Omówienie Leona XIV dotyczące nauczania Soboru Watykańskiego II zawartego w konstytucji Gaudium et spes | 21 października 2026

Rok: 2026
Autor: Leon XIV

Drodzy Bracia i Siostry, dzień dobry i witajcie!

Pierwsze, co chciałbym wam powiedzieć, to podziękowanie – dziękuję wam za wsparcie waszych modlitw, dziękuję Bogu za Jego hojność. Odnówmy wszyscy naszą wiarę w dobroć i miłosierdzie Boga.

Konstytucja duszpasterska Gaudium et spes (GS) Soboru Watykańskiego II, po omówieniu w pierwszej części godności osoby i jej powołania w świecie, w drugiej części, „w świetle Ewangelii i doświadczenia ludzkiego”, rozważa „pewne szczególnie pilne problemy współczesności” (por. GS, 46). Uwaga skierowana jest przede wszystkim na małżeństwo i rodzinę, w przekonaniu, że „dobro osoby oraz społeczeństwa ludzkiego i chrześcijańskiego łączy się ściśle z pomyślną sytuacją wspólnoty małżeńskiej i rodzinnej” (GS, 47).

W tym celu nie ogranicza się jedynie do potwierdzenia wartości i celów małżeństwa, lecz przedstawia się jego odnowioną koncepcję jako „głębokiej wspólnoty życia i miłości małżeńskiej” (GS, 48). Uzupełniając wymiar prawny małżeństwa jako umowy, podstawę tego związku uznaje się w „przymierzu małżeńskim”, rozumianym jako „akt ludzki, poprzez który małżonkowie przekazują i przyjmują siebie nawzajem” (tamże). Wzajemne oddanie się mężczyzny i kobiety, dzięki któremu „nie są dwojgiem, lecz jednym ciałem” (Mt 19, 6), uzasadnia wymóg „pełnej wierności” i „nierozłącznej jedności” małżonków, znajdując żywy wyraz w prokreacji i wychowaniu potomstwa (por. GS, 48). Miłość małżeńska i rodzicielska, będąca odbiciem Trójcy Świętej, poprzez sakrament małżeństwa jest „kierowana i obdarzana odkupieńczą mocą Chrystusa”, aby małżonkowie mogli kochać się nawzajem tak, „jak On sam ukochał Kościół i wydał za niego siebie samego” (tamże).

Po wyjaśnieniu rzeczywistości małżeństwa w świetle miłości Chrystusa, która jest prawdą o miłości ludzkiej i boskiej, Gaudium et spes zwraca uwagę na miłość małżonków i płodność małżeńską.

Nie ograniczając się do erotycznej skłonności, którą miłość małżeńska wprawdzie w sobie zawiera, angażuje ona całą wolę małżonków, ożywiając poruszenia ich serca i wyrażając się delikatnością uczuć i czynem (por. GS, 49). Obejmując dobro całej osoby mężczyzny i kobiety, równych pod względem godności, miłość ta przenika całe życie małżonków, znajdując wyraz w aktach właściwych wyłącznie dla małżeństwa (por. tamże). Wyrażając pełną miłość jednej osoby do drugiej, szczególna intymność małżonków sprzyja ich wzajemnemu obdarowywaniu się i wzbogaca ich wzajemną radość (por. tamże).

Płodność miłości małżeńskiej wyraża się ponadto w rodzeniu dzieci, będących „najwspanialszym darem małżeństwa” (GS, 50). Przekazując i wychowując życie ludzkie, którego nigdy nie wolno odrzucać, małżonkowie stają się „współpracownikami miłości Boga Stwórcy i jak gdyby jej interpretatorami” (tamże). Wezwani do podjęcia tej ludzkiej i chrześcijańskiej odpowiedzialności, małżonkowie są zobowiązani do kierowania się właściwym osądem dążąc do dobra swojego i swoich dzieci, zarówno tych już urodzonych, jak i oczekiwanych w przyszłości. Taki osąd, który ostatecznie sami małżonkowie muszą sobie wyrobić w obliczu Boga, wymaga, aby ich sumienie było zgodne z prawem Bożym, interpretowanym przez Nauczycielski Urząd Kościoła w świetle Ewangelii (por. tamże).

Docenienie miłosnej wspólnoty i płodności prokreacyjnej w małżeństwie prowadzi Sobór do wykluczenia możliwości zaistnienia „rzeczywistej sprzeczności pomiędzy Boskimi prawami przekazywania życia a pielęgnowaniem prawdziwej miłości małżeńskiej” (GS, 51). Sobór stwierdza natomiast, że „tam gdzie chodzi o harmonijne łączenie miłości małżeńskiej z odpowiedzialnym przekazywaniem życia”, należy zachować „sens wzajemnego obdarowania i prokreacji ludzkiej w kontekście prawdziwej miłości” (tamże). Wynika stąd zarówno to, że „życie należy chronić z największą troską od samego poczęcia”, a „aborcja i dzieciobójstwo” powinny być stanowczo odrzucone, jak również i to, że „akty właściwe życiu małżeńskiemu i dokonywane w zgodzie z prawdziwą godnością ludzką, powinny być traktowane z wielkim szacunkiem” (tamże).

Nauczanie Gaudium et spes na temat wspólnoty małżeńskiej i rodzinnej prowadzi zatem do ukazania społecznej roli rodziny, określanej jako „szkoła pełniejszego człowieczeństwa” i „fundament społeczeństwa” (GS, 52); przypominając wszystkim osobom odpowiedzialnym za życie społeczne, zwłaszcza w sferze polityki i kultury, że „powinni skutecznie przyczyniać się do popierania małżeństwa i rodziny” (tamże).

Najdrożsi, to zadanie jest dziś pilniejsze niż kiedykolwiek. Kościół doskonale zdaje sobie z tego sprawę, czego dowodzi troska duszpasterska kolejnych Papieży po ostatnim Soborze, aż po dwa Zgromadzenia Synodalne zwołane z inicjatywy Papieża Franciszka, do których w minionych dniach powrócili Zwierzchnicy Katolickich Kościołów Wschodnich oraz Przewodniczący Konferencji Episkopatów. Niech Święta Rodzina z Nazaretu oświeca nas na tej drodze i otacza opieką rodziny całego świata.