Homilia Leona XIV w peruwiańskiej prowincji Santa Cruz de Cajamarca | 14 listopada 2026

Rok: 2026
Autor: Leon XIV

Oto tekst papieskiej homilii w tłumaczeniu na język polski:

Drodzy Bracia i Siostry!

Witam wszystkich na tej celebracji i dziękuję Santa Cruz za tę gościnność!

„Oto dzień, który Pan uczynił, radujmy się nim i weselmy!” (Ps 118 [117], 24). Podczas tej Eucharystii przybywam, tak jak czyniłem to już tyle razy, aby dzielić się z wami moją radością ucznia i misjonarza Chrystusa. Znajdujemy się w Santa Cruz, znajdujemy się w Departamencie Cajamarca, znajdujemy się w tym paśmie peruwiańskich Andów, pośród tych pięknych wzgórz, z wąwozami, ich żyznymi dolinami, na ziemi o andyjskich korzeniach, gdzie rozkwitało imperium Inków i gdzie głęboko zakorzeniła się wiara chrześcijańska. Wielu z was przebyło długą drogę, aby tu dotrzeć. Niektórzy przybyli ze wspólnot wiejskich, pozostawiając swoje rodziny, pola uprawne i codzienne zajęcia. Droga, którą przebyliście, jest nie tylko podróżą trudnymi szlakami, lecz także pielgrzymką wiary. Każdy krok i każdy trud wyrażają bowiem jedno pragnienie. Jedyne pragnienie jest takie: spotkać Jezusa, czczonego tutaj, w Santa Cruz, w wizerunku Pana z Przebitym Bokiem. Przybyliście, aby spotkać Chrystusa, słuchając Jego Słowa, aby przyjąć Jego Ciało i Krew, a pokrzepiwszy się tym pokarmem, umocnić się w nadziei.

Pierwsze czytanie, zaczerpnięte z Trzeciego Listu św. Jana Apostoła (por. 3 J 1, 5-8), zawiera część zaleceń skierowanych do chrześcijanina o imieniu Gajus. Po podkreśleniu jego znanej wszystkim życzliwości zostaje on wezwany, aby otaczał opieką wędrownych misjonarzy i zaopatrywał ich we wszystko, co jest potrzebne na drogę, pamiętając, że ze względu na imię Chrystusa „wyruszyli w drogę dla imienia Jego, nie przyjmując niczego od pogan” (w. 7). Ten sam cud powtórzył się pięć wieków temu pośród tych gór, które były milczącymi świadkami narodzin pierwszych wspólnot chrześcijańskich, co stało się to za sprawą misjonarzy, którzy wielokrotnie przybywali bez zapasów i listów polecających, aby głosić imię Jezusa oraz miłość Pana Cudów z Andabamby i Jego Niepokalanej Matki.

Wraz z przybyciem pierwszych ewangelizatorów, od św. Turybiusza z Mogrovejo aż po Męczenników z Chimbote, ziarno Ewangelii na tych ziemiach nigdy nie przestało kiełkować i wydawać owoców, w sposób dyskretny, z dala od oklasków i wielkiego uznania. Tak oto wiara w Andach wzrastała w sposób prosty i autentyczny, zakorzeniona w codziennym życiu wartościami ewangelicznymi i wyrażająca się w tradycjach oraz świętach, które jednoczą ludy i pokolenia, a z czasem stała się cechą charakterystyczną i stylem życia, w którym nikt nigdy nie czuje się samotny, nawet w obliczu przeciwności. Możemy powiedzieć, że serdeczność i radość, charakteryzujące tak wiele regionów andyjskich, mają swoje korzenie w szacunku i miłości do przykazań Pana (por. Ps 112 [111], 1) i odzwierciedlają „jakiś głód Boga, jaki jedynie ludzie prości i ubodzy duchem mogą odczuwać” (Św. Paweł VI, Adhort. apost. Evangelii nuntiandi, 48)[1]. Dlatego Papież Franciszek w Evangelii gaudium mówił o pobożności ludowej jako o potężnej sile ewangelizacyjnej, w której „otrzymana wiara wcieliła się w jakiejś kulturze i dalej jest przekazywana” (n. 123). Pobożność ta docenia rzeczy fundamentalne, takie jak ziemia, uczciwa praca i rodzina, oraz stanowi zdrowe antidotum na powierzchowność i konsumpcjonizm, tak bardzo dziś rozpowszechnione.

Pragnę zatem z wdzięcznością wspomnieć licznych kapłanów, zakonników i siostry zakonne, którzy jako misjonarze na przestrzeni wieków wielkodusznie i z oddaniem trudzili się, aby szerzyć Królestwo Boże pośród tych wzgórz. Nasza modlitwa dziękczynna wznosi się również za katechetów i katechistów, którzy nie szczędząc ofiar, często pod nieobecność prezbiterów, często otaczają wspólnoty opieką duszpasterską, prowadząc braci i siostry podczas celebracji Liturgii Słowa, przygotowując ich do przyjęcia sakramentów, odwiedzając chorych i będąc uważnymi na różnorodne potrzeby. Módlmy się w sposób szczególny za tych, których Pan powołał już do siebie, a o których pamięć pozostaje żywa we wspólnotach. Bez nich ewangelizacja w tych odległych regionach byłaby niezwykle trudna. Dziękujmy Panu za tak wielu świeckich, którzy na różne sposoby angażują się w głoszenie misyjne, zarówno tutaj, jak i na całym świecie.

W Ewangelii (por. Łk 18, 1-8) usłyszeliśmy, jak Jezus mówi o wdowie, która w kontekście kulturowym tamtych czasów była symbolem społecznej bezbronności i zależności od innych. Ta uboga kobieta, bezbronna i uciskana, uporczywie domagała się sprawiedliwości od sędziego, który nie bał się Boga ani nie liczył się z ludźmi i pozostawał obojętny na jej błagania. Dopiero dzięki swojej wytrwałości ostatecznie doczekała się sprawiedliwości.

Zgodnie ze słowami Jezusa przypowieść ta przypomina nam przede wszystkim, jak ważne jest, aby modlić się i nigdy nie ustawać. Jest ona jednak również wezwaniem do otwarcia oczu na tak wiele bolesnych sytuacji, które nas otaczają. Prośba, jaką wdowa kieruje do sędziego – „Obroń mnie przed moim przeciwnikiem!” (w. 3) – niestety także dzisiaj rozbrzmiewa na ustach tak wielu mężczyzn i wielu kobiet, pozostając bez odpowiedzi. Jest to powód do wielkiego niepokoju zarówno dla Kościoła, jak i dla społeczeństwa. Pomyślmy na przykład o cierpieniu tych, którzy na tych ziemiach są zmuszeni opuszczać swoje ojczyste strony, aby w wielkich miastach na wybrzeżu szukać lepszej przyszłości dla siebie i swoich bliskich; o trudnościach związanych z wymianą pokoleń, wynikających z małej dzietności, prowadzącej do wyludniania się miejscowości; czy też o wyzwaniu, jakim jest sprawiedliwy podział korzyści płynących z bogactw naturalnych tej ziemi.

W obliczu tak wielu trudności może pojawić się pokusa, by ulec zniechęceniu, rozgoryczeniu, a nawet przemocy. Ta jednak nigdy nie będzie drogą postępu i pokoju. Wdowa z przypowieści ukazuje nam, że egoizmu, niesprawiedliwości i zła nie zwycięża się brutalnością, lecz modlitwą, cierpliwością i wytrwałością w piętnowaniu tego, co nie jest dobre, stanowczym domaganiem się koniecznych zmian i gorliwą pracą nad ich urzeczywistnieniem, nigdy nie tracąc ufności w Bogu. Wówczas, podobnie jak na szczycie Cerro Cotorumi, poprzez krzyż można dostrzec niebo.

Tym, co podtrzymuje wytrwałość kobiety z Ewangelii, jest wiara, na co wskazuje pytanie, którym Jezus kończy swoją przypowieść: „Czy jednak Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?” (w. 8). Istnieje ścisły związek między wiarą, modlitwą i działaniem. Gdzie jest wiara, tam jest modlitwa, a gdzie jest modlitwa, tam rodzi się zdolność do angażowania się na rzecz innych. Wy, mieszkańcy tych ziem, dobrze o tym wiecie. Pomimo wielu trudności nigdy nie utraciliście ufności w Bogu ani – z Jego pomocą – wiary we własne siły. To właśnie wiara nadaje wielkość waszym dążeniom i przedsięwzięciom. W tym kontekście chciałbym wyrazić uznanie tym, którzy dzięki pomysłowości i przedsiębiorczości starają się zapewniać osobom godną pracę: rolnikom, kupcom, drobnym przedsiębiorcom i tak wielu innym, którzy tutaj, dzień po dniu, wykorzystują otrzymane talenty dla dobra wspólnot, przyczyniając się poprzez tworzenie miejsc pracy do rozwijania autentycznych modeli integralnego rozwoju człowieka (por. Enc. Magnifica humanitas, 181).

Drodzy bracia i siostry, Pan zna drogi, którymi podążacie, wasze trudy, troski i wyzwania, którym stawiacie czoła; On rozumie nadzieje młodych, jest inspiracją dla mądrości starszych i nigdy was nie opuszcza. Kiedy dusza błąka się bez celu, On jest drogą. Kiedy brakuje sił, On jest pokarmem. Kiedy pojawia się zniechęcenie, to On na nowo rozpala nadzieję. Prośmy Niepokalanie Poczętą, aby nieustannie otaczała nas opieką pod swoim płaszczem, a Eucharystia, którą sprawujemy, niech odnowi w nas wszystkich wiarę, umacniając nasze zaangażowanie i oddanie. Niech zaś Pan z Przebitym Bokiem, z tak wielką pobożnością czczony tutaj, w Santa Cruz, błogosławi wam, strzeże was i zawsze natchnie was myślami oraz czynami jedności, miłości i pokoju.

[1] ŚW. PAWEŁ VI, Adhort. apost. Evangelii nuntiandi (8 grudnia 1975): „Miesięcznik Kościelny Archidiecezji Poznańskiej”, n. 7-8/1976, s. 148-181.