Debata o przyszłości człowieka w Akademii Kujawsko-Pomorskiej

Kongres „Jeden świat – wiele kultur”, organizowany od 2010 roku przez Akademię Kujawsko-Pomorską we współpracy z Fundacją Watykańską Joseph Ratzinger – Benedykt XVI oraz instytucjami samorządowymi, przypomina o potrzebie spotkania ponad granicami kultur i dyscyplin. Nie chodzi o zacieranie różnic, lecz o próbę ich zrozumienia i poszukiwanie tego, co służy wspólnemu dobru.

Tym razem obrady XVII Kongresu, który odbył się 23–24 października w Akademii Kujawsko-Pomorskiej w Bydgoszczy, koncentrowały się wokół takich tematów jak: sztuczna inteligencja, wojny, polaryzacja społeczna i przemiany kulturowe.

Rozwój technologiczny zmienia sposób, w jaki pracujemy, zdobywamy wiedzę i komunikujemy się z innymi. Nie rozstrzyga jednak, co jest dobre, sprawiedliwe i naprawdę służy człowiekowi. Odpowiedzi na te pytania wymagają nie tylko wiedzy, ale także refleksji nad wartościami, odpowiedzialnością i godnością osoby ludzkiej.

Hasło tegorocznego spotkania – „Przyszłość człowieczeństwa: między technologią, kryzysami a zmianą kulturową” – wyznaczyło przestrzeń do rozmowy przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych i kultur. W wydarzeniu uczestniczyło 111 prelegentów z 15 krajów, reprezentujących uczelnie i instytuty naukowe z Polski i zagranicy.

Perspektywę chrześcijańską reprezentował w debacie ks. prof. Roberto Regoli, prezydent Fundacji Watykańskiej Joseph Ratzinger – Benedykt XVI, który podjął temat Kościoła katolickiego w spolaryzowanym świecie. Samo zagadnienie wskazuje na aktualność pytania o miejsce Kościoła w rzeczywistości naznaczonej podziałami i napięciami. Chrześcijańska refleksja nad człowiekiem przypomina, że nie można sprowadzać jego wartości do użyteczności, osiągnięć czy możliwości technologicznych.

Technologia może wspierać edukację, medycynę i wiele dziedzin życia, ale jej zastosowanie rodzi pytania o odpowiedzialność za podejmowane decyzje, rolę ludzkiej wiedzy i znaczenie osobistego zaangażowania. W sesji plenarnej zagadnienie to podjęły prof. Vaida Bartkute-Norkuniene i dr Vitalija Bartuševičienė z litewskiej Utenos kolegija, przedstawiając wyniki badań nad motywacją studentów i rozwojem kompetencji związanych ze sztuczną inteligencją w szkolnictwie wyższym.

 Prof. dr hab. Witold Stankowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego rozważał miejsce wartości ludzkich wobec celów zrównoważonego rozwoju, nowoczesnych technologii i kryzysów społeczno-politycznych. Z kolei prof. dr hab. Łukasz Jureńczyk z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy analizował wojnę na Ukrainie jako czynnik pogłębiający wielowymiarowe kryzysy i przyspieszający technologiczne przemiany konfliktów zbrojnych.

O innym wymiarze odpowiedzialności mówił prof. dr hab. n. med. Janusz Kowalewski, dyrektor Centrum Onkologii w Bydgoszczy, przedstawiając wykonywanie zawodu, szczególnie medycznego jako powinność wobec drugiego człowieka, wymagającą ciągłego doskonalenia i poszanowania wartości.

Natomiast prof. Pavol Struhár z Uniwersytetu Trenczyńskiego Alexandra Dubečka na Słowacji podjął problem współczesnych dylematów demokracji, w tym napięcia między wolnością wypowiedzi a ochroną demokratycznych instytucji.

Różnorodność tych zagadnień pokazuje, jak wiele wymiarów ma dziś pytanie o przyszłość człowieka. W świecie, w którym coraz większe znaczenie mają szybkość, skuteczność i technologiczne możliwości, szczególnie ważne pozostaje pytanie o człowieka i wartości, którymi kieruje się w swoich wyborach. Postęp może ułatwiać życie, ale nie zwalnia z odpowiedzialności za jego kierunek. Potrzebujemy nie tylko nowych rozwiązań, lecz także mądrości pozwalającej ocenić ich konsekwencje. Bo przyszłość człowieczeństwa zależy nie tylko od tego, co potrafimy stworzyć, ale również od tego, czemu zdecydujemy się służyć.