Dzień Judaizmu w Kościele

Centralne obchody XXIX Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce odbędą się 15 stycznia w Płocku. Jak podkreśla biskup płocki Szymon Stułkowski, jest to zaproszenie do powrotu do wspólnych korzeni chrześcijaństwa i judaizmu oraz dziękczynienia za to, co łączyło przez wieki, a także modlitwy o pokój i jedność w świecie naznaczonym konfliktami.

Obchody organizuje Komitet Konferencji Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem, któremu przewodniczy kard. Grzegorz Ryś. Co roku gospodarzem wydarzenia jest inna diecezja – w 2026 r. będzie to diecezja płocka.

Jak zauważa bp Szymon Stułkowski, nie jest to wybór przypadkowy. – Jesteśmy w mieście, w którym Żydzi żyli od XI wieku. Przez wieki mieszkali tu razem z chrześcijanami, prowadzili codzienne życie: uczyli się, pracowali, modlili – przypomniał biskup. Jak zaznaczył, tragiczny kres tej wspólnej historii przyniosła II wojna światowa. – Znamy losy Żydów i ich zagładę. Nie inaczej było w naszym mieście. Wokół synagogi utworzono getto, z którego w kulminacyjnym momencie wywożono ludzi do obozu w Działdowie – powiedział.

Biskup zwrócił również uwagę, że Płock ma szczególne miejsce w historii relacji chrześcijańsko-żydowskich w Polsce, co symbolicznie utrwalił Jan Matejko w obrazie „Przyjęcie Żydów Roku Pańskiego 1096”, umieszczając tę scenę przed płocką katedrą. – To symboliczne, że będziemy mogli właśnie tutaj przeżywać centralne obchody Dnia Judaizmu, a dzieło Matejki będzie nas inspirować do wspólnej dyskusji – podkreślił bp Stułkowski. Dodał, że można to traktować także jako zobowiązanie. – Chcemy spojrzeć na tę historię, która była wspólna. Chcemy Panu Bogu dziękować za to, co było piękne i dobre, a jednocześnie modlić się za tych, którzy oddali życie, zamordowani w różnych miejscach – podkreślił.

Ordynariusz płocki przypomniał, że Dzień Judaizmu wyrasta z refleksji nad korzeniami wiary chrześcijańskiej i bezpośrednio poprzedza Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan. – 29 lat temu odkryliśmy, że zanim będziemy modlić się o jedność między chrześcijanami, dobrze byłoby spojrzeć głębiej – na judaizm, z którego wyrastamy – zaznaczył.

Wymiar modlitewny Dnia Judaizmu wykracza jednak poza pamięć historyczną. – Chcemy też modlić się o pokój w świecie, bo doświadczamy dziś tak wielu wojen, niemal 60 zbrojnych konfliktów, także bardzo blisko nas – przypomniał biskup płocki. Jak dodał, tegoroczna refleksja nad Księgą Rut ma przypominać nie tylko do przeszłości, ale i ku przyszłości. – Ta modlitwa, zaczerpnięta z korzeni biblijnych, ma nas prowadzić w teraźniejszość i przyszłość, żebyśmy potrafili w zgodzie, jedności i pokoju wspólnie żyć – podkreślił bp Stułkowski.

Program obchodów XXIX Dzień Judaizmu 

Ogólnopolskie obchody XXIX Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce odbędą się 15 stycznia 2026 r. w Płocku pod hasłem „Twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg będzie moim Bogiem” (Rt 1,16). Ich organizatorami są biskup płocki Szymon Stułkowski oraz Komisja ds. Dialogu z Judaizmem Konferencji Episkopatu Polski.

Obchody rozpoczną się o godz. 10.00 w Muzeum Żydów Mazowieckich. Uroczystego otwarcia dokonają dyrektor Muzeum Mazowieckiego Leonard Sobieraj, bp Szymon Stułkowski oraz prezydent Płocka Andrzej Nowakowski. Następnie, o godz. 10.30, zaplanowano modlitwę za Żydów – obywateli Płocka, ofiary Szoah. W jej trakcie Marek Mokrowiecki, dyrektor Teatru Dramatycznego w Płocku, odczyta fragmenty „Kartek z pożogi” płockiego Żyda Symchy Gutermana. Modlitwę spontaniczną poprowadzi kard. Grzegorz Ryś, a kadisz odmówi Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich.

Kolejnym punktem programu będzie Spacer Wspomnień o płockich Żydach. Uczestnicy przejdą ulicami Starego Miasta – Jerozolimską, Grodzką, dawnym Rynkiem Kanoniczym i Tumską – aż na plac przed katedrą, zatrzymując się przy miejscach związanych z historią żydowskiej społeczności Płocka. Spacer poprowadzi dr hab. Leszek Zygner, prof. uczelni PANS w Ciechanowie.

O godz. 12.00 w Sali Barokowej Opactwa Pobenedyktyńskiego rozpocznie się sesja „Pamięć i nadzieja”. W jej ramach Agnieszka Kaniewska-Płocieniak, kustosz Muzeum Mazowieckiego, przybliży obraz Jana Matejki „Przyjęcie Żydów Roku Pańskiego 1096”. Następnie s. Katarzyna Kowalska NDS, współprzewodnicząca Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów, poprowadzi rozmowę z prof. Janem Grosfeldem i rabinem Icchakiem Chaimem Rapoportem na temat pamięci i nadziei w drodze do wiary.

Po dyskusji nastąpi otwarcie ekspozycji „Płockie judaica”, przygotowanej ze zbiorów kilku płockich instytucji muzealnych i archiwalnych. Wprowadzenie do wystawy przedstawi Barbara Rydzewska, kierownik Działu Historii Muzeum Mazowieckiego. Po sesji przewidziano przerwę obiadową.

Popołudniowa część obchodów odbędzie się w bazylice katedralnej. O godz. 15.00 zaplanowano nabożeństwo Słowa Bożego z udziałem rabina Boaza Pasha oraz kard. Grzegorza Rysia. Następnie zaprezentowana zostanie wystawa „Byli sąsiadami. Ludzkie wybory i zachowania w obliczu Zagłady”, przygotowana przez Annę Szybę i Alinę Skibińską z muzeum upamiętniającego Holokaust.