„Dodekaorton. Tajemnica Wcielenia” – polsko-ukraińska wystawa ikon w Warszawie

W podziemiach Kościoła Wszystkich Świętych w Warszawie trwa wystawa „Dodekaorton. Tajemnica Wcielenia”, prezentująca ikony i prace powstałe w ramach projektu „Oblicza Światła. Polsko-ukraińskie spotkania twórców sztuki sakralnej”. Ekspozycja, objęta honorowym patronatem bp. Michała Janochy, łączy modlitwę o pokój, refleksję teologiczną i konkretne wsparcie dla ofiar wojny w Ukrainie.

Wystawa „Dodekaorton. Tajemnica Wcielenia” jest dostępna dla zwiedzających od 17 grudnia 2025 roku do 1 lutego 2026 roku w podziemiach Kościoła Wszystkich Świętych przy placu Grzybowskim 3/5 w Warszawie. Prezentowane są na niej ikony oraz inne prace artystyczne powstałe w ramach projektu „Oblicza Światła. Polsko-ukraińskie spotkania twórców sztuki sakralnej”.

Projekt realizowany jest już po raz czwarty od wybuchu pełnoskalowej wojny na Ukrainie. W Łuczanowicach, w domu Marii i Mateusza Środoniów, spotkali się polscy i ukraińscy artyści, by wspólnie modlić się o pokój oraz pracować nad najważniejszymi tematami sztuki chrześcijańskiej. W tradycji zachodniej były one podejmowane w cyklu Tajemnic Różańca Świętego, natomiast w tradycji wschodniej – w Dodekaortonie, czyli zespole dwunastu wielkich świąt roku liturgicznego. Na wystawie zaprezentowano prace odnoszące się do trzech wydarzeń związanych z Tajemnicą Wcielenia: Zwiastowania, Nawiedzenia św. Elżbiety oraz Narodzenia Pana Jezusa.

W dwutygodniowym spotkaniu twórczym wzięło udział sześć osób z Ukrainy oraz osiem z Polski. Swoje prace nadesłali również ukraiński żołnierz i ikonograf Dmytro Horditsa, przyjaciel Mateusza Środonia, a także Michał Płoski, uznawany za nestora współczesnego polskiego malarstwa ikonowego. Ekspozycję wzbogacono także o dzieła powstałe podczas zeszłorocznego pleneru.

O znaczeniu projektu mówiła Inna Kuźmińska, ukraińska malarka, która podkreślała, że wojna radykalnie zmieniła jej życie, zmuszając do opuszczenia rodzinnego miasta i dotychczasowego rytmu codzienności. Jak zaznaczała, możliwość dalszej pracy twórczej oraz udział w projekcie stały się nieoczekiwanym darem, który pozwala odnaleźć sens i nadzieję mimo dramatycznych okoliczności.

Spotkania polskich i ukraińskich artystów sztuki sakralnej wpisują się w inicjatywę Teologii Politycznej „Namalować katolicyzm od nowa”, której celem jest odnowa sztuki sakralnej w Kościele zachodnim. Prace powstające w ramach projektu „Oblicza Światła” są przekazywane na aukcje charytatywne, a dochód z ich sprzedaży przeznaczany jest na organizację obozów wytchnieniowych dla dzieci oraz rodzin poległych i rannych ukraińskich żołnierzy i żołnierek.

Uczestniczki tych obozów podkreślają znaczenie wsparcia psychologicznego, możliwości dzielenia się doświadczeniami w bezpiecznym środowisku oraz odzyskiwania wiary w sens dalszego życia. Organizacją obozów zajmuje się Ukraińska Akcja Klubu Inteligencji Katolickiej.

Dzięki zaangażowaniu Mateusza Środonia oraz jego szerokim kontaktom zawodowym ukraińskie ikonografki mogą rozwijać swoją działalność artystyczną także w Polsce. W bieżącym roku realizowały one wraz z nim zamówienia m.in. dla parafii Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej ojców paulinów w Toruniu oraz dla Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie.

Nazwa projektu „Oblicza Światła” została zaproponowana przez Dmytra Horditsę, który wskazywał, że „Światło” symbolizuje dzieci – potomstwo Bohaterów – podczas gdy wolność jest darem ich rodziców. Jak podkreślał, wszystkie prace powstające w duchu tego projektu są dedykowane dzieciom poległych żołnierzy, a sama inicjatywa wyrasta z konkretnych gestów miłosierdzia, empatii, miłości i wiary.

Autorami prac prezentowanych na wystawie są: Hanna Dąbrowska-Certa, Anna Horditsa, Dmytro Horditsa, Inna Ivakina, Edyta Kasperkiewicz, Anna Kopeć-Gibas, Tamara Kolesnyk, Anastazja Kronik, Inna Kuźmińska, Dorota Łoskot-Cichocka, Olena Osadcha, Olena Panasiuk, Michał Płoski, Bogna Podbielska, Mateusz Środoń, Lech Szymborski oraz Ewa Zosia Zalewska.

Kurator wystawy Mateusz Środoń, Małgorzata Łukasiewicz-Traczyńska z Fundacji Dobry Grunt oraz Anita Szymborska z Ukraińskiej Akcji KIK zapraszają do odwiedzenia ekspozycji i wspólnego przeżywania Tajemnicy Wcielenia w perspektywie modlitwy, sztuki i solidarności.

Materiały prasowe