Communio: sztuczna inteligencja nie jest pozbawiona wymiaru moralnego

Kwestia moralnej neutralności techniki od dawna budzi spory. Klasyczny przykład noża — użytecznego w kuchni, lecz groźnego w rękach mordercy — sugeruje, że technologia sama w sobie jest neutralna. Jednak wraz ze wzrostem złożoności systemów technicznych coraz wyraźniej widać, że wpływają one na użytkowników, kształtują ich zachowania i wartości, dlatego trudno uznać je za całkowicie pozbawione wymiaru moralnego – stwierdza na łamach Communio de ks. dr Xandro Pachta-Reyhofen.

Teolog zwraca uwagę, że zdaniem Leona XIV, wyrażonym w encyklice Magnifica humanitas, dotyczy to szczególnie sztucznej inteligencji. Papież rozróżnia dwa poziomy analizy. W sensie abstrakcyjnym technologia może być używana zarówno dla dobra, jak i zła, dlatego sama idea AI pozostaje neutralna. W praktyce jednak konkretne systemy AI nie są moralnie neutralne, ponieważ odzwierciedlają wartości, cele i decyzje ich twórców, finansujących oraz użytkowników.

Każda sztuczna inteligencja zawiera określone założenia etyczne — widoczne w projektowaniu systemu, danych treningowych czy sposobie klasyfikowania ludzi i sytuacji. Dlatego Leon XIV odrzuca zarówno bezkrytyczne uwielbienie AI, jak i jej demonizowanie.

Zdaniem autora, encyklika łączy krytykę ideologii trans- i posthumanizmu z wezwaniem do odpowiedzialnego rozwoju technologii. Papież sprzeciwia się wizji świata opartej wyłącznie na efektywności, kontroli i władzy, przeciwstawiając jej godność człowieka, dobro wspólne i pluralizm.

Jednocześnie dokument nie ogranicza się do krytyki. Leon XIV apeluje o wspólne budowanie przyszłości, w której rozwój sztucznej inteligencji będzie oparty na prawdzie, mądrości, sprawiedliwości społecznej i trosce o pełny rozwój człowieka. Technologia powinna służyć człowiekowi, a nie go zastępować czy podporządkowywać – pisze austriacki duszpasterz i teolog.