Górzyca: wystawa o sztuce i architekturze biskupstwa lubuskiego

Objazdowa polsko-niemiecka wystawa „Sztuka i architektura biskupstwa lubuskiego. Śladami zapomnianego dziedzictwa” dotarła do Gminnego Ośrodka Kultury w Górzycy k. Kostrzyna nad Odrą. W tym roku mija 750 lat od przeniesienia siedziby biskupstwa lubuskiego z Lebus do Górzycy.

Polsko-niemiecka wystawa objazdowa jest prezentowana w formie wielkoformatowych plansz ilustrowanych fotografiami, mapami oraz materiałami historycznymi. Na ekspozycji prezentowane są najważniejsze zabytki architektury i sztuki dawnego biskupstwa lubuskiego – od katedr i kościołów miejskich po wiejskie świątynie, malowidła ścienne, rzeźbę architektoniczną oraz dziedzictwo templariuszy i joannitów.

Pomysł stworzenia wystawy o sztuce biskupstwa lubuskiego zrodził się w głowie nieżyjącego już Zbigniewa Czarnucha z Witnicy. – Pan Zbigniew zwrócił się do mnie z prośbą o wypracowanie koncepcji wystawy oraz pozyskanie partnerów do współpracy po stronie niemieckiej. Tego zadania podjęło się Muzeum Viadrina we Frankfurcie nad Odrą, w ramach szerszego, opracowanego przeze mnie projektu badawczo-wystawienniczego, obejmującego konferencję naukową, wydanie obszernego tomu zbiorowego jako pokłosia konferencji oraz wystawy objazdowej – wyjaśniła Agnieszka Lindenhayn-Fiedorowicz, Muzeum Viadrina we Frankfurcie nad Odrą.

Wystawa przez cały rok docierała do różnych miejscowości po obu stronach Odry. Była m.in. we Frankfurcie nad Odrą, Ośnie Lubuskim, Kostrzynie nad Odrą, Beeskow, Fürstenwalde, Zielonej Górze, Międzyrzeczu, czy Gorzowie Wlkp. Najważniejszym owocem dotychczasowych ekspozycji – jak zauważyła kurator – jest przywracanie pamięci o biskupstwie lubuskim i jego dziedzictwie. – Dla wielu mieszkańców wystawa jest pierwszą okazją, by poznać historię diecezji, która przez stulecia łączyła ziemie leżące dziś w Polsce i w Niemczech. Pozwala też spojrzeć na znane zabytki w szerszym kontekście i dostrzec związki między miejscowościami po obu stronach Odry – powiedziała Agnieszka Lindenhayn-Fiedorowicz.

Badaczka zachęca każdego, kto jeszcze nie widział wystawy, do jej obejrzenia. – Ekspozycja pozwala odkryć bogactwo dziedzictwa, które często znajduje się tuż obok nas, a wciąż pozostaje mało znane. Prezentujemy średniowieczne kościoły, dzieła malarstwa, rzeźby i inne zabytki dawnego biskupstwa lubuskiego, pokazując ich historię oraz powiązania z ważnymi ośrodkami artystycznymi Europy – zauważa i dodaje: – Dużym atutem wystawy są fotografie, które pozwalają przyjrzeć się detalom trudno dostępnym podczas zwykłego zwiedzania. Teksty w językach polskim i niemieckim przybliżają tę tematykę także osobom bez dogłębnego przygotowania w zakresie historii sztuki. Mam nadzieję, że dla zwiedzających wystawa stanie się początkiem własnej podróży śladami tego dziedzictwa i zachętą, by wejść do mijanego dotąd kościoła lub odwiedzić miejscowość po drugiej stronie Odry.

W Górzycy wystawę można oglądać do 27 listopada w Gminnym Ośrodku Kultury, od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 20.00. Później wystawa pojedzie do Sulęcina, gdzie otwarcie zaplanowano na 3 grudnia. W przyszłym roku będzie nadal podróżować po obu stronach Odry. W planach są m.in. Dębno, Witnica, Słońsk, Krzeszyce, zamek w Łagowie oraz Müncheberg, Berlin, Salzwedel.

Biskupstwo lubuskie zostało założone przez Bolesława Krzywoustego oraz legata papieskiego Idziego w 1124 roku i należało do metropolii gnieźnieńskiej. Diecezja lubuska zakończyła swoje istnienie około 1556 roku w wyniku protestantyzacji ziemi lubuskiej.

Obchody 900-lecia powstania diecezji lubuskiej odbyły się na przełomie 2024 i 2025 roku.

W 1276 roku mała nadodrzańska Górzyca stała się prawdziwym centrum lubuskiego życia kościelnego. To wtedy z Lubusza do Górzycy przeniósł się biskup lubuski, kapituła lubuska i tam ustanowiono katedrę lubuską.