Dziennikarstwo to służba prawdzie i człowiekowi – sympozjum o dziedzictwie bp. Jana Chrapka

Postać i dorobek bp. Jana Chrapka – duchownego, medioznawcy i wykładowcy – przypomniano podczas pierwszej części sympozjum poświęconego wartościom dziennikarskim, które odbywa się 26 marca w Bibliotece Uniwersyteckiej UW w Warszawie. Uczestnicy podkreślali jego pionierską obecność na Uniwersytecie Warszawskim, wkład w rozwój refleksji nad mediami oraz zaangażowanie społeczne, łączące etykę słowa z troską o drugiego człowieka.

Podczas spotkania zorganizowanego przez Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Stowarzyszenie na rzecz Nagrody Dziennikarskiej „Ślad” im. bp. Jana Chrapka przypomniano zarówno dorobek naukowy i medialny biskupa, jak i jego działalność społeczną.

Medioznawca prof. Jerzy Olędzki wskazał, że bp Chrapek był pierwszym księdzem zatrudnionym etatowo na studiach dziennikarskich Uniwersytetu Warszawskiego. Jak zaznaczył, jego obecność w Instytucie Dziennikarstwa od końca lat 80. była wydarzeniem bez precedensu i przełamywała wcześniejsze bariery między środowiskiem akademickim a Kościołem.

Prof. Olędzki wspominał, że przyszły biskup początkowo obawiał się pracy na uczelni, jednak szybko dał się poznać jako człowiek otwarty i kompetentny. Zwrócił uwagę na jego zainteresowania naukowe, obejmujące m.in. teorię komunikowania i wpływ mediów na młodzież, a także inspiracje myślą Marshalla McLuhana. „Był najlepszym medioznawcą wśród teologów i najlepszym teologiem wśród medioznawców” – ocenił.

Prelegent przypomniał też zaangażowanie bp. Chrapka w przygotowanie pielgrzymek papieskich oraz jego relacje z Jan Paweł II, który – jak relacjonował – zachęcał go do pracy w środowisku dziennikarskim, określając je jako „ważne miejsce”.

W wystąpieniu przywołano także okoliczności tragicznej śmierci biskupa, który zginął 18 października 2001 r., wracając z zajęć akademickich.

Studenci Wydziału Dziennikarstwa i Bibliologii UW w laudacji podkreślili szeroką działalność społeczną bp. Chrapka. Przypomnieli m.in. powstanie jadłodajni dla ubogich w Radomiu, utworzenie Banku Żywności, inicjatywy na rzecz rodzin i dzieci oraz wsparcie dla młodzieży. Zwrócili uwagę, że dla biskupa „miłosierdzie było zadaniem wymagającym organizacji i odpowiedzialności”.

Wskazano również na jego wkład w rozwój etyki mediów. Jak zaznaczono, postrzegał dziennikarstwo jako służbę społeczną, wymagającą uczciwości i wrażliwości moralnej. Podkreślał znaczenie odpowiedzialności za słowo oraz sprzeciwiał się manipulacji i wykorzystywaniu odbiorców, zwłaszcza dzieci.

O działalności bp. Chrapka jako redaktora naczelnego miesięcznika „Powściągliwość i Praca” mówił dziennikarz Jarosław Szczepański. Przypomniał, że w latach 80. duchowny tworzył przestrzeń dla niezależnej debaty, współpracując z dziennikarzami o różnych poglądach, często związanymi z opozycją demokratyczną. Jak podkreślił, oceniał ludzi nie przez deklaracje, lecz przez ich postawę i uczciwość.

Red. Szczepański zwrócił uwagę, że bp Chrapek unikał podziałów na media „kościelne” i „świeckie”, uznając, że kluczowym kryterium jest prawda i odpowiedzialność. Po jego śmierci środowisko dziennikarskie zainicjowało Nagrodę „Ślad” jego imienia, inspirowaną jego wizją otwartego i odpowiedzialnego dziennikarstwa.

—-

Bp Jan Chrapek urodził się 18 lipca 1948 r. w Józefinie (diecezja sandomierska). W 1962 r. rozpoczął naukę w niższym seminarium duchownym Zgromadzenia św. Michała Archanioła w Miejscu Piastowym, do którego wstąpił. Pierwsze śluby zakonne złożył w 1966 r., a wieczyste 26 sierpnia 1969 r.

Święcenia kapłańskie przyjął 3 maja 1975 r. z rąk bp. Ignacego Tokarczuka. Następnie podjął studia specjalistyczne z teologii pastoralnej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, gdzie w 1976 r. uzyskał magisterium, a w 1979 r. doktorat.

W okresie formacji i pracy naukowej zajmował się problematyką komunikacji społecznej, m.in. wpływem mediów na młodzież. Przebywał na studiach i stażach naukowych za granicą (m.in. we Włoszech, Belgii, Francji, Wielkiej Brytanii), prowadził działalność dydaktyczną oraz publikacyjną.

W latach 1984–1986 był redaktorem naczelnym miesięcznika „Powściągliwość i Praca”. W 1986 r. został przełożonym generalnym Zgromadzenia św. Michała Archanioła, a następnie przewodniczącym Konferencji Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce.

25 marca 1992 r. papież Jan Paweł II mianował go biskupem pomocniczym diecezji drohiczyńskiej (tyt. Cataquas). Sakrę biskupią przyjął 5 czerwca 1992 r. w Drohiczynie z rąk nuncjusza apostolskiego abp. Józefa Kowalczyka. 20 czerwca 1994 r. został mianowany biskupem pomocniczym diecezji toruńskiej, a 28 czerwca 1999 r. – biskupem radomskim.

W Konferencji Episkopatu Polski był m.in. przewodniczącym Rady ds. Środków Społecznego Przekazu oraz aktywnie działał w strukturach europejskich, odpowiadając za kwestie mediów w Europie Środkowo-Wschodniej. Był także członkiem Rady Programowej KAI i wykładowcą akademickim (m.in. na UKSW i Uniwersytecie Warszawskim).

Brał udział w przygotowaniach pielgrzymek papieskich do Polski w 1997 i 1999 r.

Jako biskup radomski rozwijał działalność charytatywną oraz duszpasterstwo młodzieży (m.in. „Apele Młodych”), podejmował także refleksję nad problemami społecznymi i rolą mediów.

Zginął tragicznie 18 października 2001 r. w wypadku samochodowym w miejscowości Siekluki, wracając z Warszawy do Radomia.