Debata wokół książki

„Nie zgadzaj się na zło!” – to tytuł zaprezentowanej dziś w Warszawie najnowszej książki, zbioru wystąpień kard. Jorge Bergoglio – papieża Franciszka, jaka ukazała się staraniem KAI i Wydawnictwa M.

Ta książka to „lekcja dla nas, żebyśmy nie rozdzielali sfery polityki i wiary”, papież zabierając głos w kwestiach społecznych prowadzi do odpowiedzi „co ja mogę zrobić w tej sytuacji”, uczula na kwestie, o których zapomnieliśmy, uczy dostrzec ubogich i wyjść im naprzeciw – to główne wątki dyskusji, jaka toczyła się podczas prezentacji zbioru nauczania społecznego metropolity Buenos Aires a obecnie papieża Franciszka.

Zdaniem kard. Kazimierza Nycza, ta książka tłumaczy osobowość i osobę kard. Bergoglio – papieża Franciszka. – Po prawie dwóch miesiącach od wyboru powiem, że nie tylko niczego nie żałuję, ale nieustannie cieszę się ze stylu i treści tego pontyfikatu – wyznał podczas prezentacji kardynał, który był jednym ze 115 uczestników konklawe, które wybrało papieża Franciszka.

Metropolita warszawski zwrócił uwagę na to, że posługa Franciszka jest kontynuacją tego, co czynił wcześniej jako ksiądz i biskup. – Kiedy przeczyta się tę książkę całą, przemówienia na tematy społeczne kard. Bergoglio z 20 lat posługi biskupiej w Buenos Aires oraz nauczanie papieża Franciszka głoszone przy różnych okazjach – widać kontynuację. Wyłania się człowiek – biskup, który stał się biskupem Rzymu i kontynuuje w swoim pontyfikacie zarówno podejmowane wcześniej treści, jak i sposób zwracania się do ludzi – mówił kard. Nycz. Podkreślił też, że to, co papież mówi do innych, prezentuje też swoją własną postawą, łącznie z tym jak wyjaśnia i interpretuje pełnienie władzy w Kościele. To nie tylko mówienie, że to jest służba, ale papież faktycznie tak postępuje – zauważył.

Według kard. Nycza, charakterystyczne dla papieża Franciszka jest to, że kiedy podejmuje trudne kwestie np. społecznej biedy, czy innych problemów, z jakimi boryka się współczesny świat, oddziałuje poprzez świadectwo swojego życia i doświadczenia. Kiedy zabiera głos jako papież podprowadza słuchaczy swoich wystąpień do odpowiedzi na pytania: Co to znaczy dla mnie konkretnie? Co ja mam do zrobienia? Nie ma u papieża Franciszka tego, co czasem zdarza się nam, gdy mówimy: „biskup powinien zrobić to, rząd tamto…” a brakuje osobistej odpowiedzi na pytanie: co ja mam do zrobienia w tej sytuacji?” – mówił metropolita warszawski.

Kardynał wspomniał też o podobieństwie papieży Franciszka i Jana Pawła II. Jego zdaniem, zarówno w sposobie ujmowania kwestii społecznych, jak i w sposobie kontaktowania się z ludźmi są bardzo do siebie podobni.

Socjolog dr Barbara Fedyszak-Radziejowska stwierdziła, że pontyfikat papieża Franciszka to „nowa odsłona młodości Kościoła”. – Instytucja Kościoła ma 2 tys. lat, nowo wybrany Ojciec Święty ma lat 76, a mamy do czynienia z niebywałym wybuchem młodości Kościoła – podkreśliła.

Według niej, wartość książki wydanej przez KAI i wydawnictwo „M” polega m.in. na tym, iż „pozwala w świecie medialnych eventów wyłączyć emocje a uruchamia myślenie”. Wyraziła też przekonanie, że „nie jest to tylko myśl społeczna Kościoła”. W Polsce mamy taki niepokojący zwyczaj izolowania kwestii społecznej i nauczania Kościoła z aktywnością katolików, ale także hierarchii Kościoła. Dla wielu myśl społeczna Kościoła jest tylko takim pouczaniem: „bądźcie dobrzy, pomagajcie innym” i to wystarczy. Książka pokazuje, że to nie tak.

Zdaniem dr Fedyszak-Radziejowskiej, są cztery powody, dla których warto przeczytać tę książkę, spośród wielu innych. – To możliwość, żeby posłuchać samego Ojca Świętego a nie widzieć tylko medialne eventy które są atrakcyjne. Po drugie – w tych wszystkich sensacyjnych eventach najważniejsze jest nie samo wydarzenie, ale to, że między nauczaniem a świadectwem życia papieża Franciszka jest niezwykła zgodność. Taka zgodność, która sprawia, że powinniśmy słuchać dwa razy uważniej – uważa dr Fedyszak-Radziejowska.

Jej zdaniem, lektura książki „Nie zgadzaj się na zło!” pozwala odkryć młodość Kościoła. Dla nas w Polsce jest to może zaskakujące, że kard. Bergoglio – papież Franciszek, potrafi łączyć wiarę i „głębokie zanurzenie w społecznych problemach”. – To sprawia, że książka zawierająca jego wystąpienia to bardzo dotkliwa, bolesna lekcja, którą my Polacy otrzymujemy od Ojca Świętego , bo – jak sądzę – zagubiliśmy się troszkę pomiędzy polityką a wiarą – mówiła dr Fedyszak-Radziejowska.

Zdaniem socjolog, w wystąpieniach kard. Bergoglio zebranych w książce „Nie zgadzaj się na zło!” jest „tyle odniesień do rzeczywistości politycznej”, że jest to nauka dla nas, żebyśmy nie rozdzielali sfery polityki i wiary tak, jak politycy tego chcą uważając, że sfera polityczna ma być całkowicie wyłączona z oceny moralnej”. – Jeżeli Jorge Bergoglio mówił o globalizacji, o dobru wspólnym, o solidarności i sprawiedliwości, to po lekturze tej książki rozumiem, dlaczego prezydent Argentyny miała z nim problem – przyznała dr Fedyszak-Radziejowska.

Zdaniem senatora Zbigniewa Romaszewskiego, zbiór wypowiedzi kard. Bergoglio „zmienia nam optykę” i – jak się wyraził – „uczula na kwestie, o których zapomnieliśmy”. To powrót do wartości, które w latach 80. były nam niezwykle bliskie, do ideałów solidarności – stwierdził. Wystąpienia kard. Bergoglio są zrozumiałe, niezwykle ludzkie, przemawiające do czytelnika – podkreślił polityk.

Zauważył też, że odpowiedzią kard. Bergoglio na teologię wyzwolenia nie był „Chrystus z karabinem”, ale Chrystus miłosierny, który przekonuje, by nieść miłość bliźniemu. – Franciszek uczy nas dostrzegać ubogich, wyjść im naprzeciw i służyć pomocą. To wyzwanie dla Kościoła powszechnego, byśmy potrafili być solidarni – zaznaczył sen. Romaszewski.

Zdaniem współwydawcy, Piotra Słabka z krakowskiego wydawnictwa „M”, „ciężko tę książkę przeczytać i pozostać obojętnym”. – Papież dając przykład swoim życiem, najpierw wymaga od siebie – zauważył.

Słabek podkreślił, że wydawcy chcieli „jasno i w miarę możliwości jak najpełniej pokazać, co papież Franciszek ma nam do powiedzenia”. – Jego słowa niezwykle się bronią, można je porównać do słów starotestamentalnych proroków, są bardzo ostre i bardzo mocne. Po lekturze można sobie zrobić solidny rachunek sumienia – uważa współwydawca.

Jak dodał, 90 proc tej książki to słowa papieża Franciszka, wcześniej kard. Bergoglio a 10 proc. stanowią wywiady i rozmowy z osobami, które znały metropolitę Buenos Aires.

Piotr Słabek wraz z prezesem KAI Marcinem Przeciszewskim 10 kwietnia w Rzymie wręczył papieżowi Franciszkowi wspólnie wydaną książkę.