Braterska więź miłości sięga poza grób. Listopad na Jasnej Górze

Modlitwy za zmarłych, nieszpory, procesje, ale też wyjątkowo otwierane dla pielgrzymów Kaplica Świętych Relikwii czy krypty ­ – listopad to na Jasnej Górze szczególny miesiąc.

O tym, że nasza modlitwa za zmarłych jest wyznaniem wiary w życie wieczne, a listopad nie jest tylko czasem pamięci o tych, którzy odeszli, ale skierowaniem duszy na oczekiwanie powtórnego chwalebnego przyjścia Chrystusa przypomina o. Krzysztof Wendlik, kustosz Jasnej Góry. Podkreśla, że uroczystość Wszystkich Świętych ma nam uzmysłowić fakt powołania każdego człowieka do bycia w bliskiej, zażyłej relacji z Bogiem.

Modlitwa przekracza śmierć…

Paulini modlitwę za zmarłych mają wpisaną w zakonne konstytucje, czyli przepisy, które każdy mnich powinien wypełniać. „Braterska więź miłości sięga poza grób, a w tajemnicy Zmartwychwstania i  Świętych Obcowania poczuwa się do obowiązku pamięci i modlitwy za zmarłych” – mówi 46 artykuł konstytucji.

Msza św. z wypominkami za zmarłych odprawiana jest w bazylice, przez cały miesiąc, od poniedziałku do soboty o godz. 7.00, a w niedzielę także o godz. 7.00., tyle że w Kaplicy Matki Bożej. Imiona bliskich zmarłych można składać w punktach przyjmowania intencji i w zakrystii oraz mailowo: kustosz@jasnagora.pl.

W uroczystość Wszystkich Świętych, 1 listopada, o godz. 16.15 zostaną odprawione uroczyste nieszpory z wypominkami za zmarłych, połączone z procesją. W czasie nabożeństwa przywoływane są imiona i nazwiska zmarłych paulinów, organistów i muzyków jasnogórskich, konfratrów i dobrodziejów sanktuarium i Zakonu Paulinów, zwłaszcza tych, którzy spoczywają na Jasnej Górze.

W Zakonie św. Pawła Pierwszego Pustelnika, 3 listopada obchodzone jest wspomnienie Wszystkich Zmarłych Ojców i Braci Paulinów. Od listopada ubiegłego roku odeszli do Pana: o. László István Udvarnoky, o. Jan Meller, o. Jan Golonka, o. Józef Borsos, o. Eustachy Rakoczy.

4 listopada mnisi modlą się za zmarłych rodziców i krewnych, a 5 listopada za zmarłych przyjaciół i dobrodziejów Jasnej Góry.

7 listopada paulini obchodzą liturgiczne wspomnienie Wszystkich Świętych Zakonu, mimo, że zgodnie ze swą tradycją nie starają się o oficjalną kanonizację swoich współbraci zmarłych w opinii świętości. Choć paulini chlubią się wzorami prawdziwie chrześcijańskiego i mniszego życia współbraci, którzy żyli na przestrzeni wieków, a opinie o ich świętości poparte są wiarygodnymi źródłami hagiograficznymi, a nawet pośmiertnym kultem, to jednak zakon nie starał się, i nie czyni tego też obecnie, o przeprowadzenie właściwego procesu kanonizacyjnego. Tak było np. w przypadku o. Stanisława Oporowskiego, wybitnego kaznodziei królewskiego, prowincjała paulinów w latach 1536-1540, czczonego przez lud i uznawanego za błogosławionego.

Jedyne takie relikwiarium

Tylko w uroczystość Wszystkich Świętych (1 listopada) oraz w Dzień Zaduszny (2 listopada), podwoje otwiera barokowa Kaplica Świętych Relikwii. To wyjątkowe w skali kraju relikwiarium, gdzie wymowne znaki przypominają o świętości, która nie przemija.

XVII-wieczna kaplica znajduje się w bocznej nawie bazyliki, pod kaplicą Serca Pana Jezusa. Z prawej nawy bazyliki do tej nieco tajemniczej kaplicy wiodą schody w dół. Na co dzień przez ozdobną kratę widać tylko barokowy wystrój wnętrza.

Tymczasem w szklanych gablotach pokrywających powierzchnie wszystkich ścian kaplicy znajdują się relikwiarze świętych i błogosławionych z różnych wieków.

Wśród podpisanych relikwii, znaleźć można sporo imion takich świętych, których dziś już nie pamiętamy jak np. św. Donat męczennik z III, ale też i takich, których „dobrze znamy”, choć czasami kojarzą się z popkulturą jak np. św.Walenty, uznawany za patrona zakochanych.

Są tu też współczesne relikwie, jak np. złożone przez córkę relikwie św. Joanny Beretty Molli albo bł. Karola I Habsburga, ostatniego władcy Cesarsko-Królewskich Austro-Węgier uznawanego za szczególnego orędownika pokoju. W 2008 r. jego relikwie na Jasną Górę przekazał arcyksiąże Rudolf d’Autriche, wnuk błogosławionego cesarza wraz z żoną Helene de Villenfagne de Vogelsanck.

W 2022 r. na Jasną Górę trafiły też relikwie św. brata Karola de Foucauld, francuskiego zakonnika i pustelnika, który wiele lat spędził wśród muzułmanów na Saharze. Duchowość brata Karola inspirowana jest ideą życia na pustyni: mieści w sobie samotność, surową ascezę i kontemplację, mające prowadzić do zjednoczenia z Bogiem. Jak zauważył paulin o. Michał Legan to właśnie pustynia łączy paulinów, których duchowym opiekunem jest pierwszy w dziejach chrześcijaństwa eremita św. Paweł z Teb i francuskiego pustelnika.

– To święty, którego oddziaływanie na współczesny Kościół, świat, człowieka jest ogromne. I połączyła nas pustynia, duchowość pustyni, ta ucieczka wprost w ramiona Boga – wyjaśniał zakonnik.

Kaplica Świętych Relikwii, jak podaje Zofia Rozanow w katalogu: „Zabytki sztuki Jasnej Góry. Architektura. Rzeźba. Malarstwo”, została wzniesiona w latach 1626-1628, dzięki staraniom o. Andrzeja Gołdonowskiego. W 1666 roku dolną kondygnację przebudowano na kaplicę Świętych Relikwii. Potem jeszcze kilkakrotnie była przebudowywana. Pierwszy ołtarz z 1677 r. ufundował korzennik Jan Piśnicki. Obecne wyposażenie jest barokowo-klasycystyczne wykonane w latach 1817-1818.

Szlakiem krypt

Na Jasnej Górze, zgodnie ze zwyczajem, 1 listopada otwarte zostaną dla pielgrzymów także krypty w podziemiach Kaplicy Matki Bożej. Przez cały listopad będzie więc okazja, by zobaczyć dawne miejsce pochówku zakonników. W niszach wykutych w skale, w 36 wnękach grobowych przez sześć wieków chowani byli ojcowie i bracia paulini.

„Krypty jasnogórskie” to specjalny szlak, przygotowany przez przewodników z Jasnogórskiego Centrum Informacji. Codziennie, przez cały listopad, pielgrzymi indywidualni punktualnie o godz. 12.00 mogą rozpocząć zwiedzanie z przewodnikiem tego, co kryją jasnogórskie mury i posadzki.

Dla grup zorganizowanych istnieje możliwość umówienia trasy w innym terminie i godzinie.

Zainteresowani mogą skorzystać z systemu rezerwacji dostępnego na stronie internetowej Jasnogórskiego Centrum Informacji.