Bp Janocha: ochrona obiektów sakralnych to wspólne pole działania państwa i Kościoła

Zabezpieczenie obiektów sakralnych i zbiorów na wypadek konfliktu zbrojnego było głównym tematem obrad Rady ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego KEP. W spotkaniu, które odbyło się 5 marca w Sekretariacie Generalnym Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie, uczestniczyli również przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

„To było bardzo owocne spotkanie z kompetentnymi przedstawicielami Departamentu Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego oraz Instytutu Bezpieczeństwa Dziedzictwa” – podkreślił bp Michał Janocha, przewodniczący Rady ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego KEP, podsumowując zebranie Rady.

W rozmowach uczestniczyło czworo delegatów ministerstwa odpowiedzialnych za kwestie bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego: Jan Majchrzak, Naczelnik Wydziału Spraw Obronnych Departamentu Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego MKiDN; Jan Krzyżewski z Departamentu Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego MKiDN; dr Katarzyna Góralczyk, dyrektor Instytutu Bezpieczeństwa Dziedzictwa, wykładowca Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie oraz Weronika Łubian z Departamentu Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego. Przedstawili oni plany oraz wizję działań związanych z reagowaniem na wypadek wojny, zwłaszcza w zakresie zabezpieczania zbiorów i dóbr kultury.

Bp Janocha podkreślił, że zbiory znajdujące się w kościołach i klasztorach, a także w muzeach diecezjalnych, archiwach i bibliotekach kościelnych, stanowią część wspólnego dziedzictwa narodowego. „Jest to przedmiot troski zarówno państwa, jak i Kościoła, dlatego ochrona obiektów sakralnych i zgromadzonych w nich zbiorów staje się naturalnym polem współpracy obu stron” – zaznaczył.

Przewodniczący Rady ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego KEP zwrócił uwagę, że zagrożenie wojną jest dziś realne, dlatego konieczne jest przygotowanie odpowiednich procedur ochrony dóbr kultury. „Trzeba przygotowywać się do takich sytuacji także na polu zabezpieczenia dziedzictwa narodowego – tak jak gdyby miało to nastąpić już dziś – a jednocześnie mieć nadzieję i modlić się, by do wojny nie doszło” – powiedział.

Jednym z ważnych elementów przygotowań jest włączenie w te działania administratorów kościelnych instytucji – proboszczów, rektorów kościołów oraz wspólnot zakonnych. Chodzi o opracowanie planów zabezpieczenia zabytków na miejscu, ukrycia części obiektów w bezpiecznych lokalizacjach, a w przypadku najcenniejszych – przygotowanie procedur ewakuacyjnych.

W tę tematykę wpisuje się też konferencja zaplanowana na piątek, 6 marca, w Sekretariacie Generalnym Konferencji Episkopatu Polski. Będzie ona poświęcona kwestii zastosowań systemu FRCM – wzmacniającego i zabezpieczającego zarówno obiekty zabytkowe, jak i budownictwo współczesne. Wezmą w niej udział przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w tym wiceminister Bożena Żelazowska, a także wojewódzcy i diecezjalni konserwatorzy zabytków.

Bp Janocha przypomniał, że doświadczenia historyczne – zwłaszcza z czasu II wojny światowej – pokazują, jak ważne jest wcześniejsze przygotowanie planów ochrony dóbr kultury. „Przykład Ukrainy i wielu innych miejsc świata skłania nas dziś do poważnego myślenia o takich scenariuszach” – podkreślił.