Drukuj Powrót do artykułu

Biskupi UE bronią integralności ksiąg chrztów przed Trybunałem Sprawiedliwości UE

20 listopada 2026 | 15:09 | www.comece.eu, st, red. jw | Bruksela Ⓒ Ⓟ

Sample Fot. Amy Stout / Cathopic

Księgi chrztów dokumentują fakt historyczny i sakramentalny, a ich integralność ma zasadnicze znaczenie dla życia Kościoła – stwierdza Komisja Konferencji Episkopatów Unii Europejskiej (COMECE). 20 listopada opublikowała stanowisko dotyczące opinii rzecznika generalnego Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie możliwości usuwania danych z rejestrów chrztów. COMECE ostrzega również przed konsekwencjami prawnymi i administracyjnymi ewentualnego nakazu usuwania takich wpisów.

Dokument zawiera szczegółową analizę opinii rzecznika generalnego TSUE w sprawie, której nadano sygnaturę C-12/25 „Bisdom Gent” („Bisdom Gent” to po niderlandzku „diecezja w Gandawie”, bo sprawa zaczęła się od oskarżenia tej diecezji przez osobę, która zaskarżyła przed belgijskim sądem decyzję organu ochrony danych nakazującą usunięcie danych osobowych z księgi chrztów). Przygotowano go przy wsparciu Komisji ds. Prawnych COMECE. Autorzy wskazują na argumenty, które ich zdaniem przemawiają za odmienną interpretacją przepisów i powinny zostać uwzględnione w ostatecznym orzeczeniu Trybunału.

Księgi chrztów dokumentują wydarzenie sakramentalne

COMECE kwestionuje założenie, że rejestry chrztów służą przede wszystkim ustalaniu aktualnej przynależności do wspólnoty religijnej. Podkreśla, że dokumentują one fakt historyczny i sakramentalny, a nie obecne przekonania czy stosunek danej osoby do Kościoła.

Ich funkcja nie ogranicza się do zapobiegania ponownemu udzieleniu chrztu. Umożliwiają także ustalanie statusu sakramentalnego i kanonicznego, dokonywanie późniejszych wpisów, wydawanie wiarygodnych zaświadczeń oraz ochronę praw i interesów osób trzecich.

Zdaniem COMECE teoretyczna możliwość obejścia systemu przez osobę ukrywającą fakt wcześniejszego chrztu nie oznacza, że prowadzenie ksiąg jest zbędne lub nieodpowiednie. Organizacja zwraca również uwagę, że wskazane w opinii alternatywne sposoby potwierdzania chrztu, takie jak korespondencja z Kościołem czy zeznania świadków, nie zapewniają wystarczającej wiarygodności.

Interes Kościoła i prawa ochrzczonych

W stanowisku podkreślono, że ważne i uzasadnione powody przemawiające za zachowaniem danych powinny co do zasady przeważać nad interesami osoby, której one dotyczą.

COMECE przypomina, że chrzest jest w Kościele katolickim bramą do pozostałych sakramentów. Ingerencja w system rejestrów mogłaby więc wywołać negatywne konsekwencje dla całego życia sakramentalnego i działalności Kościoła.

Autorzy dokumentu zarzucają opinii rzecznika generalnego, że przypisuje nieproporcjonalnie dużą wagę brakowi zgody osoby ochrzczonej na przechowywanie jej danych. Zwracają uwagę, że wpis w księdze chrztów nie oznacza deklaracji aktualnych przekonań religijnych ani przynależności do wspólnoty.

Krytycznie odnoszą się również do uwzględniania cierpienia emocjonalnego wynikającego z nieakceptowania faktu chrztu jako argumentu przemawiającego za usunięciem wpisu. Ich zdaniem takie podejście mogłoby mieć daleko idące konsekwencje dla innych rodzajów dokumentacji historycznej, edukacyjnej, zawodowej i instytucjonalnej, a nawet rejestrów stanu cywilnego.

COMECE podkreśla ponadto, że wolność religijna ma zarówno wymiar indywidualny, jak i zbiorowy oraz instytucjonalny. W analizie odwołuje się także do wytycznych Europejskiej Rady Ochrony Danych dotyczących przetwarzania danych na podstawie prawnie uzasadnionego interesu.

Integralność archiwów i adnotacje w księgach

Kolejnym zagadnieniem poruszonym w dokumencie jest archiwizacja w interesie publicznym i prowadzenie badań historycznych. COMECE sprzeciwia się wąskiemu rozumieniu tych pojęć i przypomina o znaczeniu ksiąg chrztów dla badań genealogicznych. Podkreśla, że wartość archiwów wynika między innymi z zachowania ich integralności.

Biskupi UE krytycznie oceniają również odrzucenie w opinii rzecznika generalnego możliwości umieszczania adnotacji na marginesie aktu chrztu, informujących o stanowisku danej osoby.

Zdaniem COMECE takie rozwiązanie nie jest próbą zastąpienia usunięcia danych, lecz sposobem odnotowania sytuacji, w których usunięcie wpisu nie jest możliwe, ponieważ dokumentuje on rzeczywiście udzielony sakrament.

COMECE zwraca uwagę, że fizyczne zasłanianie danych, np. nieprzezroczystymi naklejkami, naruszałoby zasady autentyczności, integralności i wiarygodności dokumentów archiwalnych. Podważa także porównywanie ksiąg chrztów do komercyjnych baz danych. Imię, nazwisko i data urodzenia osoby ochrzczonej nie są bowiem informacjami nadmiernymi, lecz stanowią podstawowe elementy dokumentacji.

Prawo kanoniczne a przepisy unijne

W stanowisku podkreślono, że sądy unijne i krajowe nie powinny interpretować prawa kanonicznego w oderwaniu od jego kontekstu prawnego i doktrynalnego. Nie powinny też nadawać jego przepisom znaczeń sprzecznych z autorytatywną wykładnią przyjętą w Kościele katolickim.

COMECE wyraża zdziwienie, że w opinii rzecznika generalnego nie przywołano noty wyjaśniającej Dykasterii ds. Tekstów Prawnych Stolicy Apostolskiej, opublikowanej 7 kwietnia 2025 r. i dotyczącej kwestii chrztu oraz prowadzenia związanej z nim dokumentacji.

Ostrzeżenie przed niepewnością prawną

Zdaniem COMECE przyjęcie podejścia zaproponowanego w opinii rzecznika generalnego mogłoby doprowadzić do nadmiernego rozbudowania procedur, wzrostu liczby sporów sądowych i poważnej niepewności prawnej dla kościelnych administratorów danych. Szczególnie dotknęłoby to parafie, których możliwości administracyjne są ograniczone. Zagrożona byłaby również spójność zasad obowiązujących w całym Kościele.

COMECE śledzi sprawę „Bisdom Gent” od początku postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości UE. We wrześniu 2026 r. opublikowała stanowisko w związku z rozprawą, a po ogłoszeniu opinii rzecznika generalnego w październiku przedstawiła wstępną reakcję.

Biskupi UE wyrażają nadzieję, że ostateczne orzeczenie Trybunału uwzględni delikatną równowagę relacji między Kościołem a państwem na szczeblu krajowym oraz zapewni pełną ochronę ksiąg chrztów przed usuwaniem wpisów.

Drogi Czytelniku,
cieszymy się, że odwiedzasz nasz portal. Jesteśmy tu dla Ciebie!
Każdego dnia publikujemy najważniejsze informacje z życia Kościoła w Polsce i na świecie. Jednak bez Twojej pomocy sprostanie temu zadaniu będzie coraz trudniejsze.
Dlatego prosimy Cię o wsparcie portalu eKAI.pl za pośrednictwem serwisu Patronite.
Dzięki Tobie będziemy mogli realizować naszą misję. Więcej informacji znajdziesz tutaj.
Wersja do druku
Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Możesz określić warunki przechowywania cookies na Twoim urządzeniu za pomocą ustawień przeglądarki internetowej.
Administratorem danych osobowych użytkowników Serwisu jest Katolicka Agencja Informacyjna sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (KAI). Dane osobowe przetwarzamy m.in. w celu wykonania umowy pomiędzy KAI a użytkownikiem Serwisu, wypełnienia obowiązków prawnych ciążących na Administratorze, a także w celach kontaktowych i marketingowych. Masz prawo dostępu do treści swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, wniesienia sprzeciwu, a także prawo do przenoszenia danych. Szczegóły w naszej Polityce prywatności.