijan w nowej Syrii?

Mniejszość chrześcijańska w Syrii nie jest obecnie przedmiotem systematycznych prześladowań i może swobodnie kształtować swoje życie kościelne. Jednak sytuacja polityczna pozostaje bardzo niepewna, chrześcijanie czują się wykluczeni z życia politycznego i nie mają zaufania do nowych władz. Takie było główne przesłanie wykładu biskupa Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego Armasha Nalbandiana wygłoszonego podczas dorocznej konferencji Inicjatywy Chrześcijańskiego Wschodu (ICO) w poniedziałek wieczorem w Salzburgu w Austrii.

„Początkowo nowi przywódcy polityczni zapewniali, że zamierzają włączyć chrześcijan w życie polityczne oraz do instytucji państwowych. Jednak jak dotąd nic z tego nie zostało zrealizowane” – stwierdził bp Nalbandian: „Chrześcijanie czują się zmarginalizowani i wykluczeni z systemu politycznego. Gdzie jest miejsce dla chrześcijan w nowej Syrii?”

Biskup między innymi przytoczył dane: spośród 210 członków parlamentu jest zaledwie 6 chrześcijan, a w rządzie zasiada tylko jedna ministerka, która jest chrześcijanką. Stosunki z przywódcami politycznymi są uprzejme, ale pozbawione praktycznej treści.

Bp Nalbandian wyraził głębokie zaniepokojenie obowiązującą od marca 2025 r. konstytucją przejściową, która definiuje Syrię jako republikę prezydencką, w której islam stanowi główne źródło prawa i porządku społecznego. Hierarcha ostrzegł, że na tej podstawie nie da się stworzyć państwa, w którym wszyscy obywatele mieliby równe prawa i obowiązki. Biskup uważa przestrzeganie praw człowieka za kluczowe dla dobrej przyszłości wszystkich mieszkańców kraju.

W społeczności chrześcijańskiej panuje również niepokój z powodu rosnących wpływów Turcji, zwłaszcza na północy kraju, na przykład w Aleppo. Istnieją obawy, że ta rosnąca obecność gospodarcza i polityczna może trwale osłabić lokalną społeczność chrześcijańską. Rosnący fundamentalizm islamski oraz zła sytuacja w zakresie bezpieczeństwa stanowią ponadto bezpośrednie zagrożenie dla kurczącej się mniejszości chrześcijańskiej. Bp Nalbandian pozytywnie ocenił fakt, że obecnie w kraju można wyrażać swoje opinie, a także krytykować nowy rząd pod przewodnictwem prezydenta Ahmeda al-Scharaa.

Syria nie jest bezpiecznym miejscem dla chrześcijan

„Trudno jest podać dokładne dane dotyczące liczby chrześcijan, którzy dotychczas pozostali w Syrii” – powiedział bp Nalbandian. W związku z tym przedstawił jedynie szacunki: o ile około 60–70 lat temu w Syrii mieszkało jeszcze nawet 350 000 ormiańskich chrześcijan, o tyle w okresie poprzedzającym wybuch wojny w 2011 roku liczba ta wynosiła jeszcze nawet 120 000. „Obecnie w Syrii pozostało od 15 000 do maksymalnie 20 000 ormiańskich chrześcijan” – powiedział biskup.

Chrześcijanie nie stanowią mniejszości, lecz są integralną częścią Syrii, wyjaśnił biskup sposób, w jaki chrześcijanie postrzegają samych siebie. Wiele osiągnięć w dziedzinie edukacji, medycyny, kultury, a także w sferze społecznej zawdzięcza się właśnie im.

W obliczu trudnej sytuacji „ludzie są po prostu nieskończenie zmęczeni i wyczerpani. Biskup wyraził zrozumienie dla tego, „że praktycznie wszyscy chrześcijanie chcą opuścić kraj w poszukiwaniu lepszej przyszłości”. Jego zdaniem przyszłość chrześcijaństwa ormiańskiego i całego chrześcijaństwa stoi zatem na krawędzi. Syria jest jednym z podstawowych fundamentów chrześcijaństwa, „a ten fundament grozi zawaleniem się”.

Bp Nalbandian zaapelował do Zachodu, by z jednej strony nie pozostawiał kraju i jego mieszkańców samym sobie, lecz angażował się na rzecz pozytywnych zmian na miejscu. Sytuacji w Syrii nie wolno bynajmniej postrzegać przez „różowe okulary własnych interesów”. Powrót chrześcijan do ojczyzny jest obecnie praktycznie niemożliwy lub wiąże się z ogromnym ryzykiem. „Syria nie jest bezpiecznym miejscem dla chrześcijan”.

Wykształcony w Armenii i Niemczech

Bp Nalbandian urodził się w Aleppo w 1973 roku. W 1987 r. rozpoczął formację kościelną w Seminarium Duchownym Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego w Eczmiadzinie koło stolicy Armenii Erewania. W połowie lat 90. wyjechał do Niemiec, gdzie pracował jako duszpasterz i kontynuował studia. Jako stypendysta Diakonisches Werk studiował teologię protestancką w Erlangen i katolicką w Tybindze. W 1998 roku przyjął święcenia kapłańskie. W 2004 roku bp Nalbandian wrócił do Syrii, a w 2006 roku przyjął święcenia biskupie. Mieszka w Damaszku.

Doroczna konferencja austriackiej organizacji pomocowej ICO potrwa do dzisiaj. Jest organizowana wspólnie z salzburską sekcją „Pro Oriente” oraz Centrum Badań nad Chrześcijańskim Wschodem przy Uniwersytecie w Salzburgu (ZECO). Odbywa się pod hasłem „Chrześcijaństwo ormiańskie na Bliskim Wschodzie – historia, teraźniejszość, przyszłość”.