Inicjatywy religijne wpisane do Krajowego rejestru dobrych praktyk w Ludźmierzu

W Domu Podhalan w Ludźmierzu odbyła się 16 października uroczystość wręczenia decyzji o wpisach na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz do Krajowego rejestru dobrych praktyk. Przyznano także Medale „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Uroczystości rozpoczęły się w ludźmierskim sanktuarium, w którym ks. kustosz Maciej Ścibor, przybliżył uczestnikom wydarzenia rys historyczny tego ważnego miejsca religijnego. Po wspólnym odśpiewaniu Hymnu Górali, barwny korowód przeszedł do Domu Podhalan im. Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Władysława Orkana. Oficjalną część gali na scenie ogłosił donośny dźwięk cymbałów węgierskich w wykonaniu Piotra Kreta, a całe spotkanie poprowadzili znani artyści i regionaliści: Hanka Rybka oraz Krzysztof Trebunia-Tutka. Na scenie pojawił się też Piotr Majerczyk, który zagrał na dudzie podhalańskiej i Bartek Koszarek z instrumentami pasterskimi.

Michał Krasucki, dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa zauważył, że osoby, które zostaną docenione są nie tylko depozytoriuszami, ale też bardzo aktywnymi przekaźnikami tego dziedzictwa. Z kolei dyrektor Miejskiego Centrum Kultury „Sokół” w Nowym Sączu Andrzej Zarych podkreślił, że w Domu Podhalan, gdzie odbywała się uroczystość, ma siedzibę Instytut Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich. – Współdzielimy dziedzictwo z naszymi braćmi ze Słowacji. Mamy mnóstwo wspólnych elementów kulturowych. Naszym marzeniem jest, by kultura górali i polskich była wpisana na listę UNESCO. Proszę, byśmy dzieli się naszą tradycją, bo ona jest w nas, z nią rośniemy. I gdzie byśmy nie poszli, to to, co wynieśliśmy z domu jest w nas! – mówił Andrzej Zarych.

Wśród wielu gości wydarzenia był m.in. podhalański poseł Andrzej Gut-Mostowy oraz delegacja ze Słowacji pod przewodnictwem prof. Juraja Hamara, reprezentująca kulturę górali słowackich wpisaną na listę UNESCO. Obecny był również prezes Związku Podhalan w Polsce Julian Kowalczyk.

Kulminacyjnym punktem gali było wręczenie odznaczeń nadanych przez minister kultury i dziedzictwa narodowego Martę Cienkowską, których w jej imieniu dokonała Agata Kurdziel z Departamentu Ochrony Zabytków w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Odczytała też list od pani minister.

Srebrny medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” otrzymali: Renata Teresa Korek, Jerzy Starzyński. Z kolei brązowym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” zostali odznaczeni: Julian Kowalczyk i Bożena Pawlina-Maksymiuk. – Traktuję ten medal jako rzecz wspólną i docenienie Związku Podhalan, którego od sześciu lat mam zaszczyt być prezesem. Pracujemy z kilkoma tysiącami górali w osiemdziesięciu kilku oddziałach na rzecz właśnie utrzymania tradycji, pielęgnowania i rozwijania oraz promowania naszych małych ojczyzn, naszej ojcowizny – komentował Julian Kowalczyk.

Galeria zdjęć (5 zdjęć)

Minister Maria Cienkowska nadała też odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (dla osób wyróżniających się w tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury). Otrzymali je: Grażyna Fila, Gabriela Kołodziej, Zofia Krakowiak, Krzysztof Polowczyk, Agnieszka Włodarczyk-Mazurek i Jakub Zawadziński. – Jestem szopkarzem krakowskim i fotografikiem zajmującym się dokumentowaniem tradycji oraz obrzędowości. Od młodości uczestniczę w Konkursie Szopek Krakowskich i zdobywam liczne nagrody w kategoriach szopek miniaturowych, małych i średnich. Prowadzę warsztaty edukacyjne związane z tradycją szopkarską i współpracuję z Muzeum Krakowa przy dokumentacji niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Jestem również członkiem orszaku Lajkonika oraz laureatem Stypendium Twórczego Miasta Krakowa – mówił Jakub Zawadziński.

Podczas ludźmierskiej gali zostały też wręczone decyzje o wpisie na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Trafiła tam m.in. Kultura górali polskich Karpat. „Kultura górali polskich Karpat to żywe dziedzictwo wspólnot południowej Polski, pielęgnujących własne gwary, stroje, muzykę i obyczaje. Choć poszczególne grupy różnią się tradycjami, łączą je silne więzi rodzinne, poczucie odrębności i doświadczenie życia w górach. Surowe warunki przyrodnicze przez wieki kształtowały gospodarowanie oparte na pasterstwie i rolnictwie. Szczególne miejsce zajmują wypas owiec, redyki oraz wyrób bundzu, bryndzy i oscypka, a górski krajobraz dopełniają szałasy i dźwięki instrumentów pasterskich. Bliskość natury, religijność i wspólnotowość znajdują wyraz w twórczości ludowej i nadają tej kulturze wyjątkowy charakter” – czytamy w uzasadnieniu.

Doceniono też m.in. niedźwiedzie wielkanocne z Góry, procesję Bożego Ciała z tradycją dywanów kwietnych w Skęczniewie, procesję Emaus i Turki – straż Grobu Pańskiego w parafii Dobra.

Ostatnim akcentem ludźmierskiej gali było wręczenie decyzji o wpisie do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. – Najciekawsze inicjatywy wpisywane są do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Mają one służyć jako źródło inspiracji i impuls do działania dla innych miłośników dziedzictwa – podkreślili Hanka Rybka i Krzysztof Trebunia Tutka. Do Krajowego rejestru dobrych praktyk dopisano m.in. Misterium Męki Pańskiej w Policach-Jasienicy.