Cusco: Leon XIV na spotkaniu poświęconym pobożności ludowej

Pobożność ludowa nie jest jedynie przejawem kultury, lecz przestrzenią spotkania z Bogiem i głoszenia Ewangelii – podkreślił w niedzielę Ojciec Święty podczas spotkania z wiernymi archidiecezji Cusco. Papież zachęcił, aby święta religijne, pielgrzymki i procesje stawały się okazją do budowania jedności, pojednania i pokoju. Wezwał także do przekazywania tradycji kolejnym pokoleniom w sposób żywy i twórczy.

Jadącego w papamobile z lotniska w Cusco Ojca Świętego na siedmiokilometrowej trasie ulicami miasta pozdrawiało około pół miliona ludzi. Wielu było ubranych w tradycyjne, andyjskie stroje. Przejazdowi towarzyszył dźwięk melodii granych przez ludowe orkiestry.

W Narodowym Parku Archeologicznym Saqsaywaman, dawnej inkaskiej twierdzy i miejscu kultu religijnego, gdzie do dziś co roku 24 czerwca odbywa się święto Inti Raimi, ku czci „boga Słońca”, zgromadziło się około 100 tysięcy ludzi.

Witając Leona XIV, metropolita Cusco abp Lizardo Estrada Herrera OSA podkreślił wartość i znaczenie pobożności ludowej w ewangelizacji mieszkańców południowego Peru. Zaznaczył, że wiara miejscowych wspólnot wyraża się przez sztukę, muzykę i tradycyjne tańce, będące świadectwem spotkania chrześcijaństwa z duchowością andyjską.

Hierarcha – zakonny współbrat Ojca Świętego – przypomniał, że w Cusco rozpoczęło się dzieło ewangelizacji regionu, prowadzone przez zakony misyjne. Z czasem ukształtował się bogaty kalendarz świąt religijnych, a szczególne miejsce w życiu wiernych zajęła pobożność maryjna, związana m.in. z kultem Matki Bożej Betlejemskiej, Matki Bożej z Karmelu, Wniebowziętej i Niepokalanie Poczętej.

Arcybiskup wyraził zaniepokojenie, że w niektórych przejawach pobożności ludowej coraz większy nacisk kładzie się na aspekty kulturowe i folklorystyczne, kosztem doświadczenia chrześcijańskiego. Poprosił papieża o wskazówki, jak wykorzystywać tę tradycję w dziele ewangelizacji i budowaniu Kościoła synodalnego i misyjnego.

Spotkanie miało charakter krótkiej Liturgii Słowa. Swą homilię papież rozpoczął od modlitwy za niedawno zmarłego arcybiskupa Cusco, Richarda Daniela Alarcóna Urrutię [zmarłego 30 października br. w wieku 74 lat – KAI], który uczestniczył w przygotowaniach do jego wizyty.

Następnie nawiązał do piękna tego miejsca, przypominając, że chrześcijaństwo ukazuje Boga, który wychodzi na spotkanie człowieka. Wskazał na Maryję jako wzór otwartości na Jego wezwanie. Jej „tak” wypowiedziane podczas Zwiastowania pozwoliło Jej przyjąć wyjątkową misję w historii zbawienia.

Leon XIV podkreślił, że Bóg przemawia do człowieka w jego codziennym otoczeniu, poprzez język, symbole i znaki kultury. Jedną z najpiękniejszych form takiego spotkania z Bogiem jest pobożność ludowa, w której pamięć o przodkach, wiara rodzin, miłość do Chrystusa, ufność pokładana w Maryi i cześć oddawana świętym wyrażają się w muzyce, tańcu, wizerunkach i lokalnych tradycjach.

„Za każdym wizerunkiem, każdą pieśnią, każdą obietnicą i każdym znakiem kryje się wspólnota serc poszukujących Boga” – zaznaczył papież. Zachęcił, aby praktyki przekazywane przez pokolenia stawały się okazją do spotkania z Chrystusem i głoszenia Go innym. Przypomniał w tym kontekście słowa papieża Franciszka, który określił pobożność ludową jako „autentyczny wyraz spontanicznej działalności misyjnej Ludu Bożego”.

Tradycje budują wspólnotę

Ojciec Święty zwrócił uwagę, że spotkanie z Bogiem nie izoluje człowieka od innych, lecz umacnia jego więzi ze wspólnotą. Maryja, przyjmując misję powierzoną Jej przez Boga, stała się strażniczką daru przeznaczonego dla całej ludzkości. „Wiara nie oddziela, lecz jednoczy z Bogiem i z innymi” – podkreślił.

Jest to szczególnie ważne w świecie naznaczonym podziałami, ranami, nieufnością i trudnościami w budowaniu wzajemnych relacji. Tradycje religijne mogą być przestrzenią spotkania ludzi o różnych poglądach. Procesje, pielgrzymki, celebracje i święta patronalne mogą jednoczyć rodziny i wspólnoty, a także stawać się okazją do pojednania, przebaczenia i rozpoczynania na nowo – powiedział papież.

Leon XIV zachęcił, aby święta religijne stawały się „szkołą braterstwa i miłosierdzia”, w której ludzie wspólnie pracują, modlą się, świętują i troszczą o potrzebujących. Dzięki temu radość może stać się udziałem wszystkich, a lokalne tradycje przyczyniać się do szerzenia kultury współistnienia, wzajemnej troski i pokoju.

Odpowiedzialność za przekaz tradycji

Ojciec Święty podkreślił również znaczenie zaangażowania młodych w podtrzymywanie pobożności ludowej. Ich udział powinien być przyjmowany i doceniany poprzez słuchanie, współpracę oraz otwartość na potrzebne zmiany. Przyszłość tradycji nie polega bowiem wyłącznie na zachowywaniu odziedziczonych zwyczajów, ale na przekazywaniu ich w sposób żywy i odpowiadający kolejnym pokoleniom.

Ważne jest przy tym zachowanie ich chrześcijańskiej istoty: przybliżanie młodym historii zbawienia i życia świętych, wyjaśnianie religijnego znaczenia obchodów, dzielenie się Słowem Bożym oraz uczenie wspólnotowego przeżywania wiary. Papież zaznaczył, że tradycje powinny przekazywać żywe doświadczenie chrześcijaństwa, którego centrum i źródłem jest Eucharystia.

Leon XIV zwrócił uwagę na głęboko maryjny charakter pobożności ludowej w Peru. Przypomniał mozaikę w Ogrodach Watykańskich, którą pobłogosławił w ubiegłym roku, przedstawiającą różne wizerunki Maryi towarzyszącej peruwiańskiemu ludowi w jego radościach i cierpieniach.

Wskazał także na hymn Hanacpachap, autorstwa misjonarza Péreza Bocanegry, który wysławia Matkę Bożą za pomocą poetyckich obrazów zakorzenionych w kulturze andyjskiej. Wraz z kościołem św. Piotra Apostoła w Andahuaylillas stanowi on świadectwo twórczego głoszenia Ewangelii, które jednoczy ludzi wokół Chrystusa.

Na zakończenie Ojciec Święty zawierzył Maryi, Królowej Betlejemskiej, Matce i Opiekunce Cusco, odnowę pobożności ludowej. Następnie, w towarzystwie arcybiskupa Cusco, złożył przed Jej figurą Złotą Różę i przez kilka minut się modlił.

Po odśpiewaniu przez zgromadzonych antyfony „Salve Regina”, papież odczytał modlitwę do Matki Bożej Betlejemskiej, w której prosił Ją o opiekę nad Cusco, które Ją kocha. Po odmówieniu przez wszystkich modlitwy „Ojcze nasz” Leon XIV udzielił błogosławieństwa. Spotkanie zakończyła pieśń ku czci Maryi.