Florencja: odrestaurowane freski Giotta o św. Franciszku

Po czterech latach prac konserwatorskich odzyskał dawny blask cykl fresków Giotta przedstawiających sceny z życia św. Franciszka z Asyżu w kaplicy Bardi w bazylice Santa Croce we Florencji. Renowacja pozwoliła lepiej ukazać ekspresję dzieł oraz rewolucyjne, jak na jego czasy, rozwiązania przestrzenne włoskiego mistrza.

Jak podkreśliła 12 września austriacka agencja APA, przeprowadzone prace „wyostrzyły spojrzenie na malarstwo mistrza”, uwidaczniając jego „ekspresyjną intensywność i rewolucyjną koncepcję przestrzeni malarskiej”. Konserwację sfinansowały m.in. włoskie Ministerstwo Kultury oraz prywatni darczyńcy.

Sześć scen z życia św. Franciszka

W kaplicy Bardi znajduje się sześć scen przedstawiających kluczowe momenty z życia św. Franciszka. Odnowienie malowideł przypada na czas przygotowań do 800. rocznicy śmierci założyciela franciszkanów, obchodzonej 4 października.

Konserwacja pozwoliła również dokładniej rozpoznać różnice techniczne i stylistyczne między poszczególnymi artystami pracującymi nad cyklem pod kierunkiem Giotta. Dzięki oczyszczeniu fresków wyraźniej widoczne są zarówno jego sposób kształtowania postaci, jak i organizowania przestrzeni przedstawionych scen.

Freski z burzliwą historią

Obecny stan malowideł jest także świadectwem ich burzliwej historii. Na początku XVIII wieku freski zostały pobielone wapnem. Odkryto je ponownie i poddano restauracji w 1851 roku. Kolejne prace konserwatorskie przeprowadzono w latach 1957–1959.

Podczas najnowszej renowacji w pierwszej kolejności zabezpieczono najbardziej zagrożone fragmenty, zahamowano procesy degradacji i usunięto nagromadzone przez lata osady. Uzupełniono również ubytki oraz przeprowadzono prace mające na celu przywrócenie czytelności pierwotnej kompozycji przestrzennej Giotta – jednego z najważniejszych elementów jego artystycznej wizji.

Giotto – ojciec włoskiego malarstwa

Giotto di Bondone (ok. 1267/1276–1337) należy do najważniejszych artystów przełomu XIII i XIV wieku. W malarstwie religijnym odszedł od bizantyjskich schematów, wprowadzając bardziej naturalistyczne przedstawienia postaci, silniejszą ekspresję emocji oraz nowatorskie rozwiązania przestrzenne.

Cała jego twórczość była związana przede wszystkim z tematyką religijną. Artysta jest uznawany za „ojca malarstwa włoskiego”, a szczególnie za jednego z twórców potęgi toskańskiego malarstwa freskowego. Jego dzieła w kaplicy Scrovegnich w Padwie oraz w bazylice św. Franciszka w Asyżu należą do kamieni milowych europejskiej historii sztuki i wywarły trwały wpływ na rozwój malarstwa religijnego.